روند افزایشی دومین عامل مرگ‌ومیر در ایران

«جهان صنعت»- مدیرکل دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت گفت: بر اساس آخرین اطلاعات نظام ثبت سرطان مبتنی بر جمعیت، بروز استاندارد شده سنی سرطان در کشور نزدیک به ۱۶۸ در ۱۰۰ هزار نفر است.
دکتر افشین استوار با بیان اینکه بر اساس آخرین اطلاعات نظام ثبت سرطان مبتنی بر جمعیت، بروز استاندارد شده سنی سرطان در کشور نزدیک به ۱۶۸ در ۱۰۰ هزار نفر است، گفت: سالانه حدود ۱۳۵ هزار مورد سرطان در کشور اتفاق می‌افتد که متاسفانه با شیب افزایشی مواجه هستیم. بیشترین سرطان‌هایی که در کشور رخ می‌دهد در مردان سرطان پروستات و در بانوان سرطان پستان است.
استوار افزود: از نظر بروز فعلی سرطان در دنیا ایران وضعیت متوسطی دارد ولی به دو دلیل روند افزایشی سرطان در کشور نسبت به کل جهان بیشتر است. دلیل اول این است که جمعیت ما به سرعت در حال پیر شدن است. با رشد جمعیت سالمندی میزان بروز سرطان افزایش می‌یابد، زیرا سرطان بیماری دوران سالمندی است. از طرفی عوامل خطر سرطان هم در کشور روند افزایشی دارند. اصلی‌ترین عوامل خطر بروز سرطان آلودگی هوا، مصرف دخانیات، چاقی و کمبود فعالیت بدنی و مصرف الکل هستند. با شیوع سبک زندگی شهرنشینی متاسفانه شیوع بعضی از عوامل خطر مثل چاقی در حال افزایش است. میزان مصرف دخانیات در کشور نیز بالاست و باید توجه جدی در این زمینه انجام شود.
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر گفت: یکی از عوامل خطری که واقعا قابل کاهش است مصرف دخانیات است که با مداخلات مناسب از جمله با افزایش مالیات بر سیگار، ممنوعیت تبلیغات و عرضه آن و کاهش دسترسی به ویژه دسترسی نوجوانان و جوانان به این مواد، می‌توان تا حدود زیادی از مصرف مواد دخانی جلوگیری کرد.
وجود اطلاعات کافی از بروز و توزیع سرطان
در ۳۱ استان
استوار اصلاح سبک زندگی، فعالیت بدنی و تغذیه سالم را در کاهش بروز سرطان بسیار موثر دانست و افزود: خوشبختانه در حال حاضر اطلاعات کافی از بروز و توزیع انواع سرطان و عوامل خطر آنها در همه جغرافیای کشور، یعنی در تمام ۳۱ استان کشور داریم و می‌دانیم که در کدام استان‌ها چه سرطان‌هایی بیشتر شایع است و می‌دانیم که در کدام استان‌های کشور بروز سرطان بیشتر است. این گزارش‌ها به تمام دانشگاه‌های علوم پزشکی ارسال شده و آنها مداخلات متناسب با بروز سرطان‌ها را در استان خودشان طراحی و اجرا می‌کنند.
برنامه ملی مدیریت سرطان
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر گفت: خوشبختانه برنامه ملی مدیریت سرطان را در کشور که یک برنامه جامع در همه حوزه‌هاست در دست داریم. این برنامه چهار فرآیند اصلی و هفت فرآیند پشتیبان دارد و همه سنین را دربر می‌گیرد و یک برنامه ادغام‌یافته در نظام شبکه بهداشت و درمان کشور است.
استوار افزود: این برنامه همه حوزه‌های مراقبت را از پیشگیری تا مراقبت‌های تسکینی دربرمی‌گیرد. برنامه ملی سرطان در صورت اجرا می‌تواند معضل بروز سرطان را در کشور تا حدود خیلی زیادی کاهش دهد و ایران را در زمره کشورهای پیشرو در این زمینه قرار دهد.
سرطان؛ دومین عامل مرگ در کشور
وی با اشاره به این که حدود ۸۲ درصد علل مرگ در کشور بیماری‌های غیرواگیر است، گفت: اولین عامل مرگ بیماری‌های قلبی با ۴۳ درصد و دومین عامل مرگ سرطان‌ها با ۱۶ درصد هستند. سرطان از نظر هزینه اولین و پرهزینه‌ترین بیماری در دنیا و در کشور است.
استوار تصریح کرد: به همین جهت توجه به این بیماری خیلی اهمیت دارد، زیرا هم بار زیاد و تعداد مرگ‌و‌میر زیادی دارد، هم اثرات اجتماعی، اقتصادی روی کیفیت زندگی بیماران، افراد و خانواده‌ها دارد و هم اضطراب و مشکلات روانی زیادی به فرد مبتلا، خانواده‌اش و جامعه وارد می‌کند. رشد سرطان در کشور بالاتر از رشد میانگین جهانی قرار دارد. در حالی که اکنون میزان بروز سرطان در کشور پایین‌تر از مقیاس جهانی است.
پویش ملی مبارزه با سرطان
استوار برگزاری پویش ملی مبارزه با سرطان را یادآور شد و گفت: امسال هم مثل سال‌های گذشته پویش ملی سرطان از ۸ تا ۱۵ بهمن با شعار «فاصله‌ها را پر کنیم» برگزار می‌شود. در واقع شکاف و فاصله‌ای که در حال حاضر در خصوص خدمات و مراقبت‌های سرطان وجود دارد را باید پر کنیم. چهار نوع فاصله داریم که باید پر شوند. فاصله اول پوشش جمعیتی است که خدمات مراقبت سرطان را دریافت می‌کند.
وی ادامه داد: این پوشش هم‌اکنون معادل جمعیت کل کشور و متناسب با بزرگی مساله سرطان و هزینه‌ای که سرطان به سلامت خانواده، به اقتصاد نظام سلامت و به اقتصاد کشور تحمیل می‌کند، نیست. در نتیجه اولین فاصله‌ای که باید پر شود، فاصله پوشش جمعیتی است.
وی اظهار کرد: دومین فاصله‌ای که باید پر شود تعداد و تنوع خدماتی است که در حوزه سرطان ارائه و توسط نظام سلامت پوشش داده می‌شود. عمده هزینه‌ای که در نظام سلامت می‌کنیم مرتبط با هزینه‌های درمان بیماران سرطانی است. در حالی که هزینه‌های پیشگیرانه بسیار اثربخش‌تر است.
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر گفت: باید خدمات مرتبط با سرطان را به سمت خدمات پیشگیری و تشخیص زودهنگام توسعه دهیم. خدمات پیشگیری در حوزه عوامل خطر بیماری سرطان است و خدمات تشخیص زودهنگام باعث می‌شود سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شده و بسیاری از سرطان‌ها در این مرحله قابل درمان هستند و میزان بقای بیماران مبتلا به سرطان افزایش می‌یابد.
استوار افزود: بنابراین در نظام سلامت باید این نوع خدمات که هزینه بسیار کمتر و اثربخشی بسیار بیشتری دارند را ارائه دهیم و به خصوص این خدمات را در نظام شبکه بهداشت و درمان ادغام کنیم. از آن طرف مراقبت‌های تسکینی هم تا حدودی مغفول مانده است. بیماران سرطانی که در مراحل آخر سرطان قرار دارند باید حمایت شوند که کیفیت زندگی مناسبی با حداقل درد و رنج داشته باشند. این خدمات هم به اندازه کافی در کشور توسعه پیدا نکرده است. سومین شکاف مربوط به کیفیت خدمت است. کیفیت خدمات و مراقبت‌های مرتبط با سلامت چه در سطح پیشگیری، چه در سطح درمان و چه در سطح خدمات مراقبت‌های تسکینی همگی نیاز به بهبود دارند.
ضرورت تدوین راهنماهای بالینی درمان سرطان
استوار گفت: برای این کار مهم‌ترین اقدام تدوین و اجرای راهنماهای بالینی درمان سرطان و راهنمای میدانی حوزه پیشگیری برای خدمات تشخیص زودهنگام و مراقبت‌های تسکینی است. همچنین تجهیزات لازم برای تشخیص و درمان سرطان و داروهای لازم بر اساس راهنماهای بالینی مورد تایید وزارت بهداشت به اندازه کافی و به میزان قابل قبول باید تامین شده باشد و به طور عادلانه در کل کشور در دسترس بیماران قرار گیرد. بنابراین آموزش پزشکان و کادر درمان هم برای بهبود کیفیت خدمات، در این دسته قرار می‌گیرد. البته همه این خدمات باید در فضایی ارائه شوند که بیماران استطاعت دریافت این خدمات را داشته باشند. به قولی هم دسترسی باید فراهم شود و هم این خدمات با قیمتی باید ارائه شوند که برای بیماران قابل تامین باشد.
وی ادامه داد: کاهش پرداخت از جیب مردم و تامین مالی خدمات مرتبط با پیشگیری، درمان و مراقبت‌های تسکینی هم به عنوان چهارمین شکاف از اهمیت بسیار ویژه‌ای برخوردارند. در صورت پر شدن این چهار مورد شکاف پوشش همگانی سلامت تامین خواهد شد. در ایران با تقویت نظام شبکه بهداشت و درمان می‌توان به بسیاری از این اهداف دست پیدا کرد و این شکاف‌های عمیقی که وجود دارد را پر کرد.
بنابر اعلام وبدا، استوار با بیان اینکه بنابراین شعار پویش ملی سرطان امسال که کم کردن فاصله‌هاست، انشاءالله با برنامه‌ریزی مناسب قابل تحقق است، گفت: امیدواریم که با پویش ملی سرطان، امسال بتوانیم در همه سطوح حمایت‌طلبی کنیم. از مردم حمایت‌طلبی کنیم که با خودمراقبتی و بهبود سبک زندگی‌شان از خود در مقابل سرطان محافظت کنند. از سیاستگذاران نیز برای تامین منابع مورد نیز برای اجرای کامل و جامع برنامه ملی مدیریت در کشور حمایت‌طلبی کنیم.