روش کم‌هزینه تامین مالی برای دولت کدام است؟

صدای بورس- علیرضا توکلی‌کاشی در گفت‌وگویی در رابطه با تامین مالی از بازار بدهی گفت: نکته‌ای که این روزها به آن پرداخته شده و نکته بسیار مهمی است بحث تامین مالی دولت از بازار بدهی است. همان‌طورکه می‌دانیم لایحه بودجه سال١۴٠۴ به مجلس ارائه شد و برای سال آینده دولت ٧٠٠ همت انتشار اوراق را پیش‌بینی کرده است. وی افزود: طبق گفته مقامات سازمان برنامه ۵٠٠همت آن به‌صورت نقدی و در قالب اوراق مرابحه به اسناد خزانه به فروش می‌رسد. همچنین ٢٠٠همت اوراق غیرنقدی است که در قالب قانون برنامه هفتم که رد دیون دولت در قالب اوراق بهادار و تبدیل بدهی‌های دولت به اوراق است مقرر شد، لحاظ شود.
کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد:‌ براساس برنامه‌ریزی‌های مسوولان مقرر شده ٢٠٠همت در بازار بین بانکی بین بانک‌ها و بانک مرکزی معامله شود. نکته مهم در مورد ۵٠٠ همت اوراق نقدی که قرار است به فروش برسد، ادعای سازمان برنامه است که تقریبا معادل اصل سود سال آینده سررسید یا پرداخت می‌شود بنابراین خالص انتشار اوراق دولت صفر است. طبق محاسباتی که انجام داده‌ایم سال آینده دولت عددی نزدیک به ٣۵٠همت باید بابت اصل و سود اوراق بازپرداخت کند که بیانگر این است که با عدد ۵٠٠ همت چیزی حدود ١۵٠ همت اضافه انتشار داریم.
توکلی کاشی ادامه داد:‌ نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که نباید اصل و سود را به‌عنوان بازپرداخت در نظر بگیریم به این دلیل که عمده اوراق دولت توسط بانک‌ها و صندوق‌ها خریداری می‌شود و بانک‌ها و صندوق‌ها این سود را باید به سپرده‌گذاران یا دارندگان واحد‌های سرمایه‌گذاری خود انتقال دهند بنابراین شاید در بهترین حالت اصل اوراق سررسیدشده را بتوانیم با اوراق منتشر جدید مقایسه کنیم که در این حالت اختلاف و ناترازی بیشتر می‌شود. یعنی در سال آینده عددی بالغ بر ٢۵٠همت سررسید اصل اوراق را داریم که با عدد ۵٠٠همت انتشار اوراق، بیش از ٢۵٠همت اختلاف دارد.
وی در رابطه با مقادیر اوراق منتشرشده از سوی دولت در گذشته گفت: در ٧سال گذشته که دائما بودجه را بررسی کرده‌ایم همواره انتشار واقعی اوراق با اعداد درج‌شده در بودجه اختلاف داشته و دولت همیشه بیش از مقادیری که در بودجه اعلام کرده بود اوراق منتشر کرده است و عمدتا این اتفاق در ماه آخر سال رخ می‌دهد. در سال گذشته بالغ بر ١٠٠ تا ١۵٠ همت اوراق جدید خارج از سقف بودجه منتشر شد.
کارشناس بازار سرمایه ادامه داد:‌ اصولا وظیفه بازار بدهی این است که نوسانات درآمد‌های دولت را جبران کند. به این معنا که دولت‌ها در یک مقطعی که ممکن است موضوعی مانند کرونا تداوم داشته باشد، یا مباحثی مانند جنگ اتفاق رخ دهد و دولت‌ها در یک بازه طولانی با کسری منابع مواجه شوند بنابراین در این مواقع مشاهده می‌کنیم که مقدار بدهی دولت‌ها به صورت فزاینده رشد می‌کند و به این معنا نیست که فقط در ازای بدهی گذشته اوراق منتشر می‌کند.
وی افزود:‌ دولت‌ها برای کسری بودجه باید بدهی جدید ایجاد کنند. در شرایط کنونی کشور باید این موضوع را مدنظر قرار دهیم که دولت تا چند سالی که مساله تحریم‌ها وجود دارد می‌تواند میزان بدهی خود را افزایش دهد تا کسری بودجه را تامین کند. در میان روش‌های تامین مالی مثل استقراض از بانک‌ها و بانک مرکزی و انتشار اوراق بدهی قطعا توصیه می‌شود که سالم‌ترین روش تامین مالی دولت‌ها انتشار اوراق است بنابراین در بازار سرمایه از این نظر باید به دولت کمک کرد تا این برهه زمانی را بگذراند.
توکلی کاشی خاطرنشان کرد:‌ موضوع مهمی که همواره در چند سال اخیر مطرح بوده این است که نرخ واقعی دلار چقدر است و آیا رشد خواهد کرد یا خیر؟ یکی از متغیرهای بررسی‌شده این بود که بحث اختلاف تورم ایران و ایالات متحده به‌عنوان دو طرف ارز ریال و دلار بوده و معمولا نرخ رشد دلار به اندازه مابه‌التفاوت بوده است، هرچند در سال‌هایی به‌دلیل وفور منابع ارزی بین سال١٣٧٨ تا سال١٣٩٠ تقریبا ثابت بوده بنابراین فنری پشت این مابه‌التفاوت جمع و آزاد شده است. کارشناس بازار سرمایه در پایان گفت:‌ امروز نرخ دلار حدود ۶٧ تومان در راستای روند بلندمدت خود است. اگر بحث تحریم‌ها ادامه پیدا کند تجربه نشان داده در مواقع افزایش فشار‌ها مقدار نرخ ارز تا ٨٧‌درصد بالاتر از نرخ تعادلی خود قرار گرفته بنابراین اگر عدد حدود ۶٧ تا ٧٠ تومان عدد طبیعی بازار باشد تا ٨٠‌درصد بالاتر از این عدد در صورت وجود شوک‌ها می‌تواند رشد را شاهد باشد. امیدواریم مسائل سیاسی به‌طوری رقم بخورد که شاهد چنین شوکی در بازار ارز نباشیم.