سالگشت مرگ مامون خلیفه‌ای که مادرش ایرانی بود

دهم اکتبر سال ۸۳۳ میلادی مامون هفتمین خلیفه عباسی که مادرش یک ایرانی بود، در جریان لشکرکشی به آناتولی (ترکیه آسیا) برای جنگ با روم شرقی، در شهر سارد ناگهان درگذشت. وی ۴۷‌ساله بود و ۲۰ سال خلافت کرده بود. هارون‌الرشید پدر او، قبلا مامون را به عنوان جانشین امین (پسر دیگرش) اعلام و وی را فرمانداری کل خراسان کرده بود که پس از مرگ پدر، امین فرزند خود موسی را جانشین اعلام کرد و این کار، فرصت مناسبی به دست میهندوستان استقلال‌طلب ایرانی داد تا به نام حمایت از مامون به پا خیزند، ارتش امین را در سه نبرد از جمله جنگ ری شکست دهند، بغداد را بگیرند و سر امین را برای مامون به خراسان بفرستند. میدان جنگ ری، محل امروز تهران بود. با این که از آن پس بغداد در دست مقامات منصوب از جانب مامون بود، وی سال‌ها از شهر مرو (پایتخت وقت خراسان) بر امپراتوری اسلامی که تا اسپانیا امتداد داشت حکومت می‌کرد. مامون مردی دانش‌پرور و آگاه از افکار فلاسفه یونان باستان بود و به همین منظور بیت‌الحکمه بغداد را با یک کتابخانه بزرگ تاسیس کرده بود. در دوران خلافت مامون، اداره امور امپراتوری در دست ایرانیان بود و نامزدهای هر مقام پس از گذراندن امتحان معلومات، بررسی تجربه و تعیین میزان شایستگی آنان و یاد کردن سوگند منصوب می‌شدند. پس از درگذشت مامون، برادرش المعتصم خلیفه شد.