رویای ناتمام آزادسازی سهام عدالت

سمیه رسولی- اگرچه وزیر اقتصاد و نمایندگان مجلس از آزادسازی سهام عدالت در آینده‌ای نزدیک خبر داده‌اند، اما رییس سازمان خصوصی‌سازی نسبت به آزادسازی سهام عدالت طی سال‌جاری چندان امیدوار نیست. ۱۲ سال از زمان ورود سهام عدالت با شعار «توزیع عادلانه ثروت دولت بین قشرهای مختلف جامعه» و «گسترش سهم بخش تعاون در اقتصاد ایران» به اقتصاد ایران می‌گذرد. سهام عدالت که به معنای واگذاری بلاعوض سهام شرکت‌های دولتی به مردم و افراد کم‌توان جامعه و شریک شدن آنها در درآمدهای دولت است، ۴۹ میلیون و ۲۲۶ هزار و ۱۹۳ ایرانی دربر می‌گیرد که البته از این تعداد بیش از ۲ میلیون نفر فوت شده‌اند اما با توجه به اینکه افراد فوت شده نیز کماکان سهامدار سهام عدالت هستند و ورثه آنها حق استفاده از سهام عدالت متوفیان را دارند، فهرست مشمولان سهام عدالت همان عدد ۴۹ میلیون و ۲۲۶ هزار و ۱۹۳ نفر است. البته تاکنون سهام عدالت نتوانسته چندان در مسیر اصلی خود قرار گیرد، چراکه طی ۱۲ سال گذشته این سهام ارزش انتقال (خرید و فروش) و ارزش مدیریت نداشته و اگر هم سودی به آن تعلق گرفته بسیار ناچیز بوده است چراکه به عنوان مثال در سال گذشته برای یک میلیون تومان سهام عدالت سود «۱۵۰ هزار تومانی» واریز شد و امسال نیز قرار است این عدد به «۱۷۵ هزار تومان» افزایش یابد.
تکلیف انتقال مالکیت
ضمن اینکه هنوز مشمولان سهام عدالت صرفا ثبت نام شده سهام عدالت هستند و سازمان خصوصی‌سازی به صورت مجازی، سود را از ۴۹ شرکت سرمایه‌پذیر دریافت و به صورت علی‌السویه میان سهامداران تقسیم می‌کند در همین راستا از سه سال پیش پروژه آزادسازی سهام عدالت کلید خورد تا از این طریق مالکیت سهام به مردم منتقل شود. در این راستا ۱۳ ماه پیش دولت لایحه ساماندهی سهام عدالت را به مجلس ارائه کرد تا نمایندگان با بررسی دقیق آن، در خصوص آزادسازی سهام عدالت تصمیم‌گیری و پس از سال‌ها این سهام را به مردم منتقل کنند. با این حال و با گذشت بیش از یک سال از ارائه لایحه مذکور به مجلس، هنوز نمایندگان در خصوص سازوکار آزادسازی سهام عدالت به جمع‌بندی نرسیده‌اند و اگرچه در مصاحبه‌های مختلف از تمایل مجلس و نهادهای حاکمیتی به آزادسازی هرچه سریع‌تر سهام عدالت خبر داده‌اند اما در عرصه عمل، هنوز اقدامی انجام نشده است.
وعده‌های بی‌پشتوانه
محمدرضا پورابراهیمی، رییس کمیسیون اقتصادی مجلس سوم بهمن ماه درباره آزادسازی سهام عدالت گفته بود: «پیشنهاد آزادسازی سهام عدالت در کشور در قالب گزارش کمیسیون اقتصادی و وزارت امور اقتصادی و دارایی به شورای عالی هماهنگی اقتصادی کشور ارائه شد که در صورت موافقت اعضای این شورا و پس از آن تایید مقام معظم رهبری امیدواریم طی دو هفته آینده آزادسازی سهام عدالت براساس جدول زمانبندی عملیاتی شود. ما در مجلس و در کمیسیون اقتصادی به صورت جدی به دنبال این هستیم که در آستانه چهلمین سال پیروزی انقلاب اسلامی موضوع انتقال قطعی مالکیت سهام به مردم را عملیاتی کنیم.» پس از این اظهارنظر، ۲۰ روز بعد نیز فرهاد دژپسند وزیر امور اقتصادی و دارایی از آزادسازی سهام عدالت تا یک ماه آینده خبر داد و گفت: «تلاش داریم تا سهام عدالتی که مردم دارند را آزاد کنیم تا آن را اگر دوست دارند بفروشند و به یک کالای سرمایه‌ای تبدیل کنند.» بر پایه این گزارش، با وجود تاکید وزیر امور اقتصادی و دارایی و رییس کمیسیون اقتصادی مجلس بر آزادسازی سریع سهام عدالت، اما با توجه به اینکه در فصل بودجه قرار داریم، احتمال اینکه سهام عدالت در پایان سال‌جاری یا ابتدای سال جدید آزاد شود بسیار پایین است. چه بسا رییس سازمان خصوصی‌سازی نیز آزادسازی سهام عدالت تا پایان سال‌جاری را دور از واقعیت عنوان می‌کند.
نقش مجلس
از سوی دیگر، میرعلی‌‌اشرف‌ پوری‌حسینی در گفت‌وگو با رادیو چندی پیش اعلام کرد: در تصمیم‌گیری در رابطه با آزادسازی سهام عدالت تردید و اختلاف نظر وجود دارد که این موضوع موجب تاخیر سه ساله در آزادسازی سهام عدالت شده و ما نیز از این موضوع ناراحت هستیم.
وی داد: از ارائه لایحه ساماندهی سهام عدالت توسط دولت به مجلس حدود ۱۳ ماه می‌گذرد و این مدت زمان کافی برای بررسی این لایحه و نحوه آزادسازی سهام عدالت است. البته زحمت‌های زیادی در زمینه بررسی لایحه در مجلس کشیده شده است. رییس سازمان خصوصی‌سازی گفت: با توجه به اینکه در حال حاضر نمایندگان مجلس در حال تصویب بودجه سال آینده هستند، بعید به نظر می‌رسد لایحه ساماندهی سهام عدالت تا پایان امسال در مجلس به تصویب برسد. با این حال امیدواریم در اولین فرصت این اتفاق بیفتد.