رنجنامه ظریف

گروه سیاسی- وزیر امور خارجه کشورمان دیروز در نشستی با فعالان فضای مجازی به سوال‌هایی در زمینه چالش‌های عرصه، اصول و اهداف دستگاه دیپلماسی پاسخ گفت. ظریف از علت استعفای خود نیز سخن گفت؛ از اینکه به این نتیجه رسیده که برای مردم ایران برند نیست. قطعا این حس وزیر امور خارجه که مهم‌ترین دستاوردش در دولت توافق هسته‌ای بوده به خاطر خروج آمریکا از برجام و پشت کردن اروپا به تعهدات هسته‌ای ایران است. البته دولت روحانی مقصر اینکه آمریکا طرف مذاکره‌کننده قابل اعتمادی نبوده، نیست اما به هر حال در این مدت گلایه‌ها و تخریب‌های زیادی از جانب جریان‌های مخالف برجام به دستگاه وزارت امور خارجه وارد شد و آن، اینکه چرا دولت اهم امور خود را متمرکز بر برجام و توافق هسته‌ای کرده است؟اما فارغ از نگاه جناحی به این موضوع، احساس مردم به برجام حائز اهمیت است‌. ملت انتظار داشتند با برجام شاهد کاهش مشکلات اقتصادی باشند که البته این موضوع هم برای مردم قابل درک و ملموس شده بود اما اکنون با بازگشت تحریم‌ها تنها می‌توان گفت که نامی از برجام در عمل باقی‌مانده است، چرا که با رفتار آمریکا و اروپا، ایران نیز در سه گام تعهدات هسته‌ای‌اش را کاهش داد و حالا خطر به صفر رسیدن تعهدات هسته‌ای از جانب تهران بیش از قبل احساس می‌شود. طبیعتا مردم در تنگنای اقتصادی و فشار ناشی از تحریم‌ها بیشترین لطمه را می‌خورند اما با این حال هنوز دستگاه دیپلماسی فعال عمل می‌کند. از این‌رو آنچه وزارت امور خارجه و در راس آن محمدجواد ظریف در سفرهایش به کشورهای مختلف از جمله نیویورک و فرانسه و دیگر کشورها پیش گرفت تعامل با مقامات این کشورها بر اساس منافع ملی بوده و هست.باید تاکید داشت که برجام یک تفاهمنامه بین‌المللی میان ایران و شش قدرت جهانی است که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت پشتیبان آن است. این سند در زمان خود بسیاری از مشکلات کشور را حل کرد و برای کشور افتخار بود، اما متاسفانه با اقدام یکجانبه آمریکا در خروج از برجام دچار خدشه شد. البته با وجود این اقدام غیرقانونی آمریکا، هنوز اعتبار بین‌المللی برجام از بین نرفته که این مهم نشان از عملکرد مثبت وزارت امور خارجه دارد.ظریف دیروز در نشست با فعالان مجازی از برجام حمایت کرد و گفت: عادت کرده‌ایم سرمان را بالا بگیریم و این دستاورد بزرگی است و ما برای این دستاورد خون داده‌ایم و مردم فشار تحمل کردند. ظریف گفت: اگر ۱۰ سال دیگر به برجام نگاه کنند آن را یکی از موفق‌ترین دستاوردهای جمهوری اسلامی خواهند دید. اما من مدافع برجام نیستم. باید از منافع ایران در برجام دفاع کنم. در این شرایط است که می‌توانیم از قدرت خارجی امتیاز بگیریم.
چرا شکست پهپاد را می‌بینیم و شکست سیاست خارجی آمریکا را نمی‌بینیم
ظریف تصریح کرد: سیاست خارجی وجه‌المصالحه دعواهای جناحی نیست. اگر بگویم برجام شکست خورده نتیجه‌اش این می‌شود که مردم اعتمادشان را به اقتصاد و نظام از دست می‌دهند. چرا به مردم غرور، امید و اعتماد به نفس ندهیم و چرا تزریق ناامیدی کنیم و چه منفعتی دارد که غرور ملی مردم شکست بخورد؟
رییس دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: چرا باورمان شده آمریکا مهم است؟ همان‌طور که پهپادش از ما شکست می‌خورد سیاست خارجی‌اش هم شکست می‌خورد. چرا شکست پهپاد را می‌بینیم و سیاست خارجی را نمی‌بینیم؟ بله، امید به دیگری داشتن سم مهلک است اما آیا درست است که بگوییم اگر با خارجی حرف بزنی حتما کلاه سرت می‌رود؟
وی گفت: این همه پیشرفت کشور با وجود تحریم به دست آمده، این بد است که تلاش شود تحریم کم شود؟
استعفایم برای حفظ برند ایران بود
وزیر امور خارجه در بخش دیگری از سخنان خود با فعالان حوزه فضای مجازی درباره استعفایش گفت: دوستان می‌گویند چرا من آن شب استعفا دادم؟ چون تلاش من حفظ برند ایران بود. آن شب من به این نتیجه رسیدم دیگر من برند ایران نیستم. اگر می‌خواستم برند ظریف باشد، جایزه صلح نوبل را می‌گرفتم یعنی خیلی راحت بود. ظریف اضافه کرد: آن شبی که قرار بود جایزه صلح نوبل را اعلام کنند، کسی به من زنگ زد و گفت سخنرانی‌ات را نوشتی؟ به او گفتم خیالت راحت راحت باشد، به من جایزه صلح نوبل نخواهند داد. دو سال متوالی بالاترین امتیاز جایزه نوبل را بنده داشتم. آن بنده خدا هم پاسوز ما شد. خانم موگرینی هم پاسوز ما شد. برای اینکه قرار نبود برند یک فرد را دنبال کنم، قرار بود برند ایران را دنبال کنم.رییس دستگاه دیپلماسی گفت:‌ آن شب من یک فرد شدم همان کاری که تلاش کرده بودند در طول چندین سال مانع از آن شوند‌ یعنی این تصور در دنیا ایجاد شد که ظریف نماینده سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نیست بلکه نماینده یک دیدگاه است؛ دیدگاهی که قابل حذف است. این ظریف کارش برای شخص خودش خیلی راحت می‌شد اما دیگر آن کسی نبود که بتواند از سیاست جمهوری اسلامی دفاع کند.
وظیفه ما در وزارت امور خارجه حفظ برند ایران است
وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: تفاوت وزارت امور خارجه با سایر وزارتخانه‌ها این است که آنها از عملکرد خودشان دفاع می‌کنند ولی وزارت امور خارجه موظف است از عملکرد کسانی دفاع کند که بیشترین حمله را به او می‌کنند. من در خارج از ایران نماینده کل ایرانم نه نماینده ظریف یا وزارت امور خارجه‌. حتی از سازندگان گاندو و کسانی که شب و روز به ما حمله می‌کنند باید دفاع کنم.
وی با بیان اینکه برجام یکی از برجسته‌ترین تجربیات جمهوری اسلامی ایران است، گفت:‌ من مدافع برجام نیستم. من مدافع جمهوری اسلامی ایران هستم. اگر از منافع برجام دفاع کنم باید امتیاز بدهم اما وقتی از منافع جمهوری اسلامی دفاع می‌کنم می‌توانیم از قدرت خارجی امتیاز بگیریم.
ظریف تصریح کرد: برند ایران باید حفظ شود. وظیفه ما در وزارت امور خارجه حفظ برند ایران است نه یک فرد، تفکر یا دستگاه.
به هزینه این مردم شعار دادند
وزیر امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش گفت: طرف دعوای من شما نیستید. طرف دعوای من کری‌ است. در یک جلسه کری به من گفت: ما می‌توانیم فردو را بزنیم. خیال نکنید جایی است که نمی‌توانیم بزنیم. به او گفتم به فرض اینکه زدید بعد از آن چه؟ چقدر بعد از ویتنام موفق شدید؟ مردم ویتنام را نابود کردید چه به دست آوردید؟ در عراق و افغانستان چه به دست آورده‌اید؟ می‌دانید که مردم ایران فرق می‌کنند. گفت به همین خاطر است که نمی‌خواهیم وارد دعوا شویم.
رییس دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: ببینید من دعوایم آنجاست. دعوای من شما نیستید. شما به تنهایی به قاضی رفته‌اید، موفق هم بیرون آمدید چون ما سکوت کردیم و حرف نزدیم. اصلا حرف نزدیم.ظریف ادامه داد: اینکه می‌گویید برجام یک جسد است این جسد را خاک کنید. شش قطعنامه شورای امنیت را داشته باشید. آقای ترامپ هم برای شما جشن می‌گیرد و هیچ مشکلی ندارد.وزیر امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه یکسری گفتند قطعنامه کاغذپاره است رفتند شش قطعنامه علیه ایران برای کشور گرفتند، خاطرنشان کرد: هر چقدر به آنها التماس کردیم که اگر قطعنامه‌ای بگیریم بدون رضایت آمریکا نمی‌توانیم از آن قطعنامه بیرون بیاییم، آن وقت ریش ما گرو‌ آمریکا می‌شود‌ گوش نکردند و شعار دادند. به هزینه این مردم شعار دادند.
هیچ اقدامی را انجام ندادیم مگر آنکه آمریکا قبلش تعهد خود را انجام داده باشد
وی با طرح این سوال که چرا ما مجبور شدیم با آمریکا مذاکره کنیم‌ ابراز داشت: مذاکره با اعضای دائم شورای امنیت برای بیرون آمدن از قطعنامه شورای امنیت غیرقابل اجتناب است چون هر کدام‌شان می‌دانند که می‌توانند خارج شدن شما را وتو کنند.
رییس دستگاه دیپلماسی با بیان اینکه ما هیچ کاری نکردیم مگر آنکه آمریکا قبل از آن کاری کرده باشد، ابراز داشت: همواره می‌گویند نقد داده‌ایم و نسیه گرفته‌ایم اما آقای ترامپ چه می‌گوید؟ آقای ترامپ می‌‌گوید ۱۵۰ میلیارد دلار نقد به ایران دادیم اما نسیه گرفته‌ایم. این حرف ترامپ است. من به شما می‌گویم ما هیچ اقدامی را انجام ندادیم مگر آنکه آمریکا قبلش تعهد خود را انجام داده باشد. ظریف با بیان اینکه ما یک پیچ از نطنز را باز نکردیم قبل از آنکه اوباما امضا نکرده باشد، عنوان کرد: او کار دیگری نمی‌توانست بکند. ما چه کار می‌توانستیم بکنیم. آیا من می‌توانستم دختر اوباما را اینجا گروگان بگیرم؟ چه کار می‌توانستیم بکنیم که ما انجام ندادیم؟ من همان زمان هم می‌دانستم آمریکا بدعهد است وگرنه بند‌ها ۳۶ و ۳۷ برجام با عبارت عدم تعهد طرف مقابل شروع نمی‌شد.وی افزود: بند ۳۶ برجام اول می‌گوید اگر ایران معترض به عدم پایبندی طرف مقابل شد می‌تواند اقداماتی را انجام دهد که ما هم‌اینک آن کارها را می‌کنیم. آیا ما براساس اعتماد مذاکره کردیم که این دو بند را در داخل برجام قرار داده‌ایم که اگر آنها به تعهدات‌شان عمل نکردند، ما می‌توانیم این کارها را بکنیم و تعهدات‌مان را انجام ندهیم.
۸۰ میلیارد دلار محقق شده بود پدر جد ترامپ هم نمی‌توانست کاری بکند
وزیر امور خارجه ادامه داد: اما چرا ناگزیر به این کار شدیم؟ چون شش قطعنامه شورای امنیت علیه ما گرفته بودند و ما ناچار بودیم برای آنکه بتوانیم این قطعنامه‌ها را برداریم صحبت کنیم. این کار خیلی خوشایند من نیست. شما فکر می‌کنید دل من لک زده بود که با طرف آمریکایی صحبت کنم؟ دلم لک زده که با آن بنده خدا در خیابان راه بروم تا در هر تظاهرات و راهپیمایی که در ایران می‌روم از این خیابان بیایم و از خیابان بعدی بیرون بروم به خاطر آنکه برادران بلافاصله تابلوهایشان را که عکس من و یک گرگ در حال راه رفتن در یک خیابان هستیم، دست نگیرند.ظریف در بخش دیگری از سخنانش گفت: ما بعد از برجام ۸۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی به ایران آوردیم. من چه کار کنم که کمتر از پنج میلیارد دلار آن جذب شد. اگر ۸۰ میلیارد دلار محقق شده بود ترامپ که هیچریال پدر جد ترامپ هم نمی‌توانست کاری بکند‌ چون آنقدر منابع اقتصادی در ایران شکل گرفته بود که هیچ‌کس نمی‌توانست ما را تحریم کند.وزیر امور خارجه ادامه داد: البته دولت هم بحق سختگیری کرد و گفت اگر من این سرمایه‌گذاری را جذب کنم پول آن از کجا در‌می‌آید ولی سختگیری‌های دیگری هم شد.ظریف یادآور شد: ما نمی‌توانیم با کسی قرارداد ببندیم و معامله انجام دهیم. ما می‌توانیم ظرفیت‌های خارج را به داخل‌ و ظرفیت‌های داخلی را به خارجی‌ها معرفی کنیم. من ۷۰ بازرگان را با خود به سفر می‌برم و در آنجا برایشان ملاقات می‌گذارم. دوستانی که با من سفر دارند دیدند که بازرگانان و تجار را می‌بریم و آنها قرارداد می‌بندند و یادداشت تفاهم امضا می‌کنند. اما اینکه یادداشت تفاهم برای اینکه در ایران عملیاتی شود باید سه سال دنبال آن بدوند، دیگر من نمی‌توانم عوض کنم. معاون اقتصادی من هم نمی‌تواند عوض کند.
وزیر امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش گفت:‌ الان هم معاونت اقتصادی بیشترین تمرکزش در تهاتر، بازارهای همسایگان و ترانزیت است و اینها چیزهایی است که می‌توانیم با وجود تحریم از آن استفاده کنیم. من این رسم را ندارم که برای دفاع از وزارت امور خارجه بگویم فلان وزارتخانه خوب عمل نمی‌کند. این رسم را همه دارند که هر چه مشکل پیدا می‌شود می‌گویند باید وزارت امور خارجه فعال شود.
ظریف با بیان اینکه وزارت امور خارجه ۱۲۰۰ دیپلمات دارد، اظهار داشت: مجموعه نیروی دیپلماسی و غیر‌دیپلماسی ما کمتر از سه هزار نفر است. وزارت امور خارجه از فقیرترین دستگاه‌های کشور است و با کمتر از ۱۰۰ میلیون دلار بودجه اداره می‌شود.