سلاح غلات در جنگ اوکراین

«جهان‌صنعت»- سازمان ملل متحد، ترکیه و اوکراین با وجود خروج روسیه از توافق صادرات غلات اوکراین به بازارهای جهانی، برای اجرای این پیمان گامی به جلو برداشتند و درباره طرحی برای جابه‌جایی غلات توسط ۱۶ کشتی در روز گذشته به توافق دست‌ یافتند. این اقدام آنکارا، کی‌یف و سازمان ملل در حالی صورت می‌گیرد که روسیه روز شنبه «به مدت نامعلوم» از توافق مذکور پا پس نهاد. این اقدام مسکو باعث کاهش صادرات غلات از اوکراین، از بزرگ‌ترین تولید‌کنندگان این محصولات در دنیا، می‌شود.
روسیه می‌گوید به دلیل حمله پهپادی به یگان دریایی این کشور در خلیج سواستوپول که از کریدور امنِ اختصاص داده‌شده برای حمل‌و‌نقل غلات صورت گرفته است، قادر به تامین امنیت کشتی‌های غیرنظامی این پیمان نیست.
به گزارش یورو نیوز، اگرچه بیرون رفتن مسکو از این قرارداد، خشم اوکراین، ناتو، اتحادیه اروپا و آمریکا را برانگیخت اما سازمان ملل متحد و ترکیه که نقش میانجی را در این توافق در ماه ژوئیه ایفا کرده بودند، روز یکشنبه برای نجات آن تلاش کردند.
سخنگوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد اذعان کرد که وی عمیقا از این اقدام روسیه نگران است و با تعویق انداختن یک سفر خارجی خود برای احیای توافق مذکور و کاهش بحران جهانی غذا، تلاش خواهد کرد.
به گفته یکی از تحلیلگران، با توجه به اینکه روسیه و اوکراین از بزرگ‌ترین صادر‌کنندگان غلات جهان هستند، این اقدام روسیه سبب افزایش ۵ درصدی معاملات آتی گندم شیکاگو در روز دوشنبه شده است.
بر اساس این توافقنامه، یک مرکز هماهنگی مشترک متشکل از مقام‌های سازمان ملل متحد، ترکیه، روسیه و اوکراین مسوولیت صدور مجوز جابه‌جایی و بازرسی کشتی‌ها را برعهده‌ دارد. از ماه ژوئیه بیش از ۵/۹ میلیون تن ذرت، گندم، تخم آفتابگردان، جو، کلزا و سویا در سایه همین توافقنامه صادر شده است. اگرچه در روز یکشنبه هیچ کشتی در کریدور بشردوستانه تردد نکرد اما سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای اعلام کرد که با ترکیه و اوکراین بر سر طرحی برای جابه‌جایی ۱۶ کشتی متشکل از خروج ۱۲ و ورود ۴ کشتی، به توافق رسیده است.
بر اساس این بیانیه، مقام‌های روس حاضر در مرکز هماهنگی مشترک از این طرح و قصد طرفین مبنی بر بازرسی ۴۰ کشتی خروجی در روز دوشنبه مطلع هستند. در این بیانیه آمده است: «همه طرفین برای تامین امنیت مسیر کشتی‌های تجاری با ارتش و سایر مقامات مربوطه خود هماهنگ می‌شوند.»
سازمان ملل متحد همچنین در بیانیه خود بر اساس اظهارات مقامات روس متذکر شد که مسکو به گفت‌وگو با سازمان ملل متحد و ترکیه بر سر موضوعات مورد مجادله ادامه خواهد داد. اما روسیه هیچ واکنشی به طرح انتقال روز دوشنبه نشان نداده است.
وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد که خلوصی آکار، وزیر دفاع ترکیه برای نجات توافقنامه ماه ژوئیه با همتایان روس و اوکراینی خود در تماس بوده و از آنها درخواست کرده است که از هرگونه اقدامات تحریک‌آمیز جلوگیری کنند.
ناتو و اتحادیه اروپا خواهان تجدیدنظر کرملین و بازگشت مسکو به این توافق هستند. جو بایدن، رییس‌جمهوری آمریکا روز شنبه با «کاملا ظالمانه» خواندن اقدامات روسیه نتیجه آن را بدتر شدن بحران غذا خواند. آنتونی بلینکن، وزیر خارجه ایالات متحده نیز مسکو را به استفاده از غذا به عنوان سلاح متهم کرد.
گفتنی است پیش از این مسکو اعلام کرده بود که به دلیل حمله پهپادی به ناوگان ارتش روسیه در دریای سیاه همکاری در زمینه صادرات غلات از طریق بنادر اوکراین را به حال تعلیق درآورده است. ارتش روسیه روز یکشنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که در جریان این حمله دست‌کم یک کشتی نظامی این کشور در آب‌های خلیج سواستوپول هدف پهپادهای هوایی و دریایی قرار گرفته است. در این بیانیه تاکید شده است که ناو جنگی یادشده در مسیری امن هدف قرار گرفته که به صورت ویژه برای حمل‌و‌نقل غلات اختصاص داده شده بود.
به عبارت دیگر، ارتش روسیه اعلام کرده که پهپادهای مهاجم از کریدور امنِ اختصاص داده‌شده برای حمل‌و‌نقل غلات برای انجام حمله به ناوگان دریایی مستقر در خلیج سواستوپول استفاده کرده‌اند. از سوی دیگر به گفته مسکو، بررسی‌‌های به عمل آمده روی لاشه پهپادهای مهاجم نشان می‌دهد آنها به ماژول‌ها و ابزارهای ناوبری ساخت کانادا مجهز بوده‌اند.
به همین دلیل کارشناسان معتقدند، تصمیم روسیه برای خروج موقت از توافق صدور غلات از اوکراین علاوه بر تشدید بحران غذایی در مناطقی از جهان می‌تواند تبعات منفی بر بازارهای اروپایی نیز داشته باشد.