سایه جنگ غزه بر نشست «آ.سه.‌آن»

سران کشورهای‌ عضو اتحادیه جنوب شرق آسیا (آ.‌سه.‌آن) و استرالیا، هفته گذشته در ملبورن گرد هم آمده بودند تا آنچه که «تهدید یا استفاده از زور برای حل و فصل اختلافات در منطقه» می‌خوانند را محکوم کنند، اما در نهایت درخواست آتش‌بس فوری و دائمی در غزه و آزادی بدون قید و شرط اسیران رژیم اسرائیل به مهم‌ترین موضوع بیانیه پایانی این نشست تبدیل شد.
استرالیا و کشورهای جنوب شرقی آسیا چهارشنبه ۱۶ اسفند به اجلاس سه روزه خود پایان دادند و خواستار آتش‌بس پایدار در نوار غزه و همچنین خویشتنداری در دریای جنوبی چین شدند.
استرالیا و کشورهای عضو اتحادیه جنوب شرقی آسیا (آ.سه‌.آن) با صدور بیانیه مشترکی بر نگرانی از وضعیت وخیم انسانی در نوار غزه تاکید کردند. در بیانیه مشترک «آ.سه.آن» و استرالیا درخواست آتش‌بس فوری و دائمی در نوار غزه و آزادی فوری و بدون قید و شرط تمامی اسیران اسرائیلی در نوار غزه مطرح شده است.
در این بیانیه بر حمایت از آژانس امداد و کار سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (UNRWA) در اجرای ماموریت خود در نوار غزه تاکید شد.
به گفته کارشناسان، تنش در دریای جنوبی چین و به ویژه مساله تایوان، بحث‌های اجلاس دو روزه استرالیا با اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا را تحت تاثیر جدی قرار داد.
در پیش‌نویس بیانیه‌ مشترک این نشست آمده بود: آرزومند منطقه‌ای هستیم که در آن حاکمیت و تمامیت ارضی مورد احترام قرار گیرد و در آن اختلاف‌ها از طریق گفت‌وگوی محترمانه و نه از مسیر تهدید یا استفاده از زور حل‌وفصل شود.
بر پایه این گزارش، مساله اهداف توسعه‌طلبانه پکن در دریای جنوبی چین که سالانه هزاران میلیارد دلار تجارت از طریق آن صورت می‌گیرد، در این اجلاس جایگاه ویژه‌ای داشت.
به استناد گزارش‌های خبری، در ماه‌های اخیر مناقشات ارضی در این راهگذر دریایی که فیلیپین، ویتنام و مالزی از اعضای آ.سه.‌آن نیز مدعی مناطقی از آن هستند، تشدید شده است.
آسیای جنوب شرقی حدود ۴۰ درصد از جمعیت مسلمانان جهان را در خود جای داده است و کشورهای پرجمعیت و بانفوذ آ.سه.آن اندونزی و مالزی از حامیان سرسخت آرمان فلسطین هستند.
تاریخچه
وزرای خارجه اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا (آسه‌آن) ۱۰ دی‌ سال جاری نسبت به تنش‌های فزاینده در دریای چین جنوبی ابراز نگرانی کردند و هشدار دادند که این تنش‌ها صلح منطقه را تهدید می‌کند.
به نوشته رویترز، دیپلمات‌های آ.سه.‌آن در بیانیه‌ای گفتند: ما با نگرانی تحولات اخیر در دریای چین جنوبی که باعث تضعیف صلح، ثبات و امنیت منطقه می‌شود را از نزدیک دنبال می‌کنیم.
این بیانیه در حالی صادر می‌شود که اختلافات دریایی فیلیپین و چین در ماه‌های اخیر شدت گرفته و مانیل خواستار تغییر رویکرد در قبال پکن شده است. چین نیز فیلیپین را به «اقدامات تحریک‌آمیز» متهم کرده است.
وزرای خارجه آ.سه‌.آن خواستار «خویشتنداری» دو کشور شدند و افزودند: ما بر اهمیت گفت‌وگوی مسالمت‌آمیز برای کمک سازنده به ارتقای ثبات منطقه و همکاری‌های دریایی تاکید می‌کنیم.
این در حالی است که وانگ یی وزیر خارجه چین طی یک گفت‌وگوی تلفنی با انریکه مانالو همتای فیلیپینی خود درباره تنش‌ها در دریای چین جنوبی بحث و تبادل نظر کرد.
وانگ یی گفت: روابط چین و فیلیپین اکنون بر سر یک دوراهی قرار دارد و آینده آن هنوز مشخص نشده است. طرف فیلیپینی باید با احتیاط عمل کند. به گزارش ایرنا، فردیناند مارکوس جونیور رییس‌جمهوری فیلیپین ۱۰ اسفند سال جاری در دیدار با نمایندگان مجلس استرالیا تاکید کرد: حفاظت از دریای جنوبی چین برای ثبات جهانی امری ضروری است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، فردیناند مارکوس جونیور رییس‌جمهوری فیلیپین برای نشست ویژه اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا (آ.سه.آن) در ملبورن به کانبرا پایتخت این کشور سفر کرده بود، در دیدار با نمایندگان مجلس استرالیا اظهار کرد: مانیل همواره از حاکمیت خود دفاع کرده و به هیچ قدرت خارجی‌ای اجازه تصرف حتی یک متر مربع از فیلیپین را نخواهیم داد.
مانیل ادعا می‌کند که پکن در بخش‌هایی از دریای جنوبی چین که محل مناقشه برای حاکمیت میان فیلیپین، ویتنام، مالزی، برونئی و اندونزی بوده، جزیره‌های مصنوعی ساخته است. از سوی دیگر مقامات چینی بارها اعلام کرده‌اند که کشورشان حق حاکمیت غیر‌قابل بحث بر جزایر «نان‌شا» شامل جزیره «رِن‌آی» و آب‌های اطراف آن را دارد و رفتار مانیل به حق تمامیت ارضی سرزمین چین تجاوز کرده و بر خلاف «بیانیه عملیات طرف‌های دریای جنوبی» و همچنین تعهدات این کشور است.
اهمیت مساله
به نوشته پایگاه خبری مالای نیوز، آنتونی آلبانیز نخست‌وزیر استرالیا در جریان برگزاری اجلاس آ.سه.آن با اشاره به افزایش تحرکات چین در دریای چین جنوبی گفت که امنیت دریایی، تجارت و انرژی پاک، آینده محور همکاری‌های استرالیا با آ.سه.آن را تشکیل خواهد داد.
آلبانیز در سخنرانی خود تاکید کرد: «استرالیا متعهد به همکاری با اعضای آ.سه.آن برای اطمینان از رعایت اصول حاکمیت، تمامیت ارضی، برابری و استقلال است.»
آلبانیز گفت که استرالیا و اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا (آ.سه.آن) باید با یکدیگر همکاری کنند تا ارتباط طبیعی خود را به همکاری عملی‌تر در زمینه پایداری و امنیت دریایی تبدیل کنند. پنی وانگ وزیر خارجه استرالیا نیز در سخنانی در نشست کشورهای آ.سه.‌آن استرالیا گفت: همه ما برای ایجاد منطقه‌ای صلح‌آمیز، باثبات و مرفه مسوولیم. این مسوولیت بیش از هر زمان دیگری مهم است، زیرا ماهیت منطقه زیر سوال رفته است.
وی افزود: ما با اقدامات قهری، تحریک‌آمیز و بی‌ثبات‌کننده ازجمله رفتار ناامن در دریا و آسمان مواجه هستیم.
انریکه مانالو وزیر امور خارجه فیلیپین در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فرانسه، از اهمیت تقویت مشارکت اقتصادی با سایر کشورها به ویژه برای «کمک به انعطاف‌پذیری اقتصاد» کشورش سخن گفته است. وی در این زمینه ابراز امیدواری کرد که مانیل «بسیار سریع» مذاکرات برای توافق تجارت آزاد با اتحادیه اروپا را آغاز کند.
مانالو با تاکید بر اهمیت سازگاری با تغییرات ناگهانی، چه ساخته دست بشر و چه طبیعی اظهار کرد: آنچه ما واقعا به دنبال آن هستیم، انعطاف‌پذیری اقتصادی بیشتر است.
ارزیابی
مناقشات ارضی و دریایی تشدیدشده یکی از چالش‌برانگیزترین موضوعات امنیتی منطقه است که در جریان نشست سه روزه بین استرالیا و اعضای آ.سه.‌آن مورد بررسی قرار گرفته است. در بحبوحه تنش‌ها در منطقه مورد مناقشه دریای جنوبی چین که هر لحظه امکان وقوع درگیری در آن وجود دارد، طی روزهای اخیر اتهام‌هایی از جانب فیلیپین و چین علیه یکدیگر مطرح شده است.
فیلیپین هفته گذشته چین را به اجرای حرکت‌های خطرناک در دریای جنوبی و آسیب به کشتی‌های خود متهم کرده است. فیلیپین می‌گوید کشتی‌های این کشور در برخورد با قایق‌های چینی آسیب دیده‌اند و چهار نفر مجروح شده‌اند.
چین در مقابل اعلام کرده است: گارد ساحلی این کشور اقداماتی را علیه یک کشتی فیلیپینی که «به ‌طور غیرقانونی» به آب‌های نزدیک توماس شول دوم نفوذ کرده بود، انجام داده است. طرف فیلیپینی به‌ طور هدفمند برای چین مشکل ایجاد کرده و بدخواهانه به تبلیغات دامن زده و به تضعیف صلح و ثبات در دریای چین جنوبی ادامه داده است. با وجود حکمی که در سال ۲۰۱۵ توسط دادگاه بین‌المللی لاهه صادر شد، چین تقریبا به ‌طور کامل مدعی دریای چین جنوبی است.
دریای جنوبی چین یکی از شلوغ‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان است و تخمین زده می‌شود سالانه تریلیون‌ها دلار تجارت از طریق این دریا انجام شود. این منطقه دارای ذخایر نفت و گاز طبیعی و همچنین منبع غنی ماهی است. ادعای حاکمیت چین بر بیشتر دریای چین جنوبی به مناطق انحصاری اقتصادی در اختیار ویتنام، فیلیپین، مالزی، برونئی و اندونزی نیز مربوط می‌شود.