زیرساخت‌ها برای حکمرانی زنان فراهم نیست!

«جهان‌صنعت»- مساله حضور اجتماعی زنان و نقش‌آفرینی در عرصه‌های مهم، به ویژه عرصه تصمیم‌گیری و مشارکت در حوزه حکمرانی علمی، اجرایی و اجتماعی همواره یکی از موضوعات مورد بحث و چالش‌برانگیز در جوامع و فرهنگ‌های مختلف بوده است. در همین راستا روز سه‌شنبه افتتاحیه نخستین دوره آموزش زنان و حکمرانی که به همت دستگاه‌های مختلفی همچون کمیسیون ملی یونسکو- ایران با هدف آموزش، شبکه‌سازی و تجربه‌اندوزی تخصصی در حوزه حکمرانی با تمرکز بر نقش زنان با حضور برخی نمایندگان مجلس، انسیه خزعلی، معاون زنان و امور خانواده رییس‌جمهور، بابک نگاه‌داری رییس مرکز پژوهش‌های مجلس، علی‌اکبر متکان، دبیر کمیسیون ملی یونسکو در مجلس برگزار شد. «ثمانه یزدانی» معاون بین‌الملل کمیسیون ملی یونسکو- ایران در این‌باره متذکر شده است که این دوره با تمرکز بر تبیین جایگاه زنان در حکمرانی و سیاستگذاری‌های مبتنی بر جنسیت و توسعه نقش‌پذیری زنان در فرآیند حکمرانی با هدف توانمندسازی زنان بر مبنای محتوای تخصصی حکمرانی و با در نظر گرفتن نیازها و چالش‌های آنان به‌مدت ۴۴ ساعت و طی ۶ روز، برگزار می‌شود. وی ادامه داد: «شبکه‌سازی تخصصی شرکت‌کنندگان همراه با کمیسیون ملی یونسکو و سایر نهادهای همراه، فراهم آوردن فضای آموزشی متفاوت و مساله‌محور با در نظر گرفتن مسائل زنان در حکمرانی و آموزش کاربردی و کارگاه‌محور از دیگر اهداف این دوره است. از این‌رو مدیران بخش‌های دولتی و خصوصی و پژوهشگران و کنشگران اجتماعی در موضوعات مرتبط می‌توانند تا تاریخ ۲۹ اردیبهشت، پیش‌ ثبت‌نام اولیه را انجام داده تا پس از بررسی رزومه‌ها و تایید کمیته علمی به افراد منتخب برای ثبت‌نام نهایی اطلاع داده شود.»
یزدانی تاکید کرد: «کمیسیون ملی یونسکو-ایران در راستای ایجاد و تقویت شبکه‌های علمی در سطح ملی و بین‌الملل، آثار فاخر علمی-پژوهشی با محوریت زنان و حکمرانی را گردآوری و مورد حمایت قرار می‌دهد که از آن جمله می‌توان به چاپ آثار برگزیده پژوهشی در مجموعه‌های علمی معتبر، نمایش پوسترهای برگزیده در رویدادهای ملی و بین‌المللی، حمایت مالی از آثار علمی-پژوهشی دارای داده‌های عملیاتی و حمایت مالی از آثار علمی-پژوهشی دارای ظرفیت تبدیل شدن به فیلمنامه و سایر فرمت‌های رسانه‌ای اشاره کرد.»
وی تشریح کرد: «بخش نخست این دوره با یک رویداد به‌هم‌رسان آغاز می‌شود و برنامه محتوایی و ساختار این دوره بر مبنای رویکرد نوآوری اجتماعی و بیان چالش‌ها و سپس تبیین مسائل و ارائه راهکارهای حکمرانی برای مسائل پیش رو دارای اولویت است. همچنین قالب برگزاری این رویداد در بخش دوم به صورت ارائه معکوس است و در آن مسائل کلیدی حوزه زنان در نظام حکمرانی برای مخاطبان بازگو و سپس در پنل‌هایی به تبیین آنان پرداخته می‌شود.»
ایران، قطب کرسی زنان
در این خصوص «انسیه خزعلی»، معاون امور زنان و خانواده رییس‌جمهور نیز در حاشیه برگزاری نخستین دوره آموزشی زنان و حکمرانی، در جمع خبرنگاران در پاسخ به سوالی درباره کاندیداتوری زنان برای انتخابات ریاست‌جمهوری، گفت: باید قانون تعیین کند اما من فکر می‌کنم قانون منعی برای این امر ندیده است. با این حال من نمی‌توانم تفسیر قانون را داشته باشم و باید شورای نگهبان این را بگوید.
وی در ادامه نشست اظهار کرد: سال قبل حمایت ویژه و بیمه از زنان در دوره شیردهی و بارداری مصوب شد. این موارد بسیار به خانم‌ها کمک کرده است اما باید بیشتر شود.
خزعلی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره حمایت‌هایی که برای تعادل نقش زن در جامعه و خانواده در نظر گرفته شده است، گفت: حمایت‌هایی را از زنان کارمند مانند ۹ ماهه شدن مرخصی زایمان، کم شدن ساعت کاری خانم‌های دارای کودک زیر ۶ سال داشته‌ایم. البته معتقدیم این حمایت‌ها باید بیشتر شود. در حال حاضر ۴۵ درصد از کارمندان را زنان تشکیل می‌دهند. البته زنان عرصه فرزندآوری و فرزند‌پروری و خانواده را نیز عرصه‌های مهمی می‌دانند.
معاون امور زنان رییس‌جمهور گفت: به نظرم همه دستگاه‌ها با هم‌افزایی باید حرکتی برای معرفی الگو و مطالبه‌گری داشته باشند چرا که جهان پر است از مواردی که هویت زن را به چالش می‌کشد و در تلاش است زن نمونه را در قالب یک مرد معرفی کند.
وی افزود: باید از ابزارانگاری، سوء‌استفاده و بهره‌برداری غیرصحیحی که از زنان در جهان سرمایه‌داری می‌شود جلوگیری کرده و ما به نوبه خود باید از جامعه بین‌المللی این امر را مطالبه کنیم. در داخل کشور هم باید دید خود را وسعت ببخشیم و به هیچ حد و مرزی در پیشرفت زنان قانع نباشیم. همچنین همواره برای ترمیم خلأ‌های قانونی برای زنان تلاش کنیم و این خود زنان هستند که برای رفع نقص‌ها باید پیشقدم باشند.
خزعلی با اشاره به اهمیت جایگاه زنان نخبه، گفت: زنان تحصیلکرده باید ازجایگاه ویژه‌ای برخوردار باشند. آنها در آموزش، پژوهش، سلامت، کار‌آفرینی پیشرو هستند و جامعه مدیون آنهاست. باتوجه به آمار امید به زندگی در زنان ایرانی بیشتر است و نشان از وضعیت خوب در توسعه انسانی دارد ولی نباید به این حد اکتفا کرد .
معاون امور زنان رییس‌جمهور ادامه داد: باید در تعریف الگوهای مختلف و نظام‌واره شغلی که برای زنان می‌بینیم تجدید‌نظر داشته باشیم. باید ویژگی‌های زنان را ببینیم و مسوولیت چندگانه زنان را در شغل‌هایشان لحاظ کنیم. نباید نگاه مردانه به زنان داشت، بلکه باید به مسوولیت‌هایی که به زنان سپرده و گاهی از زنان دریغ می‌شود، توجه کرد.
خزعلی با بیان اینکه زن و مرد ولی یکدیگر و پشتیبان هم، جهت سوق دادن جامعه به سمت توسعه و پیشرفت هستند، گفت: در دوره‌های حکمرانی باید این جایگاه و وسعت دید را گسترش داد و این دوره‌ها را تنها ویژه زنان بلکه برای مردان هم باید برگزار کرد.
معاون امور زنان رییس‌جمهور تاکید کرد: طبق برنامه‌ریزی‌ای که داریم، در صدد هستیم تا ایران قطب کرسی زنان مطرح شود که پایه این امر می‌تواند در این دوره امروز حکمرانی گذاشته شود، دوره‌های بعدی را با همکاری کشورهای منطقه و همسایه برگزار کنیم و کرسی زنان در یونسکو را با نگاه رفع نقایص و مطالبه‌گری، به صورت الگوی جدیدی به جهان ارائه دهیم که زنان را به ترقی برساند.
خزعلی گفت: زنان ما در ورزش به ویژه سال قبل مدال‌های زیادی کسب کرده‌اند و تقریبا آماری مشابه مردان دارند و محیط بدون حاشیه و سالمی برای ورزش بانوان وجود دارد.
وی در پاسخ به سوال «جهان‌صنعت» درخصوص اقدامات دولت در برنامه هفتم گفت: در برنامه هفتم اقدامات خوبی برای ارتقای زنان و خانواده، فرزندآوری، فرزندپروری، اشتغال و بهره‌وری بیشتر از تخصص و توانمندی زنان در نظر گرفته شده‌ است، همچنین در تلاش هستیم هر آنچه که مانع رشد زنان می‌شود را از میان برداریم.
زیرساخت‌ها برای حکمرانی زنان فراهم نیست!
در ادامه این مراسم «سمیه رفیعی» نماینده مجلس گفت: کلیدی‌ترین مساله موضوع زنان و حکمرانی این است که بدانیم در کجا ایستاده‌ایم. باید به سخنان و شعارهایی که می‌دهیم عمل کنیم و از خود سوال کنیم که چه بسترهایی را برای حکمرانی زنان فراهم کرده‌ایم؟ فراهم آوردن زیرساخت‌هایی که بتوان مساله حکمرانی را برای زنان در آن ایجاد کرد و تامین فرصت‌های برابر برای زنان در مقابل مردان، از اصلی‌ترین مسائلی است که باید به آنها جامه عمل پوشاند. واقعیت امر این است که این زیرساخت‌ها در حوزه‌های مختلف به حد کفایت تامین نشده و خیلی از مهارت‌های اولیه که اکتسابی است، فراهم نیست.
وی افزود: متاسفانه وقتی موضوع زنان مطرح می‌شود افکار عمومی به سمت آسیب‌های اجتماعی متمایل می‌شود، در حالی که زنان در عرصه‌های مختلف با پیشرفت‌های زیادی همراه بوده‌اند.
این نماینده مجلس گفت: متاسفانه در موضوع الگو‌سازی برای زنان فقیرانه عمل کردیم و باید در این زمینه اقدامات زیادی صورت گیرد.
رفیعی بیان کرد: دو اقدام مهم در‌خصوص این امر انجام شده است؛ یکی از این اقدام‌ها تصویب لایحه حفظ کرامت بانوان به واسطه مجلس بود؛ به وجود آمدن تشکیلاتی که در تلاش بود چهره تخصصی زنان را به نمایش بگذارد. کار ویژه‌ای که انجام شد، حضور زنان در دوره‌های حکمرانی دانشگاه عالی دفاع ملی برای نخستین‌بار بود، در حالی که سال‌های قبل حضور در این دوره فقط برای آقایان بود.
مدیریت زنانه
در ادامه این مراسم «بابک نگاه‎داری» ریاست مرکز پژوهش‌های مجلس در سخنرانی خود گفت: هموار کردن مشارکت زنان در جوامع مختلف از دو جهت مهم است. یک وجه این است که از شاخص‌های پیشرفت در جوامع، مدیریت زنانه است و این موضوع گام مهمی در سر‌منشاء تحولات است. وجه دیگر به احقاق حقوق زنان اشاره دارد و اگر گامی در این جهت برداشته شود به این معناست که حقوق بانوان به تحقق می‌پیوندد.
نگاه‌داری ادامه داد: امروزه اکثر جوامع در تلاش برای توسعه انسانی خود هستند. در این نوع نگاه نقش زنان کلیدی‌تر از مردان است. به دلیل اینکه نقش‌آفرینی زنان در تربیت و پرورش نسل جدید بیشتر است بنابراین سهم عمده‌ای از جوامع انسانی واقعا مدیون زنان است.
وی افزود: وقتی نتوانیم از حضور زنان در عرصه سیاستگذاری و حکمرانی بهره‌مند باشیم ما از نگاه زنانه به سیاستگذاری و برنامه‌ریزی کشور بی‌بهره می‌مانیم. مدیریت‌های زنانه یکی از فرصت‌های تحول‌آفرین برای کشور می‌تواند باشد.
وی به جایگاه زنان در کشور اشاره و آمار و ارقامی را در این باره ارائه کرد: بیش از ۴۶ درصد دانشجویان دکتری و ۲۷ درصد هیات علمی زنان‌اند. ۲۳۰۰ نفر از هیات مدیره شرکت‌ها زنان هستند و ۴۸۲ کرسی‌های مدیریت شهری را زنان تشکیل می‌دهند، ۸ شهردار زن داریم و زنان پست‌های دولتی نقش ۲۵ درصدی دارند، همچنین ۱۶ زن نماینده مجلس و ۱۱۲۱ قاضی زن داریم.
نگاه‌داری افزود: در حکومت‌داری تاکید بر عقلانیت ابزاری و دستوری از بالا به پایین و قدرت سخت است. در مقابل حکومت‌داری حکمرانی‌ای است که مبتنی بر عقلانیت ارتباطی است و به نگاه شبکه‌ای اعتقاد دارد و سلسله‌ای از پایین به بالا است. در حکمرانی ما شاهد انعطاف بیشتر و افزایش اختیار ذی‌نفعان هستیم. بنابراین می‌توان گفت که حکمرانی فعلی زنانه است و سلسله مراتب در آن از پایین به بالاست، اما متاسفانه کلیشه‌های فرهنگی و سیاسی موانعی را برای حضور زنان در حکمرانی به وجود می‌آورد. برخی تعارضات گفتمانی به این معنا که هنوز ایمان و باور به اینکه زنان در عرصه حکمرانی باید حضور موثر داشته باشند، حل نشده است. همچنین در سازمان‌های ما سقف شیشه‌ای وجود دارد که این امر امکان دستیابی زنان به مراتب بالای مدیریتی را کمتر می‌کند‌. به نظرم در یک رفت و برگشتی بین ذهن و میدان این تعارضات حل می‌شود.
نگاه‌داری با بیان اینکه سرمایه اصلی هر ملت برای تحول و تحرک، آرمان و غرور ملی است، گفت: متاسفانه بدخواهان ایران روی این تمرکز کردند که از نسل فعلی جوان ما این دو سرمایه بزرگ را بگیرند و با تخریب عملکرد ما در گذشته غرور ملی را نابود و با بی‌آینده نشان دادن ایران در آینده آرمان ملی را از ما سلب کنند. باید حواسمان باشد که در هرگونه جهت‌گیری و فعالیت در هر حوزه‌ای به‌گونه‌ای حرکت کنیم که ضمن افتخار به گذشته و حفظ غرور ملی برنامه‌ریزی برای آرمان ملی داشته باشیم. در نظر داریم که آرمان ملی را که باعث به وجود آمدن اراده و انگیزه برای جوانان می‌شود به توسعه و گسترش بانوان در حوزه حکمرانی و برنامه‌ریزی کشور اختصاص ‌دهیم.