رویای ارزآوری

گروه بورس‌- به تازگی قرار شده تا محصولات شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران به طور منظم و هفتگی در بورس انرژی ایران عرضه شود. تصمیمی که در راستای توسعه و تقویت بازار فرآورده‌های ایزوکربوری گرفته شده و در واقع از عرضه نفت و فرآوری‌های نفتی در بورس به عنوان راهکاری برای متنوع‌سازی روش‌های فروش نفت و کم اثر کردن تحریم‌ها نام برده می‌شود که به نظر می‌رسد بتواند فشار تحریم‌ها را کاهش دهد اگرچه که عرضه نفت در گام نخست عرضه با استقبال خوبی مواجه نشده است اما با طرح گسترش عرضه فرآورده‌های نفتی دولت سعی دارد تا از این طریق شانس خود را برای افزایش صادرات محک زند.
تبعات مداخله دولت
علیرضا صادق‌آبادی مدیرعامل شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران در نامه‌ای به سیدعلی حسینی مدیرعامل بورس انرژی نوشته است که از این پس عرضه فرآورده‌های نفتی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران در بورس انرژی ایران براساس زمان‌بندی و به صورت هفتگی انجام خواهد شد. براساس این برنامه هفتگی و زمان‌بندی دوشنبه‌ها عرضه گاز مایع و نفت سفید خوراک در بورس انرژی انجام خواهد شد. همچنین سه‌شنبه‌ها بنزین سوپر، بنزین یورو ۴، بنزین معمولی، نفت گاز یورو پنج و نفت گاز PPM۵۰۰۰ و همچنین چهارشنبه‌ها تمامی فرآورده‌های فوق‌الذکر در بورس انرژی عرضه خواهد شد. این در حالی است که روز یکشنبه ۵۰۰۰ تن بنزین اکتان ۹۵ شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران در رینگ بین‌المللی بازار بورس و انرژی مورد معامله قرار گرفت. حال به صرف اینکه از سوی مقامات مسوول اعلام شده مبنی بر عرضه محصولات نفت در بورس این بحث هنوز برای بخش خصوصی توانمند و دارای تجربیات ملی و بین‌المللی در زمینه معاملات و حضور در عرصه‌های نفت و انرژی خیلی واضح نیست. بنزین، محصولات پتروشیمی، قیر و سایر محصولات است. به اعتقاد کارشناسان هنوز ساز‌و‌کارهای لازم جهت عرضه نفت خام در بورس انرژی کشور فراهم نشده است چراکه تفکر حاکم بر عرضه نفت در بورس همچنان تفکر دولتی است. اگر بخواهد چنین ساختاری در چهارچوب بورس قرار گیرد یکسری محدودیت‌هایی در نظام قوانین مالی و محاسباتی وجود دارد که از سوی امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران ارائه می‌شد که متاسفانه هنوز این مقررات شفاف‌سازی نشده است. چراکه کسی می‌خواهد نفت خریداری کند باید یکسری مسیرها از قبیل داشتن قرارداد با پالایشگاه، پیش‌پرداخت ۱۰ درصدی، اعتبار‌سنجی و مواردی از این دست را طی کند. با توجه به این موضوع و از سوی دیگر‌، حساسیت فروش طلای سیاه ایران در بازارهای جهانی، عامل مهم و دشواری مانند شرایط تحریمی و اقتصادی را پیش‌رو دارد که نیازمند حمایت و پشتیبانی بورس است. حامد نعیم‌نژاد کارشناس بورس انرژی با ارزیابی شرایط عرضه نفت تا بنزین و مقایسه آن گفت: یکی از مهم‌ترین عواملی که مانع از خرید عرضه‌های نفت در بورس ‌انرژی می‌شد، مشکل ایجاد شده در حجم عرضه‌ها و حمل‌ونقل آنها بود. وی با اشاره به اینکه بنزین چنین مشکلی را پیش‌روی خود نمی‌بیند، اظهار کرد: در عرضه‌های بنزین شاهد آن هستیم که بنزین به‌صورت مستقیم و از سوی مجموعه‌های خصوصی به کشورهای عراق، افغانستان و پاکستان ارسال خواهد شد اما نفت خام با خرید واسطه به بازارهای هدفی می‌رسد که جزو مشتریان سنتی کشور به شمار نمی‌آیند. این کارشناس بازار افزود: با نگاهی دیگر به عرضه‌ها می‌توان دریافت که از ابتدا، «قیمت‌گذاری» مهم‌ترین عامل مقابل هر عرضه‌ای در بورس ‌انرژی است.
پالایشی‌های خصوصی دست‌به‌کار شوند
علیرضا قدرتی گفت: فروش نفت‌خام و مشتقات آن کاملا سازوکاری متفاوت از یکدیگر داشته چراکه دولت به‌عنوان تنها تولیدکننده طلای سیاه اجازه ورود بخش خصوصی برای تولید نفت را نمی‌دهد که این مساله به خودی خود یک مانع برای تشکیل بورس پایدار و شفاف برای عرضه نفت در آن است. وی اضافه کرد: از طرف دیگر نباید مباحث صادراتی و تسویه دلاری نفت که امروز یکی از مهم‌ترین موانع تجار کشور بوده را فراموش کرد زیرا به‌دلایلی همچون موانع معاملات ارزی، تجار با مشکلات فراوانی روبه‌رو‌ شده‌اند. کارشناس بازار سرمایه با اشاره به شرکت‌های بورسی و فعالیت آنها در بورس‌ انرژی، تصریح کرد: برخی شرکت‌های پالایشی که امروز در تابلوهای حافظ حضور دارند و البته ماهیت آنها خصوصی بوده و در حال ارائه و فروش محصولات هستند، می‌توانند سرآغازی برای عرضه بنزین‌های مختلف توسط تولیدکنندگان متفاوت باشند. وی به رفع مشکلات خریداران اشاره کرد و افزود: مشکلات عرضه نفت برای نخستین بار، باعث کسب تجربه شد که با شناسایی نواقص، به عرضه هر چه بهتر بنزین بپردازیم.
پول‌آوری پالایشگاه‌ها
اما با وجود فروش نامطلوب نفت در بورس‌، شرکت‌های پالایشی با تمام ظرفیت خود در حال تولید هستند و وضعیت فروش فرآورده‌های پالایشی نیز‌ مطلوب است. ابراهیم کاویانی‌پور رییس بازاریابی و فروش شرکت پالایش نفت اصفهان در خصوص پیش‌بینی روند سودآوری پالایشی‌ها در ماه‌های بعد بیان کرد: سودآوری شرکت‌های پالایشی تحت تاثیر چند عامل از جمله نرخ ارز و نرخ جهانی فرآورده‌های پالایشی است. وی در رابطه با عملکرد سه ماهه پالایشی‌ها و دلیل رشد سودآوری شرکت‌ها به بورس‌نیوز گفت: در سه ماهه ابتدای امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، هم نرخ ارز رشد زیادی داشت و هم قیمت جهانی فرآورده‌های نفتی افزایش یافته بود؛ از این رو رشد سودآوری شرکت‌های پالایشی در سه ماهه ابتدایی سال نسبت به سه ماهه ۹۷، منطقی بود. وی افزود: در صورت تثبیت نرخ ارز نیمایی و قیمت جهانی فرآورده‌های نفتی، سودهای تحقق یافته در سه ماهه نخست می‌تواند در ماه‌های بعد نیز تکرار شود. وی اضافه کرد: البته اتفاقات دیگری هم ممکن است سودآوری پالایشی‌ها را تحت تاثیر قرار دهد. برخی فرآورده‌های پالایشی، خوراک صنایع پایین‌دستی همچون صنعت قیر را تشکیل می‌دهد و وضعیت فروش و صادرات صنایع پایین‌دستی در تقاضای فرآورده‌های پالایشی موثر خواهد بود. رییس بازاریابی و فروش شپنا تاکید کرد: فعلا شرکت‌های پالایشی با تمام ظرفیت خود در حال تولید هستند و وضعیت فروش فرآورده‌های پالایشی نیز‌ مطلوب است.
سود سرمایه‌گذاران از چاه‌های نفت
ستاره خلیج‌فارس در سال ۹۷ سودساز شد و توانایی این را دارد که طی سال ۹۸ زیان انباشته را محو کند و به مرحله تقسیم سود برسد. بنابراین‌ «تاپیکو» از این محل توانایی شناسایی سود را دارد. چندی پیش پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس، زیر‌مجموعه «تاپیکو»، از رینگ صادراتی بورس انرژی، بنزین به مقصد افغانستان صادر کرد. گویا ۹ کشور متقاضی خرید بنزین ایران هستند و هفته آینده نیز ۷۰۰۰ تن با قیمت ۵۸۱ دلار‌ مجدد عرضه خواهد شد. شرکت «سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین» در سال مالی منتهی به اردیبهشت ۹۷ توانسته به سود خالص ۳۵۲۹ میلیارد تومانی دست یابد که ۱۲۹ درصد بیش از سال مالی ۹۶ بود. رشد سودآوری شرکت‌های زیرمجموعه، درآمد سود سهام «تاپیکو» را به رقم ۳۶۰۱ میلیارد تومان رساند که تقریبا دو برابر مدت مشابه سال قبل از آن است. علاوه بر این، از محل فروش سرمایه‌گذاری‌ها به سود قابل توجه ۸۲ میلیارد تومانی دست یافت. در نتیجه این عملکرد، شرکت با سرمایه ۸۱۵۰ میلیارد تومانی بالغ بر ۳۸۲۳ میلیارد تومان سود انباشته دارد. در حال حاضر‌ ارزش بازار پرتفوی بورسی «تاپیکو» بالغ بر ۲۵۶۷۸ میلیارد تومان است‌ در حالی که بهای تمام‌شده آن از ۷۱۵۸ میلیارد تومان فراتر نرفته است. به علاوه، ۲۱۸۰ میلیارد تومان نیز در شرکت‌های غیربورسی سرمایه‌گذاری کرده است. در بخش بورسی سرمایه‌هایی‌ چون ۶۲/۷ درصد «فارس»، ۶/۱۶ درصد «مارون»، ۵۰ درصد «شفن»، ۶/۶۷ درصد «شغدیر» و ۵۰ درصد «شپاس» خودنمایی می‌کنند. در میان غیر‌بورسی‌ها نیز دارایی بسیار مهم «ستاره خلیج‌فارس» با مالکیت ۴۹ درصدی دیده می‌شود. نکته حائز اهمیت این است که «ستاره خلیج‌فارس» در سال ۹۷ سودساز شد و توانایی این را دارد که طی سال ۹۸ زیان انباشته را محو کند و به مرحله تقسیم سود برسد. بنابراین‌ «تاپیکو» از این محل نیز در سال مالی جاری توانایی شناسایی سود را دارد. از این رو‌ برآورد می‌شود درآمد سود سهام «تاپیکو» در سال مالی ۹۹ به رقم ۳۸۰۰ میلیارد تومان برسد. در کل، پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که شرایط برای ساخت حدود ۶۰ تومان سود در سال مالی جاری مهیاست و چندان دور از انتظار نیست.