زیان ۵۰۰ میلیارد دلاری کشور از دستور وزیر نفت

نفتنا- بنا به اظهارات یک منبع آگاه در گفت‌وگو با ایرنا، دادگاه بین‌المللی لاهه شرکت نیکو نفت ایران را به علت قطع سوآپ نفت محکوم به پرداخت غرامت کرده است. فسخ یکجانبه قرارداد سوآپ نفت به دستور مسعود میرکاظمی، وزیر نفت موجب شده بود یکی از چهار شرکت سوآپ‌کننده نفت کشورهای حاشیه دریای خزر از مسیر ایران، یعنی شرکت کاسپین اویل دولوپمنت که در ایرلند به ثبت رسیده برای دریافت غرامتی نزدیک به یکصد هزار دلار از شرکت ملی نفت ایران «نیکو» شکایت کند. این مقام آگاه، درباره چگونگی روند این تصمیم دادگاه گفت: «در آن زمان وزیر نفت وقت به بهانه با صرفه نبودن سوآپ آن را قطع و اظهار کرده بود که سوآپ، کشور را به واردکننده نفت تبدیل کرده است اما بعد از قطع سوآپ و نقض قرارداد با شرکت‌های سوآپ‌کننده که به دستور میرکاظمی، وزیر نفت وقت صورت گرفته بود، شرکت‌های سوآپ‌کننده به دلیل نقض قرارداد از دادگاه درخواست غرامت کردند.» وی افزود: «با وجودی که حدود دو تا سه سال دادگاه در حال رسیدگی به این شکایت بود اما شرکت نیکو و وزارت نفت با گرفتن وکلای زبردست و درگیری مدیران و کارشناسان تلاش کردند که طرف شاکی را راضی کرده تا خسارت پرداختی را به کمترین میزان کاهش دهند.» بنا به اظهارات این منبع مطلع، روز شنبه رای دادگاه لاهه صادر شده و براساس آن شرکت نیکو ملزم به پرداخت ۵/۵ میلیون دلار خسارت شده است که البته این رقم جدا از سه تا چهار میلیون دلار هزینه‌های جانبی شامل هزینه‌های وکلای دو طرف، دادگاه و دادرسی و اتاق بازرگانی بین‌المللی(ICC) است. وی افزود: «هرچند به خاطر تلاش‌های شرکت نیکو شرکت ویتول و تعدادی از شرکت‌ها از شکایت خود صرفنظر کردند اما سوءمدیریت و تصمیم مدیریتی غلط و نادرست وزیر نفت وقت ۸ تا ۵/۸ میلیون دلار خسارت به کشور وارد کرده است.» اگر زیان ۴۵۰ میلیارد دلاری حاصل از توقف سوآپ نفت خام را نیز به این رقم اضافه کنیم، ایران از خلال این اقدام نسنجیده نزدیک به ۵۰۰ میلیارد دلار ضرر کرده است. گفتنی است که میرکاظمی تیرماه ۱۳۹۰ در حاشیه نشست مشترک با اعضای کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه انتقادهایی که درباره متوقف کردن سوآپ نفت در دوران مسوولیت من در وزارت نفت مطرح شده بی‌اساس و بیجاست، گفته بود: «طرح سوآپ نفت عین خیانت به سرمایه‌های کشور بود،‌ من نام این طرح را «شو آپ» گذاشته بودم چون این طرح در واقع خریداری نفت بود و عملا واردات نفت به شمار می‌آمد.» توقف سوآپ نفت خام علاوه بر زیان هنگفت مالی، ایران را نیز از نفت مرغوب همسایگان شمالی محروم کرد چراکه طبق قراردادی که ایران با ۱۶ شرکت سوآپ‌کننده داشت معاوضه نفت خام وزنی بود و کیفیت نفت مورد معاوضه در نظر گرفته نشده بود. در واقع ایران در مقابل نفت سبک و مرغوب همسایگان شمالی که قرار بود در پالایشگاه‌های تهران و تبریز پالایش شود، نفت سنگین خود را در جنوب می‌فروخت و پول آن را به شرکت سوآپ‌کننده تحویل می‌داد. مهم‌تر از مزایای مادی سوآپ نفت‌خام بحث مسایل استراتژیک و امنیتی در منطقه مطرح است. ادامه نیافتن عملیات سوآپ نفت خام از مسیر ایران منجر به انتقال نفت کشورهای حاشیه دریای خزر از مسیرهای دیگر شد و این کشورها دیگر رغبت چندانی برای معاوضه نفت خام خود با ایران نشان ندادند. بعد از ابلاغ دستور میرکاظمی برای توقف سوآپ در پایان سال ۸۸ قرارداد سوآپ با شرکت نفتی «دراگون» که وابسته به شرکت دولتی امارات است تمدید نشد و مذاکرات به ثمر نشسته نیکو با شرکت نفت آذربایجان، سوکار در آستانه امضای قرارداد رها شد. ایران با یک دستور نسنجیده از سوی میرکاظمی، با ۱۶ شرکت خارجی قطع رابطه کرد، رابطه‌ای که می‌توانست در شرایط تحریم امروز کمک موثری برای ایران باشد. با مشخص شدن سرنوشت شکایت و محکوم شدن ایران در لاهه باید از وزیر نفت کابینه احمدی‌نژاد پرسید آیا حفظ و گسترش منافع اقتصادی و سیاسی و دیپلماتیک کشور و توسعه روابط و نفوذ در کشورهای صادرکننده نفت خیانت است یا به بار آوردن میلیون‌ها دلار خسارت برای کشور؟ البته دوره وزارت کوتاه‌مدت میرکاظمی در نفت با چند کلیدواژه دیگر همچون بنزین آلوده و پالایشگاه بیستون هم گره خورده است.