ساخت چین

فاطمه رحیمی- ویروس مرگبار کرونا با سرعت غیرقابل باوری در حال پیشروی است و از چین به سایر نقاط جهان گسترش یافته است، کشورهای مختلف شهروندان خود را به خاطر ویروس کرونا از چین خارج می‌کنند. شرکت‌ها دفاترشان را در چین می‌بندند. در این میان شمار مبتلایان به کرونا به ۸۱۰۰ نفر رسیده است و سازمان بهداشت جهانی وضعیت فوق‌العاده اعلام کرده است.
اکونومیست مقاله اصلی این هفته خود را با سوالی مبنی بر همه‌گیر شدن ویروس کرونا در جهان آغاز کرده و در پاسخ به آن تنها راه گریز از این مخمصه را خدمات سلامت عمومی خوانده که می‌تواند به تعیین میزان شدت اپیدمی این ویروس کمک کند.
دو مساله چرایی هشدارآمیز بودن یک بیماری ویروسی جدید را توضیح می‌دهد؛ یکی اینکه در ابتدا به صورت صعودی گسترش یابد. زمانی که ده‌ها مورد به صدها و صدها مورد به هزاران مورد تبدیل می‌شود، حساب و کتاب از دست‌تان خارج می‌شود، حدس و گمان‌ها درباره سیستم بهداشت و سلامت فرو می‌ریزد، طغیان اجتماعی و اقتصادی و یک بیماری همه‌گیر کشنده اتفاق می‌افتد. دومین مساله بی‌اعتمادی اساسی است. داده‌های پراکنده و گزارش‌های پیچیده یعنی دانشمندان نمی‌توانند با بدترین شرایط مقابله کنند و همین مساله باعث می‌شود بازار اطلاعات بد رونق پیدا کند.
درباره ویروس جدید کرونا که چین را درنوردیده هم مساله همین است. تعداد موارد گزارش داده از ۲۸۲ نفر در بیستم ژانویه تنها ۹ روز بعد به حدود هفت هزار و ۸۰۰ مورد رسید. در همین بازه زمانی تعداد چهار مورد گزارش شده خارج از سرزمین اصلی چین چندین برابر شده و در ۱۹ منطقه به ۱۰۵ مورد رسید. ابهام درباره ویژگی‌های اساسی این بیماری، از جمله اینکه چطور سرایت می‌یابد و چه تعداد از افراد مبتلا جان باخته‌اند، بسیار است. در میانه عدم اطمینان از چگونگی شرایط موجود، پروژه شبیه‌سازی شیوع ویروس کرونا توسط دانشگاه جانز‌هاپکینز در ماه اکتبر که طی آن ۶۵ میلیون نفر جان خود را از دست دادند به عنوان پیش‌بینی شرایط عرضه شد. اما شرایط این طور نیست.
با این حال سوال درستی مطرح شده: آیا این ویروس جدید به یک بیماری جهانی تبدیل خواهد شد؟ و تا چه اندازه کشنده خواهد بود؟ هفته‌ها و شاید ماه‌ها با یک جواب قاطع فاصله داریم، اما مقامات حوزه بهداشت عمومی باید امروز برنامه‌ای داشته باشند. بهترین فرضیه این است که این بیماری در چین گسترش یافته و خطر جدی سرایت آن به سراسر جهان وجود دارد- حتی ممکن است این بیماری به یک عفونت فصلی مکرر تبدیل شود. ممکن است حتی مرگبارتر از بیماری فصلی آنفلوآنزا نباشد، اما همچنان باید جدی گرفته شود. این بیماری در کوتاه‌مدت به اقتصاد جهان ضربه خواهد زد و بسته به اینکه شیوع آن چطور مدیریت شود، ممکن است تاثیرات سیاسی در خود چین داشته باشد.
شیوع این بیماری در ماه دسامبر آغاز شد. درهم‌آمیختگی مکرر مردم و حیوانات در چین بدین معناست که جهش‌های ویروسی که به انسان‌ها سرایت می‌کند احتمالا در این کشور بروز می‌کند و مهاجرت گسترده به شهرها یعنی احتمال گسترش ویروس در میان مردم وجود دارد. به احتمال زیاد این ویروس در میان خفاش‌ها شایع بوده و از طریق دست‌فروش‌ها در نهایت از بازار ووهان سردر آورده؛ جایی که فروش حیوانات وحشی هم رونق دارد. علائم این بیماری شبیه به تب است اما می‌تواند به ذات‌الریه تبدیل شود که ممکن است کشنده باشد. حدود ۲۰ درصد از موارد گزارش شده، وضعیت وخیم و به مراقبت‌های بیمارستانی نیاز دارند، حدود دو درصد آنها در شرایط مرگ هستند اما هنوز هیچ واکسن یا درمان ضدویروسی وجود ندارد.
مهم‌ترین مساله‌ای که از آن اطمینان حاصل نشده تعداد مبتلایان گزارش نشده است. خدمات درمانی اولیه در چین بسیار ابتدایی است و تعدادی از بیماران در بیمارستان‌های بسیار شلوغ نادیده گرفته شده یا پذیرش نشده‌اند. بسیاری دیگر ممکن است علائم سطحی بیماری را داشته باشند و از ابتلای خود بی‌خبر باشند. با این حال بسیاری از کارشناسان تلاش‌های چین در این شرایط را ستوده‌اند. مطمئنا دانشمندان چینی در مقایسه با ویروس سارس در سال ۲۰۰۳، عملکرد بهتری برای مقابله با ویروس ووهان داشته‌اند.
جهان تا به امروز هیچ‌گاه با آن سرعتی که به ویروس کرونا واکنش داشته، عمل نکرده است. با این حال ممکن است این ویروس لطمات بسیاری وارد کند. در حالی که انسان به زیستگاه‌های جدیدتری دست‌درازی و تجاوز می‌کند، حیوانات بیشتری پرورش می‌دهد، در شهرها تجمع، سفر و این سیاره را گرم‌تر می‌کند، بیماری‌های جدید شایع‌تر می‌شوند. یک برآورد صورت گرفته، هزینه این بیماری‌ها را سالانه ۶۰ میلیارد دلار ارزیابی کرده است. سارس، مرس، نیپا، زیکا: تب ووهان تازه‌ترین این نوع ویروس‌هاست و آخرین آنها هم نخواهد بود.