رونق دوباره تجارت چمدانی

رونق دوباره آمد و شد اتباع ترکمنستان و تبادلات تجاری چهار میلیارد دلاری از طریق مرز لطف‌آباد درگز خراسان‌رضوی، نمود آشکاری از موفقیت دولت سیزدهم در بازسازی روابط سیاسی و توسعه تجارت با این همسایه شمالی است. ایران با چهار گذرگاه مرزی، حدود هزار کیلومتر مرز زمینی با ترکمنستان دارد که نیمی از آن در محدوده استان خراسان رضوی است که گمرک و گذرگاه‌های سرخس، لطف‌آباد و باجگیران در خراسان رضوی و اینچه‌برون در استان گلستان از طریق زمینی و بنادر انزلی و امیرآباد در گیلان و مازندران از طریق دریا، مراودات تجاری بین ۲ کشور را تمشیت می‌دهند.
به گفته سفیر ایران در ترکمنستان، دور جدید توسعه مناسبات تجاری، ترانزیتی، فرهنگی و سیاسی با ترکمنستان با سفر رییس‌جمهوری ایران در آبان‌ماه ۱۴۰۰ به عشق‌آباد پایتخت ترکمنستان آغاز شد و در پی این رویداد شاهد حضور رییس‌جمهوری ترکمنستان در تهران و تکرار دیدارها و گفت‌و‌گوهای رسمی سران و مقامات ۲ کشور در ۲ سال گذشته بودیم.
به گفته غلامعباس ارباب‌خالص، توسعه مناسبات سیاسی با این همسایه شمالی در دولت سیزدهم، موجب شتاب همکاری‌های همه‌جانبه به ویژه در بعد اقتصادی و تجاری شده است. شاید نمود و سند روشن این توسعه و تحول در روابط ۲ کشور، رونق تبادلات تجاری و آمد و شدهای مرزی از مرز لطف‌آباد خراسان رضوی باشد؛ گذرگاهی که در شهرستان درگز در ۹۰ کیلومتری جنوب عشق‌‌آباد قرار دارد و فاصله این گمرک و پایانه مرزی با شهر درگز در شمال خراسان رضوی ۲۲ کیلومتر و با مشهد ۲۹۶ کیلومتر است.
دوران کرونا، در عمل مرز لطف‌آباد را به یک مرز بسته و سوت و کور تبدیل کرد، به‌گونه‌ای که پس از فروکش کردن دامنه بحران کرونا، باز هم روند رفع محدودیت‌های تجاری و تردد در این مرز زمینی شتاب درخوری نیافت، اما از سال گذشته آرام‌آرام روند از سرگیری تبادلات تجاری از این مرز شروع شد، با این تفاوت که این بار برخلاف دوره پیش از کرونا، طرف ترکمنستانی تمایل خود را برای توسعه روابط پنهان نمی‌کرد.
مطابق گزارش گمرک، ارزش تجارت خارجی شامل واردات، صادرات و ترانزیت کالا از مرز لطف‌آباد خراسان رضوی با ترکمنستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ماقبل آن ۱۴۱ درصد افزایش یافت و ارزش تجارت بین‌المللی (صادرات، واردات و ترانزیت) محقق‌شده در مرز لطف‌آباد شهرستان درگز، طی پارسال معادل چهار میلیارد و ۱۲۰ هزار و ۲۰۸ دلار بود.
بهار امسال مدیر پایانه مرزی لطف‌آباد درگز به تغییرات قابل توجه در ترددهای مسافری در این مرز اشاره کرد و گفت: ورود و تردد اتباع ترکمنستانی از این پایانه مرزی به ایران در سال گذشته در مقایسه با سال ۱۴۰۰ حدود ۱۷ برابر شده است.
محسن رکنی اضافه کرد: رونق و جهش ۱۷ برابری در ورود مسافران خارجی از این پایانه مرزی با ترکمنستان در سال ۱۴۰۱ در مقایسه با سال پیش از آن و پس از رفع محدودیت‌های کرونایی محقق شد. وی ادامه داد: از نیمه سال گذشته و در دوران پساکرونا، با تعاملات انجام‌شده، محدودیت‌های کرونایی ترکمنستان برای ورود مسافر به خاک جمهوری اسلامی ایران برداشته شد و از طرفی مجوز برای ورود مسافران از این مرز به ترکمنستان نیز از نیمه اسفندماه ۱۴۰۰ توسط ترکمنستان صادر شد. سرپرست گمرک لطف‌آباد، توسعه روابط تجاری با ترکمنستان را از پیامدهای سفر مسوولان عالی‌رتبه ۲ کشور و تغییر نگاه همسایه شمالی برای تحول در روابط تجاری با ایران در دولت سیزدهم دانست.
قربان کریمی با اشاره به رشد ۴۵ درصدی تجارت مرزی در سال ۱۴۰۱ اظهار کرد: این رشد تجارت نتیجه تغییر نگاه مثبت ترکمنستان در سال گذشته به مرزهای گمرکی با ایران، به ویژه مرز لطف‌آباد بوده که حاصل دیپلماسی فعال اقتصادی و گمرکی دولت سیزدهم است.
سرپرست گمرک لطف‌آباد با اشاره به سابقه تجارت در این مرز گفت: در سال ۱۳۹۵ از این مرز ۲۵ میلیون دلار صادرات چمدانی شد و از این حیث لطف‌آباد در بین گذرگاه‌های مرزی ایران، رتبه نخست صادرات چمدانی به آسیای مرکزی را از آن خود کرده بود. وی خاطرنشان کرد: البته در آن سال‌ها مسافران می‌توانستند تا هزار دلار کالا با خود به ترکمنستان ببرند و تنها محدودیتی که وجود داشت در خصوص حمل کالاهای اساسی مانند آرد و اقلام اینچنینی بود.
معاون سیاسی و امنیتی فرماندار درگز، پارسال با انتقاد از دشواری ترددهای مسافری از مرز لطف‌آباد گفته بود: طی سال‌های قبل و پیش از قطع ارتباط ترکمنستان و لغو صدور روادید، طبق توافقات دوجانبه برای ساکنان محلی و اهالی درگز پروانه گذر مرزی برای تردد ۱۵روزه در ترکمنستان صادر می‌شد و شهروندان ایرانی می‌توانستند سفری راحت و ارزان‌تر از درگز به مشهد را به مقصد ترکمنستان انجام دهند که همین مساله زمینه رونق تجارت چمدانی را فراهم کرده بود.
صولت دولتیان افزود: متاسفانه صدور این روادید مرزی در سال‌های پیش از شیوع کرونا توسط دولت ترکمنستان به صورت یکجانبه لغو شد. هر چند امروز نیز خواهان برقراری روابط مرزی و تجارت چمدانی مانند گذشته هستیم، اما معتقدیم با نیاز مبرم لطف‌آباد، راه‌اندازی بازارچه مرزی مانند بازارچه مرزی باجگیران قوچان با ترکمنستان لازم است.
وی گفت: در عین حال تا زمانی که توافقات پرفراز‌و‌نشیب با همسایه شمالی از طریق نهادهای دیپلماتیک ۲ کشور بررسی و اجرایی شود، حداقل نیازمند برقراری تجارت چمدانی و مسافری از طریق مرز لطف‌آباد هستیم. از سوی دیگر روند رو به رشد تردد مسافر از مرز لطف‌آباد تا بدان‌جا پیش رفت که حتی موضوع گردشگری سلامت و درمان بیماران ترکمنستانی در بیمارستان امام‌خمینی‌(ره) درگز نیز از سوی مسوولان محلی در سال گذشته مطرح شد.آذرماه پارسال فرماندار درگز از راه‌اندازی بخش
توریسم درمانی در بیمارستان امام‌خمینی‌(ره) این شهرستان خبر داد که بر این اساس هر ماه چند بیمار ترکمنستانی در بخش ویژه توریسم درمانی بیمارستان درگز بستری شده یا به بیمارستان‌های مشهد ارجاع داده می‌شوند.
حقیقت این است که سرعت تحولات مثبت در مرز لطف‌آباد خارج از انتظار است و به همین دلیل مرز لطف‌آباد را می‌توان شاخص مثبت روابط تجاری ایران با ترکمنستان دانست. سرپرست گمرک لطف‌آباد شهرستان درگز خراسان رضوی هفته گذشته در این خصوص گفت: افزایش تردد مسافران در این مرز در بهار امسال نشان‌دهنده رونق گرفتن دوباره تجارت چمدانی و تبادل کالای همراه مسافران ترکمنستانی از طریق مرز لطف‌آباد است.
قربان کریمی افزود: بهار سال گذشته با وجود بازگشایی مرز لطف‌آباد پس از لغو محدودیت‌های کرونایی، در مجموع ۲۶ مسافر از مرز لطف‌آباد وارد کشور شدند که همه این مسافران مرزهای دیگر را برای خروج انتخاب کردند. وی گفت: در سه ماهه نخست امسال ۵۵۵ مسافر از مرز لطف‌آباد وارد ایران شدند که ۴۱۴ نفر از آنان تاکنون از همین مرز خارج شده‌اند و این نشان‌دهنده رونق چشمگیر تردد مسافران از این مرز جاده‌ای است. سرپرست گمرک لطف‌آباد گفت: پس از سفر مسوولان بلندپایه ۲ کشور در دولت سیزدهم و توسعه روابط دوجانبه، شاهد تغییر نگاه مثبت ترکمنستان برای سفر اتباعش به ایران و تبادل تجاری از این مرز بوده‌ایم.
کریمی اضافه کرد: هم‌اکنون مسافران ترکمن که برخی سفرهای متعددی به درگز کرده‌اند، با سفر به مشهد، قوچان و درگز، کالای ترکمنستانی همراه خود را در ایران به فروش می‌رسانند و پس از خرید انواع و اقسام کالای ایرانی به کشورشان بازمی‌گردند که برآورد می‌شود این مسافران ۵/۱ برابر کالایی را که با خود به ایران می‌آورند، به کشورشان بازگردانند.