روند نوسازی بافت‌های فرسوده

آمار و ارقام گویای آن است که به دلایل مختلفی همچون پایین‌بودن بازده سرمایه‌گذاری و رکود بازار مسکن در ۱۰ سال گذشته اهداف نوسازی بافت‌های ناکارآمد به طور کامل محقق نشده و معاون وزیر راه‌وشهرسازی آمار بازسازی این بافت‌ها را ۴۰ درصد اعلام کرد.نوسازی بافت‌های فرسوده از طریق پرداخت تسهیلات طی سال‌های اخیر با اقبال مواجه نشده است. سازندگان و مالکان به دلایل مختلفی همچون رکود ساخت‌وساز و پایین‌بودن بازده سرمایه‌گذاری در بافت‌های ناکارآمد از نوسازی در این مناطق خودداری می‌کنند.طبق اعلام بانک مسکن از سال ۱۳۹۸ تاکنون تنها به ۲۱ هزار و ۳۴۸ واحد مسکونی واقع در بافت‌های فرسوده تسهیلات پرداخت شده است؛ این در حالی است که از سال‌های گذشته نوسازی سالانه ۱۰۰ هزار واحد مسکونی در دستور کار دولت قرار دارد، بنابراین آمار گویای آن است که نوسازی، دست‌کم از طریق دریافت تسهیلات با سرعت چندانی پیش نمی‌رود.بیش از ۲۰ میلیون نفر از جمعیت کشور در بافت‌های ناپایدار و ناایمن زندگی می‌کنند و گفته می‌شود ۴۰ درصد جمعیت تهران در بافت‌های ناپایدار و فرسوده سکونت دارند. همچنین قرار بود از حدود ۱۵ سال قبل، سالانه ۱۰ درصد نوسازی شود و با اینکه کارشناسان می‌گویند شاید ۱۵ درصد این هدف نیز محقق نشده باشد، معاون وزیر راه‌وشهرسازی آمار واقعی را ۴۰ درصد می‌داند.بخش خصوصی به عنوان بازوی اصلی تولید مسکن گرفتار رکود شده و مطابق طرح جامع مسکن، ایران سالانه حدود یک میلیون واحد مسکونی نیاز دارد، در حالی که هم اکنون تولید بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار واحد در سال است. نوسازی بافت‌های فرسوده هم بنا به اذعان مهدی عبوری، مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری به دلیل تغییرات و نوسان شاخص‌های کلان و رکود بی‌سابقه بازار مسکن و ساختمان، کند پیش رفته است.عبوری البته اوایل خردادماه امسال با اشاره به تکلیف قانونی برای نوسازی سالانه ۱۰ درصد بافت‌های فرسوده گفته است: طی ۱۰ سال اخیر (از سال ۹۰ تا ۱۴۰۰) ۴۰ درصد از این بافت‌ها نوسازی شده که اتفاق مهمی است. تهران بیشترین میزان نوسازی در کشور را به خود اختصاص داده که این امر جای تقدیر دارد، هر چند از برنامه مکلف عقب‌تر هستیم اما با توجه به تخصیص منابع و مشکلات پیش رو می‌توان گفت کار به شکل مناسب انجام شده است.به هر ترتیب سال ۱۴۰۰ سقف تسهیلات نوسازی بافت‌های فرسوده در تهران و کلان شهرها به ۳۰۰ میلیون تومان برای سازندگان حرفه‌ای که از فناوری‌های نوین استفاده می‌کنند رسیده است و ۱۲۰ میلیون تومان از این مبلغ با نرخ سود ۹ درصد، ۱۰۰ میلیون با نرخ ۱۸ درصد و ۸۰ میلیون تومان با سود ۱۶ درصد است. در سایر شهرها نیز سقف وام در حالت صنعتی‌سازی و فناورانه به سازندگان حرفه‌ای ۲۵۰ میلیون تومان است که سود ۸۰ میلیون تومان ۹ درصد، سود ۸۰ میلیون تومان دیگر ۱۸ درصد و بهره ۶۰ میلیون تومان ۱۶ درصد است.به سایر سازندگان هم که در بافت فرسوده واحدهای صنعتی با فناوری نوین احداث می‌کنند که ۲۷۰ میلیون تومان در تهران و دیگر کلانشهرها تعلق می‌گیرد. ۱۲۰ میلیون تومان از این مبلغ با نرخ ۹ درصد، ۸۰ میلیون با نرخ ۱۸ درصد و ۷۰ میلیون تومان با سود ۱۶ درصد است. ۲۲۰ میلیون نیز به سازندگان معمولی که در سایر شهرها اقدام به ساخت واحدهای با فناوری نوین می‌کنند، پرداخت می‌شود که ۸۰ میلیون آن ۹ درصد، ۸۰ میلیون تومان ۱۸ درصد و ۶۰ میلیون تومان با نرخ بهره ۱۶ درصد است.سقف وام واحدهای معمولی نیز به سازندگان حرفه‌ای در بافت فرسوده تهران و کلانشهرها ۲۵۰ میلیون تومان و سازندگان معمولی ۲۰۰ میلیون تومان است. در سایر شهرها نیز برای واحدهای معمولی به سازندگان حرفه‌ای ۲۰۰ میلیون تومان و به سازندگان معمولی ۱۴۰ میلیون تومان وام نوسازی پرداخت می‌شود.