ریسک‌های پیش‌روی بورس

«جهان‌صنعت»- قیمت جهانی کامودیتی‌ها عموما صعودی است و با وجود برخی افت و خیزها در مسیر افزایشی گام برمی‌دارد. در همین حال تورم و افزایش قیمت‌ها در فضای اقتصادی داخل کشور نیز پیش‌رونده است و هر روز اخباری از افزایش نرخ در یک حوزه صنعتی شنیده می‌شود. در همین حال به دلیل اصلاح عمیق بازار طی دو سال اخیر، بسیاری از شرکت‌ها در سطح ارزنده‌ای قرار گرفته‌اند. با توجه به این شرایط به نظر می‌رسد گروه‌های دلاری و ریالی بتوانند از موقعیت کنونی بهره‌مند شوند. با این حال اما مدتی است بازار سرمایه از منظر ارزش معاملات و قیمت سهام با افت مواجه شده و گروه‌ها عموما نزولی بوده‌اند. برخی کارشناسان بازار سرمایه این روند را اصلاحی پس از صعود ماه‌های ابتدایی سال می‌دانند و آن را طبیعی تلقی می‌کنند. برخی سرمایه‌گذاران اما نسبت به روند نزولی بازار ابراز نگرانی کرده و در بعضی گروه‌ها خروج پول را رقم زده‌اند. کارشناسان بازار سرمایه اما در کنار اصلاح بازار، عوامل و ریسک‌های مختلفی را در افت بازار موثر دانسته‌اند.
کاهش حاشیه سود شرکت‌ها
مهدی دلبری کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با بورس‌نیوز بیان کرد: یکی از دلایل وضعیت فعلی بازار سرمایه این است که با وجود آنکه درآمد فروش شرکت‌ها رشد کرده، سودآوری آنها متناسب با رشد درآمد فروش، رشد نکرده است. وی افزود: این به آن معناست که حاشیه سود بنگاه‌های اقتصادی کاهش یافته است.‌ دلبری عنوان کرد: کاهش حاشیه سود شرکت‌ها به دلایل مختلفی از جمله وضع برخی از عوارض، افزایش هزینه انرژی و یوتیلیتی و مواردی از این دست رخ داده است. وی اضافه کرد: به دلیل افزایش هزینه یوتیلیتی که در برخی شرکت‌ها از جمله شرکت‌های پتروشیمی زاگرس، امیرکبیر، بوعلی و پارس در سه ماهه سوم سال قبل اتفاق افتاد، حاشیه سود‌ها تحت تاثیر قرار گرفتند. این کارشناس بازار سرمایه بیان کرد: سایر صنایع هم از لحاظ حاشیه سود اوضاع مطلوبی ندارند. وی تشریح کرد: در گروه فلزات و اوره‌سازان هم مشکلاتی از جمله قطعی گاز و برق روی حاشیه سود شرکت‌ها تاثیرگذار بوده است. مثلا حاشیه سود صنعت پتروشیمی در زمستان ۱۳۹۹ حدود ۴۱ درصد بوده و در زمستان ۱۴۰۰ حاشیه سود پتروشیمی‌ها به ۲۳ درصد رسیده است. در صنعت پالایشی هم در همین مدت حاشیه سود از ۱۴ به ۱۰ کاهش پیدا کرده است. در گروه مس و روی نیز حاشیه سود در همین مدت از ۵۰ به ۲۶ درصد تقلیل پیدا کرده است. دلبری عنوان کرد: بازار سرمایه قطعا حاشیه سود شرکت‌ها را رصد می‌کند و این کاهش حاشیه سود بر روند در بازار سرمایه تاثیر مستقیم دارد. ضمن آنکه قیمت‌های جهانی هم تا حدودی کاهش داشته و نرخ فروش محصولات به میانگین قیمت در سال ۱۴۰۰ نزدیک شده است. وی تاکید کرد: به نظر می‌رسد با توجه به کاهش حاشیه سود شرکت‌ها انتظار رشد بیش از تورم‌ در بازار سرمایه نمی‌رود.
ریسک اختلاف قیمت ارز نیمایی و آزاد
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه تصریح کرد: پیش‌بینی‌های بدبینانه که در مورد بازار سرمایه انجام می‌شد به وقوع پیوسته و بازار سرمایه این روزها شرایط خوبی ندارد، بنابراین به نظر می‌رسد واکنش بازار سرمایه از منظر تحلیلی منطقی بوده است. دلبری در ادامه ضمن انتقاد از اختلاف معنادار نرخ ارز نیمایی با نرخ ارز در بازار آزاد به بورس‌نیوز گفت: یکی دیگر از مشکلات صنایع و شرکت‌های فعال در بازار سرمایه فاصله نرخ ارز نیمایی و بازار آزاد است که به ۲۲ درصد افزایش پیدا کرده است. حال آنکه فاصله دلار نیمایی با آزاد، سه ماه قبل حدود ۹ درصد بود.‌ کاهش اختلاف نرخ ارز در سامانه نیما با بازار آزاد می‌تواند یکی از مطالبات جدی فعالان بازار سرمایه باشد که اگر این اتفاق محقق شود، آثار مثبتی در بازار سرمایه ما خواهد داشت.
افزایش ریسک‌های بیرونی
سعید جعفری دیگر کارشناس بازار سرمایه نیز ضمن تشریح دلایل افول این روزهای بازار اظهار کرد: اصلاح بازار تا نیمه خردادماه ادامه دارد و بازار پس از آن رشد خواهد کرد. وی در تشریح عواملی که باعث ریزش بازار سرمایه در روزهای اخیر شده است اظهار کرد: یک مورد، رفتار طبیعی بازار است زیرا در سه ماه اخیر شاهد رشد خوبی در بازار بودیم و اکثر نمادها حداقل ۳۰ درصدی رشد کردند. بنابراین طبیعی است که بازار اصلاحی انجام دهد و دوباره یک انرژی برای صعود به دست آورد. وی افزود: البته این موضوع با چند اتفاق مصادف شد. در روزهای اخیر چند اتفاق سیاسی در کشور رخ داد که باعث افزایش ریسک در فضای سرمایه‌گذاری شد.
تحرکات گروه خودرویی
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: موضوعات دیگر به مباحث داخل بازار برمی‌گردد. یکی از گروه‌های پیشروی بازار خودرو است و خبر واگذاری بلوک ایران‌خودرو و سایپا باعث شد سهام این دو شرکت صعودی شوند، اما این اتفاق هنوز رخ نداده و جنبه‌های مختلف آن مشخص نیست و همین ابهام باعث شد خریداران گروه‌های خودرویی عقب بکشند و نمادهای خودرویی نزولی شوند. جعفری عنوان کرد: موضوع بعدی نیز عرضه خودرو در بورس کالا بود. هنوز خودروهای سایپا و ایران‌خودرو در بورس کالا عرضه نشده‌اند و این اتفاق باید به مرحله عمل برسد تا از زیان‌دهی خودروسازها کاسته شود.
نوسان در کامودیتی‌محورها
جعفری با اشاره به وضعیت گروه پالایشی به ایسنا گفت: این گروه نیز از گروه‌های پیشروی بازار محسوب می‌شود و گزارش‌های ۱۲ ماهه آنها به اندازه‌ای که بازار انتظار داشت خوب نبود. وی تاکید کرد: البته گزارش‌ها ناقص است و باید اطلاعات بیشتری کسب شود تا این شرکت‌ها بتوانند سود قطعی خود را اعلام کنند. اما همین موضوع باعث شد سرمایه‌گذاران در گروه پالایشی احتیاط کنند. این کارشناس بازار سرمایه افزود: موضوع بعدی گزارش‌های دور از انتظار متانول‌سازها بود. افت قیمت متانول و افزایش قیمت خوراک باعث شد سودآوری گروه متانول‌ساز در صنعت پتروشیمی کم شود. از طرف دیگر در دو هفته اخیر در گروه فلزات شاهد کاهش قیمت جهانی فولاد ایران بودیم که دلیل آن ورود فولادسازهای روس به بازارهای صادراتی ایران است. روس‌ها به دلیل تحریم محصولات خود را با تخفیف‌های زیاد عرضه می‌کنند و این اتفاق باعث می‌شود قیمت فولاد ایران و در نتیجه سهام فولاد کاهش یابد.
تردیدهای دولت
جعفری با تاکید بر اینکه هنوز چشم‌انداز احیای برجام مشخص نیست، اظهار کرد: هرچند این موضع باعث افزایش قیمت دلار می‌شود اما به مرور و در بلند‌مدت ریسک‌های زیادی را به بازار سرمایه تحمیل می‌کند. وی افزود: از طرف دیگر سردرگمی دولت در تصمیم‌گیری افتصادی فضای سرمایه‌گذاری را کمی ناامن یا مردد می‌کند.