روز نفس‌گیر مجلس

گروه ایران- آغاز بررسی لایحه بودجه ۹۴ که رییس‌جمهور آن را ۱۶ آذرماه تقدیم خانه ملت کرده بود از روز گذشته در جلسه علنی مجلس کلید خورد.
این جلسه که ریاست آن بر عهده علی لاریجانی بود بدون حضور حسن روحانی، رییس‌جمهور که البته با تذکر الیاس نادران، نماینده تهران هم همراه بود در دو نوبت صبح و عصر برگزار شد و در جلسه نوبت صبح ۹ نماینده مجلس شامل قوامی، آصفری، رضایی، قاضی‌پور، قائدرحمت، مصباحی مقدم، علیپور، رستمیان و چهاردولی به عنوان مخالف کلیات صحبت کردند.
همچنین هشت نماینده مجلس شامل ‌هادی حسینی، تابش، ندیمی، برومند، کامران، اکبریان، پیرموذن و عباسی به عنوان موافق کلیات لایحه بودجه ۹۴ به ایراد سخن پرداختند.
لازم به ذکر است حجم لایحه بودجه ۹۴ کل کشور بر اساس پیشنهاد دولت ۸۲۴ میلیارد تومان برآورد شده است که عمده این رقم بودجه بانک‌ها و شرکت‌های دولتی است و حدود ۲۱۶ هزار میلیارد تومان بودجه عمومی دولت شامل بودجه‌های جاری و عمرانی و دستگاه‌های مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری است.
علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی دیروز با اشاره به آغاز بررسی لایحه بودجه سال ۹۴ در صحن علنی مجلس گفت: امیدوارم در بررسی بودجه در صحن مجلس نمایندگان به توصیه رهبر معظم انقلاب توجه داشته باشند تا سیاست‌های اقتصاد مقاومتی محور کار قرار گیرد که صلاح کشور چه در بعد داخلی و چه مصاف خارجی در تحقق این سیاست‌هاست.
مخالفان کلیات لایحه بودجه ۹۴
هادی قوامی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس به عنوان اولین مخالف در کلیات ضمن انتقاد از افزایش تعداد تبصره‌های لایحه بودجه توسط کمیسیون تلفیق گفت: لایحه فعلی باعث افزایش قیمت و تورم در سال ۹۴ می‌شود.
قوامی اظهار داشت: در شرایطی که طبق قانون برنامه پنجم باید میزان واریز درآمدهای نفتی به صندوق توسعه ملی در سال پایانی برنامه یعنی سال ۹۴ به ۳۴ درصد برسد، این میزان در لایحه بودجه ۲۰ درصد در نظر گرفته شده است که این به آن معناست که وابستگی به درآمدهای نفتی همچنان وجود دارد. این یکی از نقاط منفی لایحه بودجه ۹۴ همچون لوایح سال‌های قبل به‌شمار می‌آید.
وی کاهش نرخ تورم و بیکاری را یکی از احکام و برنامه‌های بالادستی خواند و تاکید کرد: در لایحه بودجه ۹۴ برنامه مشخصی برای ایجاد شغل برای فارغ‌التحصیلان بیکار در نظر گرفته نشده است حال اینکه آمار بیکاران در این قشر بالای ۲۵ درصد است که این یک چالش جدی است.
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس افزایش قیمت را یک نقطه منفی در لایحه بودجه خواند و گفت: مجلس قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت را تصویب کرد تا تبصره‌های بودجه کم شود اما متاسفانه کمیسیون تلفیق لایحه دولت با ۲۰ تبصره را به ۴۰ تبصره افزایش داد، احکامی که ماهیت افزایش قیمت دارد آن هم در شرایطی که کشور در شرایط تحریمی قرار دارد و باید تمامی تلاش‌های در جهت کاهش قیمت‌ها انجام شود.
محمدابراهیم رضایی، عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس نیز در مخالفت با لایحه بودجه بزرگ‌ترین ایراد آن را شفاف نبودن منابع درآمدی و هزینه‌ای عنوان کرد وگفت: نتیجه این وضعیت طمع مفسدان به جاخوش کردن در مسیر و مجاری پول‌های غیرشفاف و غیرقابل حسابرسی بوده است. چانه‌زنی و رابطه بازی حرف اول را می‌زند؛ در نتیجه یک جا آباد و یک جا ویران شده است. نتیجه دیگر آن ویران کردن نظام مدیریتی کشور و برهم زدن مناسبات قوه مجریه و قضاییه بوده است.
رضایی افزود: در منطق بودجه خبری از عدالت نیست، تنها از عدالت برای توجیه افکار عمومی استفاده می‌شود ولی تناسب و تعادل توسعه به فراموشی سپرده می‌شود. سیاست‌بازی در این منطق نقش پررنگی پیدا کرده است چون می‌توان از منابع غیرشفاف برای مقاصد سیاسی به خوبی بهره برد.
عباس قائدرحمت، نماینده مردم دورود و ازنا در مجلس شورای اسلامی هم در مخالفت با این لایحه بیان کرد: دولت نه تنها نتوانسته از فرصت تهیه و تصویب بودجه برای تصمیم‌گیری‌های اساسی به درستی استفاده کند بلکه کمیسیون تلفیق هم مثل هر سال اندک اثری در بودجه داشته و نتوانسته به مسایل کلان کشور بپردازد.
غلامرضا مصباحی مقدم، رییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی نیز گفت: در لایحه بودجه ۹۴ اتکا به درآمدهای نفتی افزایش یافته است به نحوی که ۱۲ درصد از درآمد واریزی نفت به صندوق توسعه ملی نیز در بودجه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
همچنین حجت‌الاسلام و المسلمین غلامرضا مصباحی‌مقدم در مخالفت با لایحه بودجه ۹۴ گفت: این لایحه با ماده «۱۸» سیاست‌های اقتصاد مقاومتی مغایرت دارد در حالی که تمام درآمدهای نفتی باید به تدریج به صندوق توسعه ملی واریز شود اما در لایحه بودجه ۹۴، ۱۲ درصد از درآمدهای نفتی واریزی به این صندوق در بودجه عمومی کشور هزینه می‌شود، آیا این به معنای کاهش اتکا به درآمدهای نفتی است؟
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی لایحه بودجه ۱۳۹۴ را انبساطی دانست و افزود: پیش‌بینی عملکرد طبق اظهارات رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ۱۸۰ هزار میلیارد تومان است در حالی که در لایحه بودجه ۹۴ این عدد ۲۱۶ هزار میلیارد تومان به اضافه ۱۶ هزار میلیارد تومان دیگر است که در صورت تحقق در بودجه هزینه خواهد شد. آیا این بودجه انبساطی نیست؟
وی مدعی شد: شرایط تحریم مورد غفلت دولت و کمیسیون تلفیق قرار گرفته است. افزون بر آن لایحه بودجه ۹۴ صرفه‌جویی ندارد به نحوی که هزینه‌های جاری در بودجه ۹۴ بیشتر از بودجه ۹۳ پیش‌بینی شده است.
وی با انتقاد به اظهارات رییس سازمان مالیاتی و پیش‌بینی لایحه بودجه برای اخذ مالیات از فراریان مالیاتی، گفت: امکان اخذ مالیات بیشتر از فراریان مالیاتی در کمیسیون تلفیق به تصویب رسید. رییس سازمان امور مالیاتی نیز گفته است با درآمدهای مالیاتی می‌توان بودجه جاری کشور را تامین کرد. این در حالی است که در لایحه بودجه از این محل ۸۶ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده اما بودجه جاری کشور ۱۶۶ هزار میلیارد تومان است. این سخن رییس سازمان امور مالیاتی به چه معناست؟
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی مدعی شد: هزینه‌کرد ۱۶ هزار میلیار تومان از درآمدهای بودجه بدون نظارت و مشخص کردن محل هزینه‌ آن در اختیار دولت قرار گرفته است که اقدام مناسبی نیست.
همچنین نادر قاضی‌پور، نماینده مردم ارومیه در مجلس نیز اظهار کرد: مگر قرار نبود در لایحه بودجه احکام دایمی آورده نشود پس چرا این اتفاق نیفتاده است و باز هم شاهد احکام در بودجه هستیم ضمن آنکه بخش‌های دیگر بودجه طوری دیده شده که به نفع سرمایه گذاران وثروتمندان باشد.
وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود پیش‌بینی ۴۰ دلار برای نفت را باعث بی‌انضباطی و نابسامانی در وضع درآمدی دولت دانست و گفت: افزایش قیمت نفت بیش از ۴۰ دلار باعث بی‌انضباطی می‌شود و معلوم نمی‌شود که درآمد مازاد بر این ۴۰ دلار صرف چه بخش‌هایی در کشور خواهد شد و در لایحه بودجه دولت نیز هیچ اشاره‌ای به آن نشده است. کمال علیپور، نماینده مردم قائمشهر با انتقاد از نادیده گرفتن درآمد ناشی از فروش گاز طبیعی در بودجه، گفت: درآمد دولت از محل فروش گاز طبیعی در بودجه ۹۴ حذف شده و در ‌تبصره‌های بودجه‌ای و آنجا که سخن از تکلیف شرکت نفت برای واریز فروش گاز به خزانه کشور است حکمی وجود ندارد و ما نمی‌دانیم چقدر فروش گاز در داخل کشور داریم و این پنهان‌کاری‌ها برای چیست و چرا گاز طبیعی در پیش‌بینی درآمدهای بودجه جایگاهی ندارد؟
نماینده مردم قائمشهر در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: جایگاه فروش نفت خام در بودجه شفاف نیست و اتفاقی که از زمان طاغوت تا امروز در حال وقوع بوده است یعنی اختصاص ۱۴ درصد از فروش نفت به شرکت ملی نفت امسال نیز در حال وقوع است بدون آنکه مالیاتی پرداخت کنند و به هیچ وجه این کار ضرورت ندارد و این حاتم‌بخشی‌های دولت به وزارت نفت و بدنه دولت چه معنایی دارد و ما چگونه انتظار داریم فشار بر مردم کاسته شود.
وی درادامه گفت: امسال سال اقتصاد مقاومتی است و سال توجه به تولید است اما با این بودجه توجه به تولید نمی‌شود و من از نمایندگان می‌خواهم به کلیات بودجه رای ندهند تا کلیات آن به دولت برگردد و دولت مجبور به اصلاح آن شود و کمیسیون تلفیق نیز دقت کند که یک بودجه شفاف به مجلس بیاید.
علی‌نعمت چهاردولی، عضو هیات رییسه کمیسیون عمران مجلس نیز گفت: رابطه مقررات مالی دولت با بودجه نامشخص است و تعارضات فراوانی بین مقررات مالی دولت و بودجه سال آینده وجود دارد.
نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی با انتقاد به پیش‌بینی درآمد ۱۱۰ هزار میلیارد ریالی از ناحیه اوراق مشارکت در سال آینده، گفت: درآمد دولت در سال ۹۲ از این محل تقریبا صفر بود و در سال جاری نیز حدود دو درصد بود، حالا چطور ممکن است که در سال آینده این درآمد به ۱۱۰ هزار میلیارد ریال افزایش یابد.
موافقان کلیات لایحه بودجه ۹۴
محمد رضا تابش، نماینده مردم اردکان در موافقت با کلیات بودجه سال ۹۴، شفافیت و قدرت پاسخگویی را از ویژگی‌های این بودجه برشمرد.
وی افزود: به علاوه سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در این بودجه تبلور دارد. به عنوان مثال می‌توان کاهش وابستگی به نفت را نام برد. در سال ۹۳ از ۲۱۱ هزار میلیارد منابع عمومی ۱۰۰ هزار میلیارد از طریق مالیات و سایر درآمدها و ۷۸ هزار میلیارد از طریق نفت تامین می‌شد اما در بودجه سال ۹۴، ۱۲۰ هزار درآمد مالیاتی دیده شده و تنها ۷۰ هزار میلیارد تومان از نفت برداشت می‌کنیم که در کمیسیون تلفیق به ۵۴ هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کرده است. این نماینده مجلس توجه به اقتصاد دانش بنیان و افزایش ۳۰۰ میلیون دلاری اعتبارات صندوق نوآوری و شکوفایی و توجه به مناطق محروم را از سایر ویژگی‌های بودجه برشمرد و افزود: با وجود کاهش درآمدهای نفتی اعتبارات محرومیت زدایی به شش هزار میلیارد افزایش پیدا کرده که بالغ بر ۷۰ درصد افزایش بوده است.
تابش با اشاره به تداوم اجرای طرح سلامت در بودجه سال ۹۴ نیز گفت: تا قبل از اجرای این طرح مردم ۳۵ درصد هزینه‌های درمان را از جیب خود پرداخت می‌کردند اما با اجرای طرح سلامت این هزینه به کمتر از ۱۰ درصد رسیده که مورد استقبال همه مردم بوده است.
وی همچنین گفت: بودجه طرح‌های عمرانی از ۴۲ هزار به ۵۰ هزار میلیارد و در مجموع ۲۵ درصد رشد داشته که مبلغ ۷۴۰۰ میلیارد نیز برای آب و خاک به این اعتبار اضافه خواهد شد.
ایرج ندیمی، عضو کمیسیون تلفیق نیز به عنوان موافق، گفت: مباحثی که تاکنون در مخالفت با کلیات لایحه بودجه مطرح شده شبیه نطق‌های میان دستور است و ارتباطی با بودجه ندارد.
وی افزود: برخی از نمایندگان مطرح کردند که در بودجه توجهی به روستاها نشده است، حال اینکه ۵۰۰ میلیون دلار در بودجه برای آب روستاها از صندوق برداشت شده و برای گاز نیز ۴ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. صحبت‌ها به گونه‌ای مطرح شد که انگاراول انقلاب است.
ندیمی با بیان اینکه در بودجه سهم مالیات بیشتر از نفت در نظر گرفته شده است، گفت: نمایندگان باید به این موضوع توجه کنند که کشورداری سخت‌تر از آن است که ما در مباحث مطرح می‌کنیم.
وی با تاکید بر اینکه کمیسیون تلفیق برای بررسی لایحه بودجه به موضوع گازرسانی شهرها و روستاها توجه ویژه‌ای داشته است، گفت: از دیگر موارد مورد توجه کمیسیون موضوع رسیدگی به وضعیت خشکسالی و آلودگی زیست‌محیطی است چون محیط‌زیست و بهداشت از اصول زندگی به شمار می‌رود و باید بر آن برنامه وجود داشته باشد.
این عضو کمیسیون تلفیق با بیان اینکه شش هزار میلیارد برای احیای تالاب، کنترل آلودگی و ریزگرها در نظر گرفته شده است به هجوم ریزگردها در خوزستان اشاره کرد و اظهار کرد: خوزستان پاره تن ایران است، مگر می‌شود وضعیت خوزستان نادیده گرفته شود. ندیمی با بیان اینکه باید حقوق معوقه معلمان پرداخت شود، گفت که در لایحه بودجه در این خصوص ملاحظاتی دیده شده و به طوری که برای بهبود وضعیت مدارس در خصوص وضعیت گرمایشی و همچنین تعمیر خوابگاه‌ها و دانشگاه نیز بودجه‌ای درنظر گرفته شده است.
نماینده‌ مردم لاهیجان با اشاره به در نظر گرفته شدن جریمه‌ برای سربازان غایب گفت: مجلس و دولت تدبیر کردند و جریمه‌ای برای سربازان غایب در نظر گرفتند تا این طور نباشد که هر کسی سربازی نرفت انگار اتفاقی رخ نداده است. ندیمی با بیان اینکه در لایحه بودجه هدف رسیدن به رشد سرمایه‌گذاری چهار درصد است، گفت: برنامه در نظر گرفته شده در لایحه بودجه رسیدن به تورم ۱۴ درصدی است که اکنون تورم ۱۷ درصد می‌باشد، همچنین هدف آن است که رشد نقدینگی به ۱۷ درصد برسد.
وی با بیان اینکه در موضوع پرداخت یارانه‌ها نیز کمیسیون تلفیق تمرینات لازم را در نظر گرفته است، افزود: طبق تاکید تمامی نمایندگان توزیع عادلانه یارانه نقدی صورت نمی‌گیرد، به همین دلیل کمیسیون تلفیق تدبیری برای پرداخت یارانه انجام داد البته بنده هم این ابهام را قبول دارم که مشخص نیست منظور از پرداخت یارانه به خانواده‌های با درآمد کمتر از ۲/۵ میلیون تومان چیست. آیا منظور درآمد سرپرست خانوار و یا مجموع درآمد اعضای خانوار است.
این عضو کمیسیون تلفیق با بیان اینکه امسال بهترین کمیسیون تلفیق را داشتیم، گفت: امسال کمیسیون تلفیق کار جمعی را ملاک قرار داد و از دخالت‌های شخصی برخی از دوستان در سال‌های گذشته دیگر خبری نبود.
حبیب برومند، نماینده مردم پارس‌آباد در مجلس، کاهش وابستگی بودجه به نفت را از نقاط برجسته لایحه بودجه ۹۴ عنوان و تاکید کرد که این مساله این فرصت را فراهم می‌آورد تا به سایر بخش‌ها از جمله کشاورزی و صنعت توجه شود.
برومند که در موافقت با کلیات لایحه بودجه صحبت می‌کرد، با بیان اینکه لایحه بودجه امسال لایحه‌ای کارشناسی شده است، گفت: ما نمایندگان مجلس نیز موظف هستیم لایحه بودجه یا هر حادثه ملی را به طور مجموع مورد بررسی قرار دهیم.
وی ضمن انتقاد از اینکه هیچ دولتمردی به استان متبوعش جهت افتتاح یا کلنگ‌زنی پروژه‌ای سفر نکرده است، گفت: اما انصاف حکم می‌کند که از نکات برجسته لایحه بودجه ۹۴ نیز یاد کرد. نخست اینکه اولین‌بار است وابستگی بودجه به نفت به یک‌سوم کاهش می‌یابد و اگر لایحه بودجه هیچ نقطه قوتی نداشت همین موضوع یک نقطه قوت به شمار می‌رود.
این عضو کمیسیون کشاورزی مجلس توجه به اقتصاد دانش بنیان برای تحقق اقتصاد مقاومتی را از دیگر نکات حائز اهمیت در بودجه ۹۴ عنوان کرد و گفت: توجه به احکام برنامه پنجم نیز از برجستگی‌های دیگر لایحه بودجه ۹۴ می‌باشد که در این لایحه از سوی دولت مورد توجه قرار گرفته است.
حسن کامران، در موافقت با کلیات بودجه سال ۹۴ از دولت برای تقدیم به موقع بودجه تشکر و تاکید کرد: برای اولین بار است که مالیات مناطق آزاد در ذیل بودجه آمده، همچنین میادین مشترک گاز در بودجه آمده است. این در حالی است که قطری‌ها گاز ما را می‌برند و ما خوابیم. استفاده از میادین مشترک گاز و نفت یک امر استراتژیک است. وی گفت: برای دیه زندانیان و حقوق پدر و مادر شهیدان نیز اعتباراتی در نظر گرفته شده است، همچنین مهار آب‌های مرزی با توجه به اینکه کشور پرهمسایه‌ای هستیم، شبکه‌های آبرسانی کشاورزی و بازنشستگان فولاد از موارد دیگری هستند که در بودجه سال ۹۴ در نظر گرفته شده‌اند.
کامران تصریح کرد: در بودجه به بسیج هم توجه شده است و کمک‌هزینه نیروهای مسلح، تعمیر و نگهداری از مسکن بازنشستگان نیروهای مسلح نیز در بودجه دیده شده است.
نماینده مردم اصفهان تاکید کرد: برخی از دوستان می‌گفتند بودجه قابل نظارت نیست، توجه کنند که نظارت در دست ماست ما باید بر بودجه نظارت کنیم. وقتی سوالی می‌کنیم یا نباید سوال کنیم یا نباید آن را پس بگیریم. مجلس و دولت جز یک خانواده‌اند و باید برای مردم نوکری کنند.
عزیز اکبریان، نماینده مردم کرج در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه انتقادها به لایحه بودجه ۹۴ باید با استدلال صورت گیرد، اظهار کرد: یکی از انتقاداتی که دوستان مطرح کردند مربوط به درآمد حاصل از اجرای هدفمندی یارانه‌هاست. ما سال گذشته ۶۶ هزار میلیارد تومان برای هدفمندی پیش‌بینی کردیم اما چه میزان از این درآمد تحقق پیدا کرد؟ امسال هم در لایحه بودجه این درآمد ۴۸ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده است که برخی می‌گویند این مقدار درآمد کم است. آیا باید بگوییم که درآمد هدفمندی به ۱۰۰ هزار میلیارد افزایش یابد؟ قطعا در این شرایط تورم سرسام‌آوری به وجود خواهد آمد.
کمال‌الدین پیرموذن، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی هم با بیان اینکه بودجه کاهش تورم را نشانه گرفته است، گفت: این بودجه افزایش بهره‌وری را در نظر دارد و از طرف دیگر هدفش دستیابی به حداقل رشد اقتصادی سه درصدی در سال آینده است.
پیرموذن با بیان اینکه رسیدن به رشد اقتصادی سه درصد در سال آینده دور از دسترس نیست، گفت: بودجه سال آینده با برخورداری از علم روز و اقتصاد عملیاتی خواهد بود و در آن به دستیابی به عدالت اقتصادی، رسیدن به رشد اقتصادی، بهبود اشتغال، توزیع عادلانه درآمد و افزایش کارایی استان‌ها توجه ویژه‌ای شده است.
این عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، خصوصی‌سازی، بهره‌برداری از فاینانس برای اتمام پروژه‌ها و توجه به محیط‌زیست را از جمله ویژگی‌های لایحه بودجه ۹۴ برشمرد و خاطرنشان کرد: در بودجه به ورزش، بهبود وضعیت بافت‌های فرسوده و ارتقای وضعیت دهیاری‌ها و شهرداری‌ها توجه ویژه‌ای شده است.
سلیمان عباسی، نماینده مردم گنبد کاووس نیز در سخنان خود عنوان کرد: احکامی از بودجه سال ۹۳ در لایحه بودجه سال ۹۴ نیز تمدید شده که باعث نظم بودجه‌ای در دستگاه‌های اجرایی می‌شود، همچنین شفافیت منابع بودجه از نقاط قوت بودجه است.
او ادامه داد: درراستای تکالیف دولت درصدی از اعتبارات بودجه ۹۳ که مغایر با قانون بودجه‌نویسی بوده، حذف شده که این مساله دارای آثار مشخص برای افزایش بهره‌وری است.
تصویب کلیات بودجه
در نهایت پس از پایان سخنرانی‌های موافقان و مخالفان کلیات لایحه بودجه، نمایندگان با ۱۵۲ رای موافق، ۴۳ رای مخالف و ۱۳ رای ممتنع از مجموع ۲۱۸ نماینده حاضر در مجلس با کلیات لایحه بودجه سال ۱۳۹۴ موافقت کردند.
لازم به توضیح است روز گذشته به دلیل بررسی کلیات بودجه هیچ برنامه دیگری در دستور کار نماینده‌ها قرار گرفته نشده بود.