رهاورد چینی‌ها برای تجارت ایران

گروه بازرگانی- درهای بازار چین همواره در دوره تحریم‌ها به روی ایران باز بوده و روزنه امیدی برای درآمدزایی و دور زدن تحریم‌های غرب برای کشور محسوب می‌شود، در این میان همزمان با سفر ابراهیم رییسی با هیات تجاری خود به چین در راستای اجرایی شدن سند ۲۵ ساله همکاری ایران و چین، می‌توان این سفر را دستاوردی مهم برای اقتصاد و تجارت ایران دانست.
در عین حال، سیاست چندجانبه‌گرایی ایران، توجه به بازارهای بکر، سیاست توجه به شرق با وجود خود‌تحریمی غرب، عضویت ایران در شانگهای، همکاری‌های بین‌المللی ایران با کشورهای آسیایی، ارتباط تاریخی ایران با چین در تجارت و همکاری برای فعال‌سازی جاده ابریشم جدید در طرح «‌یک کمربند یک راه» و منافع تجاری ایران و نزدیک شدن به کشورهای بریکس، باعث افزایش تعاملات تجاری و اقتصادی ایران با چین شده است.
براساس گفته کارشناسان و فعالان اقتصادی، بیش از هشت و نیم میلیارد دلار مواد معدنی، مشتقات پتروپالایشگاهی، مصالح ساختمانی، قیر و محصولات فولادی، آهنی و سایر فلزات نیمه‌ساخته در ۱۰ ماه گذشته به چین صادر شده و سایر کالاهای صادره نیز شامل محصولات شیلاتی، غذایی، خشکبار و زعفران، لاستیک، چرم، کیف، لوازم و محصولات نیمه‌صنعتی، شیمیایی، الکتریکی، محصولات شیشه و آینه و پارچه بوده است.
به گفته عضو کمیسیون روابط بین‌الملل و توسعه تجارت خانه صمت ایران عمده کالاهای وارداتی از چین شامل روغن‌های صنعتی، کود، دارو، ماشین‌آلات، لوازم الکترونیکی، محصولات فولادی، پارچه، لاستیک، لوازم و قطعات خودرو، کاغذ و مقوا و محصولات غذایی و نهاده‌ها بوده است.
در این راستا، صبح سه‌شنبه رییس‌جمهوری به همراه جمعی از وزرای کابینه خود از جمله سید‌جواد ساداتی‌نژاد، وزیر جهاد کشاورزی به منظور دیدار با رییس‌جمهوری این کشور و امضای سند مهم همکاری‌های دوجانبه وارد پکن شد. در این سفر ۲۰ سند همکاری میان مقامات ایران و چین به امضا رسید که این تفاهمات همکاری در زمینه مدیریت بحران، گردشگری، ارتباطات و فناوری اطلاعات، محیط‌زیست، تجارت بین‌المللی، مالکیت معنوی، صادرات، بهداشت و درمان، رسانه، ورزش، میراث فرهنگی و همچنین کشاورزی بود.
با توافق‌های صورت‌گرفته و مجوزهای صادرشده، پای محصولات کشاورزی ایرانی به بازار بزرگ چین باز شده است، همچنان که در این سفر دروازه‌های چین به روی محصولات کشاورزی، لبنی و شیلاتی ایران باز شد و سند صادرات سیب ایران به چین امضا شد.
سید‌جواد ساداتی‌نژاد در حاشیه سفر رییس‌جمهوری به چین به امضای چند سند همکاری در حوزه کشاورزی با چین اشاره کرد و گفت: در نخستین روز ورود به چین، سه سند در بخش کشاورزی امضا شد که دو سند آن در خصوص صادرات محصولات لبنی ایران به چین و یک سند نیز مربوط به صادرات سیب بود.
وی همچنین به صادرات مرکبات، عسل و آبزیان در دولت سیزدهم نیز اشاره کرد و گفت که با توافق‌های صورت‌گرفته و مجوزهای صادرشده، پای محصولات کشاورزی ایرانی به بازار بزرگ چین باز شده است.
سید‌جواد ساداتی‌نژاد با تاکید بر اینکه هر چه تولیدات کشاورزی افزایش یابد، باید بازار عرضه محصولات را فراهم کنیم، تصریح کرد: بازار چین بازار مهمی است به طوری که در صحبت‌های رییس‌جمهور چین نیز به آن اشاره شد، با توجه به کیفیت محصولات کشاورزی، علاقه‌مندی به محصولات کشاورزی و صنایع غذایی ایرانی از سوی این کشور وجود دارد.
وی افزود: توافق صورت‌گرفته در بخش کشاورزی بین ایران و چین، موضوع مهمی است که پیرو مذاکرات چند ماه اخیر انجام شده است. این مذاکرات در بحث مکانیزاسیون و زنجیره ارزش است، همچنین در صنایع تبدیلی و فرآوری، تحقیقات، پژوهش و فناوری آمادگی سرمایه‌گذاری چین در کشورمان هستیم.
ساداتی‌نژاد آبزی‌پروری را از موضوعات مهم کشور دانست و گفت: علاقه‌مندی از سوی کشور چین در حوزه شیلات و میگو وجود دارد و در این راستا برنامه‌ریزی منظمی بین دو کشور انجام شده است.
به گفته وی، دستاوردهای قابل‌توجهی در خصوص کاشت برنج با آب شور و بحث‌های مربوط به بذر و تحقیقات در کشور چین انجام شده است که امیدواریم ارتباط بین ایران و چین در این خصوص افزایش یابد. همچنین می‌توانیم در حوزه بذر، مکانیزاسیون، فناوری و زنجیره ارزش و گیاهان دارویی بین دو کشور همکاری‌ها را افزایش دهیم تا بخشی از نیاز دو کشور برطرف شود.
وزیر جهاد کشاورزی به مذاکرات و نشست با وزیر کشاورزی چین و رییس آکادمی علوم کشاورزی این کشور در روز آینده اشاره کرد و اظهار امیدواری کرد بتوانیم در بخش‌های مختلف اجرایی، فناوری و کشاورزی بین دو کشور مذاکرات موفقی داشته باشیم.
وی ادامه داد: در بخش کشاورزی با توجه به گستردگی فعالیت‌های کشاورزی در چین و بازار بیش از یک میلیارد نفری این کشور، باید سطح مراودات، مذاکرات و تعاملات را توسعه دهیم. بر این اساس می‌توانیم در حوزه بازار در بخش کشاورزی و شیلات حمایت خوبی از سوی این کشور داشته باشیم.
افزایش تعامل محققان ایران و چین برای پروژه‌های کشاورزی
در این میان، وزیر جهاد کشاورزی در این سفر با پروفسور کنگ مینگ وو رییس آکادمی علوم کشاورزی چین دیدار کرد. در این دیدار، سیدجواد ساداتی‌نژاد بر افزایش تعداد دانشجویان چینی در ایران برای تحصیل در زمینه کشاورزی تاکید کرد.
وی با بیان اینکه مهم‌ترین اصل در تولید محصولات کشاورزی رسیدن نتیجه تحقیقات علمی به مزرعه است، افزود: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران دانشمندان بسیاری دارد که یافته‌های علمی آنها باید برای کشاورزان ساده‌سازی و ترجمه شود تا این یافته‌ها در مزرعه عملیاتی شود. البته مروجان در مزارع به کشاورزان کمک می‌کنند.
ساداتی‌نژاد با تاکید بر تعریف پروژه‌های مشترک بین دو کشور در بخش کشاورزی برای تعامل بیشتر محققان ایران و چین گفت: این پروژه‌ها می‌تواند در زمینه تولید برنج در آب شور، اصلاح نژاد و تغذیه برای تولید دام صنعتی و اصلاح بذور باشد.
در ادامه این دیدار، کنگ مینگ وو، رییس آکادمی علوم کشاورزی کشور چین اظهار کرد: دانش تولید‌شده در آکادمی علوم کشاورزی به وزارت کشاورزی چین منتقل می‌شود، ما دانش آکادمی را به مراکز تحقیقاتی ارسال کرده و به وسیله آنها در اختیار کشاورزان قرار می‌دهیم. وی افزود: ما هم در مرحله کسب دانش کشاورزی هستیم تا بتوانیم راه‌هایی برای رساندن تحقیقات به کشاورزان بیابیم.
استفاده از ظرفیت‌های صادراتی
پیش از این نیز یک عضو اتاق اصناف کشاورزی ایران در خصوص ظرفیت صادراتی ایران به چین در بخش کشاورزی با بیان اینکه ایران ظرفیت مناسبی برای صادرات مرکبات و کیوی دارد، گفته بود: برنج طارم عطری ایران در جهان تک است و این برنج فقط در شمال ایران قابل کشت است که می‌توان با زهکشی و بهره‌مندی از آب‌های سطح و رفع مشکل کم‌آبی آن را در حجم بالا کشت کرد.
قاسم پیشه‌ور تصریح کرد: اجرای طرح جامع آب کشاورزی در شمال ایران سبب می‌شود تا سالانه بین ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تن برنج تولید شود. پیشه‌ور در ادامه عنوان کرد: در حال حاضر چین درخواست زعفران، کیوی و پرتقال ایران را دارد.
وی در حوزه همکاری دو طرف برای اجرای طرح جامع آب کشاورزی و موضوع زهکشی زمین‌های کشاورزی گفت: آب‌های سطحی در شمال کشور در حال آسیب به بخش کشاورزی هستند در حالی که با استفاده از همین منابع آبی می‌توان تمام نیاز بازار برنج کشور را تامین کرد و نیازی به واردات یک میلیون تن برنج در سال نداشته باشیم.
وی اضافه کرد: در حال حاضر آب‌ها از سطح جنگل‌ها وارد دریا می‌شوند در حالی که با زهکشی می‌توان کشت دوم برنج را در فصل پاییز داشت یا حتی کلزا و گندم کشت کرد. هدررفت این آب‌های سطحی سبب شده تا فرصت‌های کشت را از دست بدهیم.
او عنوان کرد: همکاری با چین می‌تواند فرصتی برای سرمایه‌دار خارجی باشد تا با دانش فنی این طرح را که از پیش از انقلاب کلید خورده اما هنوز به نتیجه نرسیده عملیاتی کند و در ادامه مثلا حق‌آبه را برای ۱۰ سال در اختیار شرکت سرمایه‌گذار خارجی قرار دهد. البته تاکید بر همکاری برد-برد است.

چین شریک اصلی تجاری ایران
عضو اتاق بازرگانی تهران بر این باور است در شرایطی که تحریم‌های آمریکا برای اقتصاد ایران محدودیت‌هایی به وجود آورده، توسعه روابط با غول دوم اقتصاد جهان، می‌تواند منافع قابل قبولی برای اقتصاد کشور به همراه داشته باشد.
عباس آرگون در این خصوص اظهار کرد: چین در طول سال‌های گذشته، توانسته خود را به یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای دنیا تبدیل کند و حرکت رو به رشد اقتصادی این کشور نشان می‌دهد که در آینده نیز چینی‌ها سهم بزرگ‌تری از اقتصاد را در اختیار خواهند داشت. امروز آمارهای تجارت جهانی نشان می‌دهد که چین بزرگ‌ترین صادرکننده در جهان بوده و ارتباطات گسترده‌ای با تمام کشورهای دنیا دارد.
وی با بیان اینکه چین در حوزه واردات نیز مقصدی بسیار مهم به شمار می‌رود، عنوان کرد: آمارها نشان می‌دهند که چین یکی از اصلی‌ترین واردکنندگان انرژی و مواد اولیه در جهان به شمار می‌رود و به همین دلیل یکی از اصلی‌ترین واردکنندگان نفت ایران در تمام سال‌های گذشته نیز لقب گرفته است. از سوی دیگر ما در صادرات و واردات غیرنفتی نیز همواره با چین روابط گسترده‌ای داشته‌ایم و این کشور شریک اصلی تجاری ما به شمار می‌رود.
عضو اتاق بازرگانی تهران ادامه داد: تحت تاثیر همین شرایط، سفر رییس‌جمهوری به چین می‌تواند برای اقتصاد ما نتایج مثبت جدیدی به همراه آورد و با تلاش برای کنار زدن محدودیت‌ها، می‌توان انتظار داشت که تجارت مشترک میان دو کشور افزایش پیدا کند. به طور کلی در شرایط تحریم از توافقات دوجانبه گرفته تا عضویت در اتحادیه‌هایی مانند شانگهای یا اوراسیا، قطعا می‌تواند به اقتصاد ما کمک کند.
آرگون با اشاره به دو عاملی که می‌تواند در مسیر همکاری‌ها میان دو کشور مانع ایجاد کند، توضیح داد: موضوع نخست این است که امروز بخش مهمی از اقتصاد چین در اختیار بخش خصوصی قرار دارد و این شرکت‌ها نیز مانند بنگاه‌های اقتصادی سایر نقاط دنیا، ابتدا به سود و تضمین بازگشت سرمایه خود فکر می‌کنند. با توجه به اینکه شرکت‌های چینی با بسیاری از کشورهای دیگر دنیا نیز کار می‌کنند، خطر تحریم شدن از سوی آمریکا برایشان یک مانع مهم بوده است و همین موضوع باعث شده که با وجود نزدیکی سیاسی دو کشور، عملا بسیاری از شرکت‌ها نسبت به ورود به ایران تردید داشته باشند. از این رو باید تلاش شود که راهی برای کنار زدن این ترس‌ها و رسیدن به یک راهکار دوجانبه پیدا شود.
وی مانع دوم را به شرایط داخلی اقتصاد ایران مربوط دانست و افزود: ما در سال‌های گذشته با مشکلاتی در داخل اقتصاد ایران مواجه بوده‌ایم که شاید بسیاری از آنها لزوما به تحریم‌ها نیز ارتباط مستقیم نداشته‌اند. در چنین بستری، وقتی سرمایه‌گذاران داخلی نتوانند تصویر دقیقی از آینده اقتصاد ایران داشته‌اند و با تغییر قوانین یا دشوار شدن فعالیت در محیط کسب‌و‌کار مواجه شوند، عملا کار جدید را از دستور کار خارج می‌کنند و روند خروج سرمایه از کشور در سال‌های قبل نیز این مساله را نشان می‌دهد. وقتی ما نتوانیم سرمایه‌گذار داخلی را قانع کنیم، قطعا برای جذب سرمایه خارجی نیز با مشکل مواجه می‌شویم. از این رو اصلاح قوانین و بهبود محیط کسب‌و‌کار می‌تواند برای جذب سرمایه داخلی و خارجی ما را آماده کند و در این بین شرکت‌های چینی نیز قطعا گزینه‌های خوبی خواهند بود.