روی خط دیپلماسی

گروه بازرگانی- ایران به اتحادیه اوراسیا می‌پیوندد. روز گذشته وزیر نیرو در حاشیه پانزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و تجاری ایران و روسیه از نهایی شدن طرح الحاق ایران به اتحادیه اوراسیا خبر داد. این طرح پس از پیشنهاد هیات وزیران و تصویب مجلس شورای اسلامی در آستانه اجرا شدن است اما روسیه که در پیوستن ایران به این اتحادیه نقش اساسی بازی می‌کند تا چه حد در شرایط سخت کنونی کنار ایران خواهد ماند؟ اولین دست‌انداز تحریم مشکلات مربوط به مبادلات بانکی بود که انتظار می‌رود با پیوستن ایران به اتحادیه اوراسیا این مشکل تا حد‌ زیادی حل شود. در شرایط تحریم که فعالان اقتصادی با مشکلات بانکی مواجه هستند یکی از راهکارهای حفظ روند تجارت، همکاری با کشورها یا مجامع اقتصادی در قالب تجارت با واحدهای پولی غیر از دلار است. وزارت خزانه‌داری آمریکا از ابتدای تحریم‌ها حلقه محدودیت‌های بانکی و مالی را تنگ‌تر کرده و شرکت‌ها و فعالان اقتصادی به دلیل جریمه‌های سنگین ایالات متحده عملا با ایران قطع همکاری کرده‌اند. اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEC) یک مجمع اقتصادی میان گروهی از کشورهای آسیایی و اروپایی است که از اکتبر سال ۲۰۰۰ با عضویت کشورهای بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه، تاجیکستان و ازبکستان آغاز به کار کرد. خط‌مشی روسیه در سیاست خارجی معمولا هم‌راستا با برنامه‌های ایران بوده اما رفتار دوستانه و لبخند روس‌ها به ایران مسلما در جهت منافع ملی روسیه است. عملکرد روسیه در مقابل آمریکا در شورای امنیت و استفاده از حق وتو به نفع کشورمان معمولا به عنوان برگ برنده‌ای یاد می‌شود که ایران با اطمینان خاطر از آن بهره می‌برد، اما در سیاست مناسبات و منافع حرف اول را می‌زنند و تاریخ هم ثابت کرده که نمی‌توان به روسیه اعتماد کرد. به هر روی الحاق جمهوری اسلامی ایران به اتحادیه اوراسیا یک موفقیت اقتصادی و سیاسی است که می‌توان از آن بهره برد و موجب حل شدن بخشی از مشکلات اقتصادی خواهد شد. حجم واردات این اتحادیه در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ میلادی حدود ۲۷۴ میلیارد دلار و میزان صادرات آن حدود ۳۷۰ میلیارد دلار بوده است، همچنین جمعیت ۱۸۰میلیون نفری ساکن کشورهای اتحادیه اوراسیا می‌تواند بازار خوبی برای کالاهای صادراتی ایران باشد.

از مزایای الحاق به این موافقتنامه تخفیف‌های تعرفه‌ای برای صادر‌کنندگان به اتحادیه اقتصادی اوراسیا شامل کشورهای روسیه، قرقیزستان، قزاقستان، بلاروس ‌و ارمنستان است. ورود ایران به اتحادیه اوراسیا می‌تواند زمینه را برای گسترش فعالیت‌های تجاری در شرایط تحریم‌ فراهم کند که مسلما در شرایط سخت حال حاضر بر بازار تاثیر مثبت خواهد گذاشت اما می‌توان روی لبخند روسیه در سیاست‌های اقتصادی حساب باز کرد؟

بازار ۱۸۰میلیون نفری

رضا اردکانیان وزیر نیرو دیروز در حاشیه پانزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و تجاری ایران و روسیه با بیان اینکه الحاق جمهوری اسلامی ایران به منطقه اقتصادی اوراسیا در حال نهایی شدن است، گفت: برای حضور در پانزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و تجاری ایران و روسیه حدود ۵۰۰ شرکت خصوصی از ایران اعلام آمادگی کردند که نشان‌دهنده شکل‌گیری فصلی نو در روابط بین ایران و روسیه است.

به گفته او، وزارت نیرو در تلاش است تا ارتباط بین بخش خصوصی دو کشور را تقویت و تسهیل کند. این در حالی است که ارزش واردات روسیه سال گذشته بالغ بر ۲۵۰ میلیارد دلار بوده است که قطعا با الحاق ایران به اوراسیا سهم ایران در بازار روسیه افزایش یافته و برای حدود ۸۰۰ قلم کالا تعرفه ترجیحی برقرار خواهد شد.

وزیر نیرو با بیان اینکه طی این اجلاس ۱۳ کارگروه تخصصی حمل‌و‌نقل، انرژی، کشاورزی، گردشگری، بهداشت و درمان آغاز به کار کرده‌اند، گفت: امیدواریم در زمان برگزاری این رویدادها در بخش‌های مختلف شاهد امضای پروژه‌های مشترک مختلفی باشیم.

به گفته وزیر نیرو در حال حاضر از محل وام اختصاص یافته از سوی روسیه، برخی پروژه‌ها از جمله ساخت نیروگاه ۱۴۰۰ مگاواتی در هرمزگان، برقی کردن راه‌آهن گرمسار- اینچه‌برون در دستور کار است که تصمیم داریم با استفاده از فرصت این اجلاس، روند این پروژه‌ها را تسریع بخشیم.

وزیر نیرو با اشاره به اینکه روابط اقتصادی و فعالیت مشترک بین ایران و روسیه قابلیت افزایش بیشتری دارد، اظهار داشت: پیش‌بینی می‌کنیم که بتوانیم در چارچوب ضوابط موجود و همچنین کانال اقتصادی اوراسیا، میزان مبادلات بین دو کشور را افزایش داده و امکان ترانزیتی را برای صادرات محصولات کشورهای عضو اوراسیا فراهم کنیم. البته در این بین به منظور حل مشکلات بانکی، بانک مرکزی کشورمان با همتایان خود در روسیه به زودی کارگروه مشترکی را برای بررسی و حل مشکلات در این زمینه در تهران برگزار می‌کند که در تلاشیم با حل و فصل مشکلات بانکی، روابط بین دو کشور نسبت به گذشته افزایش یابد.

این عضو کابینه دولت دوازدهم افزود: در سال‌جاری کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و تجاری ایران با کشورهای ارمنستان، افغانستان و تاجیکستان با همکاری وزارت نیرو برگزار می‌شود که در نتیجه آن فصلی جدید از ارتباط بین ایران با کشورهای مذکور آغاز خواهد شد.

به گفته وزیر نیرو همکاری‌های استانی و مناطق دو کشور، پس از عهده‌گیری این مسوولیت توسط قفقاز شمالی روند بهتری به خود گرفته و امید می‌رود این روند روز‌به‌روز توسعه یابد و شاهد همکاری‌های بیشتری بین استان‌های دو کشور در آینده نزدیک باشیم.

او گفت: در این چارچوب همکاری‌های استان‌های شمالی ایران با استان‌های جنوبی روسیه و به ویژه همکاری‌های بنادر دو کشور باید مورد توجه جدی‌تری قرار گیرد و در این راستا ضروری است از ظرفیت دریای خزر و به تبع آن از ظرفیت‌های بندری و حمل‌و‌نقل دریایی این دریاچه بزرگ برای توسعه مبادلات تجاری و گردشگری استفاده حداکثری به عمل آید.

وزیر نیرو پیشنهاد کرد در این زمینه نقشه راه همکاری‌های دو کشور در حوزه خزر و با محوریت بنادر و حمل‌و‌نقل دریایی تدوین و در چارچوب آن پروژه‌های مشترک طراحی و به مورد اجرا گذاشته شود.

گسترش روابط در تمامی سطوح

او با بیان اینکه ایران و قفقاز شمالی می‌توانند در حوزه‌های گوناگون اقتصادی و به ویژه صنعت گردشگری، حمل‌و‌نقل و تامین کالاهای مورد نیاز با یکدیگر همکاری داشته باشند، تاکید کرد: اجرایی کردن سند لغو روادید گروهی گردشگری می‌تواند به توسعه همکاری‌های گردشگری کمک قابل توجهی کند.

به گفته اردکانیان، قرار گرفتن منطقه قفقاز شمالی در مسیر کریدور بین‌المللی حمل‌و‌نقل شمال- جنوب زمینه خوبی را برای توسعه همکاری‌ها فراهم کرده و جمهوری اسلامی ایران نیز تلاش گسترده‌ای را برای اتصال شبکه‌های ریلی داخلی با این شبکه آغاز کرده که افتتاح اخیر خط ریلی قزوین- رشت به طول ۱۶۵ کیلومتر نمونه بارز این تلاش‌هاست.

او ادامه داد: پروژه ساخت راه‌آهن قزوین- رشت از نظر محل اجرا و عبور از کوه‌های البرز و پیچیدگی‌های مهندسی، در نوع خود یک ابر پروژه به حساب می‌آمد و همین موضوع موجب طولانی شدن روند تکمیل و ساخت آن شده بود.

اردکانیان ابراز امیدواری کرد که با ساخت خط ریلی رشت- آستارا حلقه نهایی کریدور شمال- جنوب تکمیل و شاهد تبادل گسترده کالا بین کشورهای منطقه از طریق این کریدور باشیم.

او اظهار داشت: در حوزه همکاری‌های بانکی، دو کشور آمادگی دارند شبکه‌های «میر» و «شتاب» را به یکدیگر متصل کنند و گام‌های جدی‌تری برای استفاده از ارزهای ملی (روبل و ریال) بردارند.به گفته وزیر نیرو روند همکاری‌های دو کشور در حوزه کشاورزی مثبت بوده و حجم مبادلات محصولات کشاورزی در سال‌جاری و در مقایسه با سال قبل از آن رشد داشته است.

وی افزود: امضای قرارداد ترانزیت، سوآپ و ورود موقت گندم بین ایران، روسیه و قزاقستان می‌تواند فصل جدید از همکاری‌های سه‌جانبه را در حوزه غلات به ارمغان آورد و باید تلاش کنیم تا این قرارداد در بستر اجرایی خود قرار گرفته و موانع اجرای آن رفع شود.

اردکانیان خاطرنشان کرد: در این زمینه جمهوری اسلامی ایران می‌تواند تبدیل به ‌هاب ترانزیت غلات کشورهای شمالی (روسیه و قزافستان) شود و ضروری است طرفین با سرمایه‌گذاری‌های مورد نیاز، زیرساخت‌های این مهم را فراهم کنند.

او ادامه داد: اتصال شبکه‌های برق ایران و روسیه از طریق جمهوری آذربایجان و نیز از طریق جمهوری‌های ارمنستان و گرجستان باید با جدیت بیشتری دنبال شود.همچنین در این باره ژاگاریان لوان سمونوویچ در پانزدهمین اجلاس کمیسیون‌های مشترک همکاری‌های اقتصادی و تجاری جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه و دومین همایش چشم‌انداز همکاری‌های تجاری و فرهنگی ایران و ناحیه فدرال قفقاز شمالی فدراسیون روسیه که روز گذشته در تهران برگزار شد، گفت: انتظار می‌رود اجلاس و همایش مذکور نتایج عملی در پی داشته باشد.

او افزود: نمایندگی تجاری فدراسیون روسیه در ایران به کسب نتایج عملی مثبت به دو طرف کمک می‌کند.

سفیر فدراسیون روسیه در تهران تصریح کرد: سفارت ما آماده ارائه هر کمکی برای دادن ویزا به تجار ایرانی در چارچوب قراردادهای موجود است.

او با تاکید بر اینکه روابط بین دو کشور آسان‌تر شده است، خاطرنشان کرد: تجار ایرانی هر سوالی که داشته باشند می‌توانند از نماینده بازرگانی ما بپرسند.

سمونوویچ با اشاره تحریم‌های یکطرفه آمریکا علیه ایران اظهار داشت: همایش موجود در شرایطی برگزار شده است که تحریم‌های ظالمانه‌ای علیه ما وجود دارد. ما مخالف اقدامات یکجانبه علیه برجام و برنامه هسته‌ای ایران هستیم.

او خاطرنشان کرد: کشورهایی که در برجام باقی مانده‌اند باید در زمینه‌های مختلف مخصوصا مباحث اقتصادی با ایران همکاری کنند. طرف روسی نیز این همکاری را خواهد داشت و از شرکای دیگر هم می‌خواهیم به این روند ادامه دهند.