سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه؛ مدلی مطلوب برای احداث خط راه‌آهن رشت-آستارا

محمد‌جواد شاهجویی کارشناس حوزه حمل‌ونقل در گفت‌و‌گو با «جهان‌صنعت» درخصوص لزوم اجرای پروژه ریلی رشت- آستارا گفت: به طور کلی دو نوع نقطه نظر درخصوص راه‌آهن رشت-آستارا وجود دارد؛ عده‌ای اعتقاد دارند این خط را‌ه‌آهن اصلا نباید ساخته شود و عده دیگری نیز معتقدند که این خط راه‌آهن باید به هر نحوی احداث شود.
وی ادامه داد: می‌توان گفت که تا‌کنون کسی حالت وسطی را برای اجرای این پروژه در نظر نگرفته است. به هر حال این راه‌آهن نیاز کشور محسوب می‌شود و لازم است که ساخته شود، اما نه به هر قیمتی. لازم است ریسک‌هایی که درخصوص این پروژه وجود دارند، مدنظر قرار بگیرند. همچنین بحث‌های مشارکت کشورهای ذی‌نفع در این راه‌آهن و تضمین بار آن باید مورد توجه قرار گیرد. لازم است تا ساخت این راه‌آهن با در نظر گرفتن تمامی این ملاحظات انجام شود.
او همچنین گفت: در اینکه ساخت این خط راه‌آهن نیاز کشور بوده و لازمه تکمیل راهگذر ترانزیتی شمال- جنوب است، شکی نیست، اما اینکه روش اجرای آن به چه صورتی باشد، مورد بحث است. ایران با روسیه بر سر ساخت این راه‌آهن با استفاده از خط اعتباری ۵ میلیارد دلاری آن کشور به تفاهم رسیده است.
شاهجویی عنوان کرد: مدل بهینه‌تر و مطلوب‌تر از نظر من این بود که این اتفاق با سرمایه‌گذاری مستقیم طرف روس انجام شود؛ راهی که هنوز بسته نشده است. به نظر می‌رسد همچنان امکان آن وجود دارد که مذاکراتی اتفاق بیفتد که تضمین عبور بار از طرف روسیه وجود داشته باشد و این طور نباشد که این خط راه‌آهن را با هزینه گزاف اجرا کنیم و بعدا روسیه نیز از این خط راه‌آهن استفاده نکند و عملا این خط از کارکرد بیفتد.
کارشناس حوزه حمل‌ونقل در ادامه اظهار کرد: نکته قابل توجه در این خصوص این است که به هر حال بحث‌های زیست محیطی و سایر موضوعاتی که در این باره مطرح می‌شوند، در حال حاضر و با در نظر داشتن شرایط کنونی جایگاهی ندارند؛ شرایطی مبنی بر اینکه کشور با استفاده از ابزار ترانزیت بتواند برای خود در منطقه قدرت‌آفرینی کند. به نظر می‌رسد این‌گونه بحث‌ها بیشتر برای متوقف کردن پروژه‌های ترانزیتی مطرح می‌شود. شاید آن بحث زیست محیطی برای مطرح‌کنندگان این موضوعات واقعا اهمیت نداشته باشد.
شاهجویی ادامه داد: اگر بخواهیم دقیق‎تر بگوییم، باید به پروژه راه‌آهن قزوین- رشت اشاره کنیم. این پروژه ریلی که در سال ۹۷ افتتاح شد، به عنوان بخشی از راهگذر ترانزیتی شمال- جنوب تلقی می‌شود.
این خط راه‌آهن در راستای ایجاد کریدور شمال- جنوب و تکمیل حلقه ریلی این راهگذر ساخته شده است. سوالی که در این خصوص مطرح می‌شود، این است که چرا در آن زمان جلوی اجرای این پروژه گرفته نشد؟
کارشناس حوزه حمل‌ونقل در ادامه گفت: اهمیت بحث‌های زیست‌محیطی بر کسی پوشیده نیست، اما در این خصوص در حدی که به آن دامن زده می‌شود، اهمیت ندارد. احتمالا اهداف دیگری پشت این گونه اظهار نظرها دنبال می‌شود. چیزی که مهم است احداث این پروژه ریلی است. تکمیل راهگذر ترانزیتی شمال- جنوب با توجه به شرایط استراتژیک کشور و همکاری ایران با روسیه مخصوصا در شرایط کنونی از همین ویژگی برخوردار است. شاهجویی گفت: این پروژه قابلیت این را دارد که با هزینه به مراتب پایین‌تر و شرایط بهتری ساخته شود. بحث ایستگاه‌هایی که جمهوری آذربایجان می‌تواند در این راهگذر ایجاد و عبور بار در این راهگذر ترانزیتی را با چالش روبه‌رو کند، مستلزم بررسی‌های دقیق‌تری است.