ساز مخالف کرونا

کرونا با گذشت ۹ ماه از شیوع در کشورمان همچنان با اقتدار در حال یکه‌تازی است و زندگی انسان‌ها را دستخوش تغییر کرده است. هنوز هم مشخص نیست که این موجود ذره‌بینی چه زمان کاملا دست از سر انسان‌ها برمی دارد و زمین را ترک می‌کند تا بتوان با خیال راحت به عادت‌های خوب قدیمی بازگشت؛ عادت‌هایی مثل لذت تماشای دست جمعی یک فیلم در سینما، تماشای یک اجرای کنسرت یا تئاتر در یک تالار و رفتن بی‌دغدغه به یک نمایشگاه هنری.
از بهمن‌ماه سال گذشته که شیوع ویروس کرونا در کشور اعلام رسمی شد، تقریبا کلیه فعالیت‌های جمعی از جمله رویدادهای فرهنگی و هنری به تناوب تعطیل شدند. در اوایل هنوز امیدی برای پایان زودهنگام کابوس کرونا وجود داشت ولی رفته رفته این امید از بین رفت تا بشر به مرور به وضعیت پیش آمده عادت کند و به اجبار به شرایط جدیدش تن دهد.
تعطیلی کنسرت‌ها و کلاس‌های آموزشی در مدت ۹ ماه، اهالی موسیقی را به یکی از آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه در ایام کرونا بدل و مسیرهای اصلی کسب درآمد این افراد را مسدود کرد.
در بدو امر برگزاری کنسرت‌های آنلاین رایگان، کلاس‌های آموزشی مجازی و اجرا در پشت بام‌ها یا در کنار پنجره خانه‌ها راهی برای شکستن این سکوت موسیقایی بود اما با پایان موج اول کرونا تا حد زیادی از وجه احساسی این فعالیت‌های خودجوش کاسته شد و به مرور برخی از اجراهای آنلاین به سمت پولی شدن رفتند. همچنین در بستر اجرای فرم آنلاین موسیقی، وجه دیگری نمایان شد که امکان جولان اسپانسرها را فراهم می‌کرد و در حقیقت با نگاه ابزاری به هنر، منافع اقشار خاصی را فراهم می‌ساخت. اجرای موسیقی آنلاین در شب اعیاد فطر که توسط یک گروه حرفه‌ای و به واسطه اسپانسر شدن یکی از شرکت‌های بزرگ تجاری از آن صورت گرفت، نمونه بارز این اتفاق بود.
البته در این میان نهادهایی مانند وزارت ارشاد یا شهرداری هم بودند که تلاش کردند با برگزاری رایگان این کنسرت‌ها و پرداخت دستمزد به هنرمندان به گونه‌ای تعداد بیشتری از افراد جامعه را از فضای موسیقی بهره‌مند و اجراهای موسیقی کلاسیک ایرانی، کلاسیک و نواحی را هم وارد گود کنند.
در لابه‌لای این اتفاقات و در شرایطی که وضعیت شیوع کرونا در کشور روند نسبتا بهتری را طی می‌کرد، بحث بازگشت کنسرت‌ها هم مطرح شد. قرار بود کنسرت‌ها از عید سعید فطر، از سرگرفته شوند ولی این تاریخ به یکم تیر موکول شد؛ هرچند پیش‌بینی گران شدن قیمت بلیت‌ها بسیاری را نگران کرده بود اما مدیرکل دفتر موسیقی در این خصوص اطمینان خاطر داده بود که «توافق شده سالن‌ها برای اجاره بهای خود نسبت به سال گذشته تا ۵۰درصد تخفیف قائل شوند و هیچ‌گونه افزایش قیمت بلیت نداشته باشند تا مردم در شرایطی که هم بیماری کرونا هست و هم در مضیقه اقتصادی هستند، برای حضور در کنسرت انگیزه داشته باشند.»
با این حال وقتی نام چهار خواننده وارد سایت بلیت‌فروشی شد، قیمت بلیت هر اجرا از ۷۰ هزار تومان آغاز و تا سقف ۲۶۵ هزار تومان ادامه داشت!
ساعاتی بعد مدیر یکی از سایت‌های بلیت‌فروشی این اتفاق را سوءتفاهمی از سمت تهیه‌کنندگان موسیقی خواند؛ چراکه وزارت ارشاد اجازه افزایش قیمت بلیت‌ها را برای بعد از ایام محرم و صفر صادر کرده بود ولی این اقدام پیش از موعد بود.
و این‌گونه بود که در حالی که تا اواسط ظهر روز ۹ تیر ماه امکان خرید بلیت دو کنسرت وجود داشت، کنسرت یک خواننده به طور کلی از صفحه سایت بلیت‌فروشی برداشته شد و اجرای دیگر نیز به لیست رویدادهای «به زودی» پیوست.
با منتفی شدن دوباره اجرای کنسرت‌ها، اجراهای آنلاینی از کیهان کلهر، وحید تاج و سیروان خسروی را شاهد بودیم و همچنین اولین دوره کنسرت‌های آنلاین موسیقی دستگاهی و موسیقی نواحی ایران در مرداد برگزار شدند. با رسیدن ایام عزاداری محرم و صفر هم موسیقی نمایش «علمدار» تنها رویدادی بود که در این حوزه شکل گرفت.
اکنون با پایان ماه‌های عزاداری، بار دیگر علامت سوال‌هایی درباره برگزار شدن یا نشدن کنسرت‌ها در ذهن هنرمندان و علاقه‌مندان موسیقی ایجاد شده است که البته موج سوم شیوع کرونا در کشور و تمدید محدودیت‌ها، فرضیه برگزاری را تا حدودی منتفی می‌کند. با این حال یکی از سایت‌های بلیت‌فروشی به تازگی از برگزاری دو کنسرت خبر داده است که در فضای باز و در شهر کیش برگزار می‌شوند! اتفاقی که اگر تهدیدی برای سلامت حاضران هم نباشد، برای اغلب شهرهای کشور از جمله پایتخت به لحاظ وضعیت آب و هوایی غیرممکن است و البته از همین حالا این پرسش را به طور جد ایجاد می‌کند که اصلا کسی از این کنسرت‌ها استقبال خواهد کرد؟