روسیه هراسی

الهام بیگی – آمریکا و کشورهای اروپای شرقی و مرکزی که نگران قدرت گرفتن گازپروم و دولت روسیه پس از آغاز فعالیت خط لوله نورد استریم ۲ هستند با استناد به قانون کاتسا اقدام به تحریم خط لوله انتقال گاز از روسیه به اروپا و نیز اعمال محدودیت‌هایی نظیر لغو روادید دست‌اندرکاران پروژه «ترک استریم» و مصادره اموال آنها کردند.
رییس جمهوری آمریکا روز گذشته قانون تحریم خط لوله «نورد استریم» را با ادعای ممانعت از وابستگی قاره سبز به ذخایر انرژی روسیه و با استناد به قانون کاتسا به امضا رسانده است. بدین ترتیب پروژه انتقال گاز از روسیه به اروپا که تنها دو هفته تا تکمیل شدن فاصله داشت به دلیل تحریم‌های آمریکا متوقف شد.
کارشناسان معتقدند دونالد ترامپ به دنبال منافع انرژی کشور خود و به دست آوردن سهم بیشتر از افزایش تقاضای منطقه اروپا دست به این تحریم زده است. آمریکا تلاش دارد اروپا را وادار کند گاز طبیعی مایع این کشور را که هزینه بیشتری دارد، بخرد.
کاخ‌سفید معتقد است این خط لوله تسلط روسیه بر عرضه انرژی در اروپا را بیشتر و همزمان عرضه گاز مایع آمریکا به اروپا را تهدید می‌کند.ترامپ گفته این خط لوله ۱۲۲۵ کیلومتری که شرکت دولتی گازپروم روسیه مجری احداث آن است می‌تواند آلمان را «گروگان» مسکو کند. این در حالی است که روسیه بارها ادعاهای آمریکا درباره خط لوله نورد استریم را رد و آن را فقط پروژه‌ای تجاری عنوان کرده است.
طبق این قانون، هر شرکتی که به «گازپروم» روسیه در تکمیل پروژه خط لوله انتقال گاز طبیعی از روسیه به اروپا کمک کند مشمول تحریم خواهد بود.
براساس تحریم‌های آمریکا، شرکت‌هایی که در پروژه نورد استریم ۲ همکاری دارند، ۳۰ روز مهلت خواهند داشت تا عملیات خود را متوقف کنند. همچنین افرادی که معلوم شود در این پروژه نقش دارند با تهدید توقیف دارایی‌ها و لغو روادید آمریکا مواجه خواهند شد.
در این میان، آلمان بیش از همه از کارشکنی در روند تکمیل نورداستریم متضرر می‌شود و اصولا آمریکا نیز با این ادعا که این پروژه ابزار باج‌گیری از اروپا و به گروگان گرفتن آلمان است؛ به تحریم آن روی آورده.
این در حالی است که آنگلا مرکل صدراعظم آلمان مخالفت خود با تحریم‌های فراسرزمینی علیه نورداستریم را ابراز کرده است.
همزمان،‌ هایکو ماس وزیر خارجه آلمان موضع شدیدتری را اتخاذ کرده و می‌گوید این اقدام به منزله دخالت در قدرت تصمیم‌گیری اتحادیه اروپاست.«ماریا زاخاروا» سخنگوی وزارت خارجه روسیه نیز در واکنش به تحریم‌های آمریکا علیه نورداستریم ۲ و خطوط لوله ترک‌استریم گفت، آمریکا که بدهی آن به رقم بی‌سابقه‌ای رسیده است، کشورهای دیگر را از توسعه اقتصادی خود منع می‌کند و بعید نیست به‌زودی برای «نفس‌کشیدن» هم مجازات تعیین کند.
در این میان اما محمدصادق جوکار کارشناس بازار گاز معتقد است گسترش استفاده آمریکا از ابزار تحریم می‌تواند فضایی را برای تنفس ایران در بازار‌های حوزه انرژی ایجاد کند .به گفته محمدصادق جوکار آمریکا و روسیه دو کشور برجسته‌ای هستند که به دنبال افزایش سهم از افزایش تقاضایی که به دلیل کاهش تولید گاز در اتحادیه اروپا اتفاق افتاده هستند. اما در این میان ایالت متحده با معضلی به نام قیمت مواجه است .
بنابراین آمریکایی‌ها که از نظر قیمتی توان رقابت با روسیه را ندارند به سراغ مولفه‌های غیراقتصادی مانند مولفه‌های دیپلماتیک برای حذف رقیب خود رفته‌اند.وی با بیان اینکه اگرچه در قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم‌ها (قانون کاتسا) اعمال تحریم برای پروژه‌های بعد از تاریخ ۲ آگوست ۲۰۱۷ مجاز است اما آمریکایی‌ها با استناد به بندی که در آن آمده است اگر عرضه انرژی روسیه منجر به تهدید امنیت انرژی متحدان ما شود فارغ از اینکه در چه تاریخی باشد آمریکا می‌تواند آن را تحریم کند، خط لوله نورداستریم ۲ را تحریم کرده‌اند.این کارشناس انرژی در همین خصوص افزود: از این رو هر پروژه‌ای که چشم‌انداز آن روی بازار اروپاست باید بداند که با عرضه‌ای روبه‌رو است که اگر آمریکا نتواند از لحاظ اقتصادی با آنها رقابت کند با ابزار‌های دیپلماتیک انرژی علیه آنها اعمال قدرت خواهد کرد.
برد ایران از تحریم روسیه
جوکار با بیان اینکه نورداستریم ۲ حاصل سرمایه‌گذاری مشترک بین شرکت «گازپروم» روسیه و شرکت‌های فرانسوی، اتریشی، هلندی، انگلیسی و آلمانی است به «جهان‌صنعت» گفت: اگر شرکت‌های درگیر پروژه‌های ترک‌استریم و نورداستریم بخواهند به فعالیت خود و تکمیل این طرح‌ها ادامه دهند احتمال تقویت ائتلاف جبهه تحریم‌شدگان وجود دارد که این تئوری می‌تواند به منافع ایران کمک کند. به طور مثال می‌توانیم به جای تراکنش‌های دلاری از ارزهای ملی در مبادلات خود استفاده کنیم.
این کارشناس همچنین بر این باور است که تحریم ایجاد محدودیت در خط لوله ترک‌استریم شرایط را در سال ۲۰۲۶ برای تمدید قرارداد گازی ایران با ترکیه آسان خواهد کرد.
به گفته جوکار خط لوله ترک‌استریم در فاز اول ۳۱ میلیارد مترمکعب ظرفیت خواهد داشت که در صورتی که به بهره‌برداری برسد با توجه به دیپلماسی ضعیف گاز ایران به راحتی افزایش تقاضای گاز ترکیه را جذب خواهد کرد و در نتیجه ایران قدرتی برای افزایش صادرات گاز به این کشور نخواهد داشت.
وی همچنین با اشاره به سرمایه‌گذاری ترکیه در میدان شاه‌دنیز آذربایجان و احداث خط لوله تاناپ که گاز آذربایجان را به بخش اروپایی ترکیه می‌رساند گفت‌: با تکمیل و بهره‌برداری از این پروژه‌ها ترکیه در آینده‌ای نزدیک به راه‌های عرضه گازی متنوعی دست پیدا خواهد کرد که این امر سبب می‌شود ترک‌ها برای تمدید قرارداد خود با ایران از بازار‌های قیمتی استفاده کنند و به دنبال تخفیف‌های چشمگیری باشند.
این کارشناس انرژی تاکید کرد: در حال حاضر عدو سبب خیر شده و می‌توان امیدوار بود با موانع حقوقی و تحریم‌هایی که آمریکا بر سر راه تکمیل خط لوله ترک‌استریم گذاشته است راه‌های عرضه گاز به ترکیه محدود شود و قدرت بازی ایران در بازار گازی آن منطقه بالا رود.به گفته وی آمریکا از مدت‌ها قبل سعی بر این داشت تا ترک‌ها را از روسیه دور و به خود نزدیک کند و اثبات این مدعا چراغ سبزی بود که به خط لوله چشمه صلح نشان داده و حتی یکی از متحدان خود یعنی کردها را نیز فدا کردند.اما ایالات متحده این بار برای تصاحب بازار گاز ترکیه به سراغ ابزار قدرت رفته و باید دید موضع ترکیه چه خواهد بود.
البته با توجه به صحبت‌های روز گذشته رجب طیب اردوغان رییس‌جمهور ترکیه و همچنین پروژه ۲۰ میلیارد دلاری آنها با روس‌ها بر سر راکتورهای هسته‌ای به نظر نمی‌رسد تسلیم خواسته دونالد ترامپ شوند.
رییس‌جمهور ترکیه در مقابل تهدید آمریکا به تحریم خط لوله ترک‌استریم گفت: «آمریکا می‌گوید خط لوله ترک‌استریم را تحریم می‌کند، این نقض کامل حقوق ماست و آنکارا چنین اقدامی را تلافی خواهد کرد.»