ریل سفر

گروه گردشگری- چند سالی است که زمزمه‌های راه‌اندازی قطار گردشگری بومی به گوش می‌رسد. در این سال‌ها چندین قطار اروپایی با گردشگران خارجی وارد کشور شده‌اند اما آن‌طور که باید و شاید نتوانسته‌اند در وجه از صنعت گردشگری موفقیتی به دست بیاورند.
چند ماه پیش نیز مونسان خبر از راه‌اندازی قطار گردشگری غرب کشور داد اما این وعده نیز به درستی به سرانجام نرسید. حالا خبر رسیده مسوولان راه‌آهن به همراه مدیران سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در نظر دارند قطار استاندارد گردشگری را روانه ریل‌های کشور کنند. در این صورت ایران به کلوپ کشورهای دارنده قطار گردشگری می‌پیوندد.
توزیع سفر با قطار گردشگری
ولی تیموری معاون گردشگری سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در جلسه‌ای که با شرکت راه‌آهن داشت با توجه به گسترده شدن فعالیت قطارهای گردشگری از مسوولان راه‌آهن درخواست کرد: «از کارگزاران حرفه‌ای و متخصص حوزه گردشگری از جمله راهنمایان گردشگری و دفاتر خدمات مسافرتی دارای مجوز رسمی از سوی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استفاده شود و این نیاز را از طریق متولیان تامین کند.»‌ او در عین حال اقدام شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی برای راه‌اندازی مسیرهای ریلی جدید و قطارهایی با محتوای گردشگری را در توسعه گردشگری داخلی و توزیع سفر در سراسر کشور‌ موثر دانسته و درباره انتخاب مسیرهای جدید خارجی گفته بود: «وجود ارتباط دوسویه شامل تبادل گردشگر دوطرفه و رعایت منافع ملی یکی از اصلی‌ترین اولویت‌های انتخاب مقاصد گردشگری در کشورهای مختلف به شمار می‌آید، لذا انتخاب و معرفی خطوط ریلی و هوایی جدید باید بر اساس تجمیع نظرات کارشناسی مشترک سه دستگاه اجرایی «سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری»، «وزارت امور خارجه» و «وزارت راه‌و‌شهرسازی» انجام شود. از این رو تعریف خطوط ریلی به مقاصد جدید نظیر شهرهای مختلف ترکیه، ارمنستان و… باید با دقت نظر بیشتری پیگیری شود و ملاحظات این سازمان نیز حتما مد نظر قرار گیرد.»
تیموری بر ضرورت به‌کارگیری ظرفیت‌های بومی و محلی در هر مقصد گردشگری ریلی تاکید کرده و یادآور شده بود: «به عنوان نمونه در تعریف خطوط ریلی جدید با کشور پاکستان پیشنهاد می‌شود از کارگزاران حوزه گردشگری استان سیستان و بلوچستان شامل دفاتر خدمات مسافرتی این حوزه به منظور ایجاد انگیزه و حمایت بیشتر از ظرفیت‌های بومی استفاده شود.» علی کاظمی‌منش درباره آنچه در چهار سال فعالیت قطارهای گردشگری رخ داده به ایسنا توضیح داد که وظیفه اصلی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، حمل و نقل بار و جابه‌جایی مسافر است که در چهار سال گذشته رویکرد گردشگری نیز داشته و برنامه‌ریزی و برقراری قطارهای گردشگری را نیز اجرا کرده است. در این قطارها هدف از سفر، رسیدن به مقصد نیست بلکه دیدن تاریخچه و جاذبه‌های راه‌آهن از جمله ابنیه و تجهیزات ایستگاه‌ها و نیز بناهای تاریخی و طبیعت بکر حاشیه آن است. در حقیقت این بار مقصد گردشگری، راه‌آهن است. در همین راستا برنامه‌های زیادی در چهار سال گذشته اجرا شده که بخشی از آن به قطارهای گردشگری داخلی و بخشی دیگر به قطارهای گردشگری خارجی اختصاص داشت.
بیست‌و‌نهمین قطار اروپایی در راه ایران
او افزود: در این سال‌ها هماهنگی‌های‌ لازم، معمول و راه برای سفر قطارهای خارجی به ایران باز شد. تا‌کنون ۲۸ قطار حامل گردشگران خارجی به ایران سفر کرده‌اند و بیست‌ونهمین قطار گردشگری نیز مهرماه امسال به کشور وارد می‌شود. مسافران این قطارها ملیت‌های مختلفی دارند و از مبدا اروپا راهی ایران می‌شوند و در مدت پنج یا هفت روز به تماشای آثار تاریخی و گردشگری ایران می‌پردازند و معمولا هم در همان قطار اقامت دارند.
مدیرکل برنامه‌ریزی و نظارت بر خدمات مسافری شرکت راه‌آهن گفت: تا دو سال پیش قطارهای گردشگری خارجی از مرز ترکیه (رازی) به ایران وارد می‌شدند اما پس از ناآرامی‌های کشور ترکیه، مسیر قطارها تغییر کرد و ورود آنها از مرز ترکمنستان اتفاق افتاد.
مرز ترکیه برای قطارهای اروپاییِ در راهِ ایران باز می‌شود
کاظمی‌منش سپس از تفاهم با ترکیه برای استفاده‌ دوباره از مرز «رازی» برای از‌سرگیری تردد قطارهای گردشگری خبر داد و گفت: راه‌آهن ترکیه اعلام کرده برای عبور قطارهای گردشگری آماده است.
او درباره برنامه قطارهای گردشگری داخلی نیز توضیح داد: یکسری از قطارها دارای مسیر ثابت است‌ مثل «تهران شیرگاه» و «تهران- سوادکوه» که هر هفته سیر دارند اما برخی قطارها به مناسبتی خاص برنامه‌ریزی و اجرا می‌شوند‌ مثل قطار گردشگری «جشنواره آش زنجان»، «پویانمایی همدان»، «بزرگداشت عطار» و «خیام».
او افزود: این برنامه‌ها از سوی شرکت راه‌آهن‌ طراحی و اجرای آن به مجری‌ای که شرکت گردشگری دارای مجوز است، واگذار می‌شود. علاوه‌بر این شرکت‌های گردشگری می‌توانند به راه‌آهن طرح ارائه دهند که پس از تایید، برنامه‌‌ آنها با قطار گردشگری قابل اجرا خواهد بود.
مدیرکل برنامه‌ریزی و نظارت بر خدمات مسافری شرکت راه‌آهن، استاندارد و آماده نبودن زیرساخت در قطارهایی که با عنوان گردشگری در حال استفاده هستند را تایید کرد و در این‌باره توضیح داد: تا‌کنون هر تور گردشگری ریلی که در راه‌آهن انجام شده با استفاده از قطارهای متعلق به شرکت‌های حمل و نقل ریلی یا راه‌آهن بوده که معمولا هم از قطارهای ریل‌باس استفاده شده است. در این قطارها امکان انتشار توضیحات تورلیدر درباره جاذبه‌ها و اطلاعات مربوط به راه‌آهن برای کل مسافران وجود دارد و قطار در بین مسیر و در محل‌های دارای جاذبه گردشگری برای ارائه توضیحات راهنمای گردشگری یا پیاده شدن و گشت گردشگران توقف هم دارند. یکی از برنامه‌های شرکت راه‌آهن تبدیل اماکن و فضاهای بدون استفاده در بین مسیر به ظرفیت‌های گردشگری است.
قطار ویژه گردشگری در راه است
او اضافه کرد: یکی دیگر از برنامه‌های شرکت راه‌آهن این است که با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و با تغییر کاربری و بهسازی تعدادی واگن، نخستین قطار مخصوص گردشگری را تا سال آینده
آماده کند.
این مقام مسوول در راه‌آهن در پاسخ به این پرسش که شرکت راه‌آهن انحصارا یا به شکلی موازی مشغول فعالیت گردشگری شده است‌ گفت: بخش خصوصی برای برگزاری تورهای گردشگری ریلی در کنار شرکت راه‌آهن قرار دارد و با هماهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قرار است دوره آموزش راهنمایان تخصصی گردشگری ریلی برگزار شود که فارغ‌التحصیلان آن نخستین راهنمایان گردشگری ریلی خواهند بود که مطابق با استانداردها آموزش می‌بینند و مدرک معتبر رسمی نیز به آنها اعطا می‌شود.
او درباره اولویت برخی مسیرها به انتقال بار نیز توضیح داد: در مسیر جنوب با توجه به حجم بالای قطارهای باری و مسافری و خالی نبودن ظرفیت، محدودیت‌هایی برای راه‌اندازی قطارهای گردشگری وجود دارد اما این مساله درباره همه مسیرها صادق نیست و بسیاری از مسیرها، ظرفیت بالایی برای راه‌اندازی قطارهای گردشگری دارند، مثلا مسیر راه‌آهن رشت، شمال و تبریز.