سهام جایزه، اوراق مشارکت و مشتقات

روش دیگر برای افزایش سرمایه، انتشار سهام جایزه است‌. در این روش شرکت اندوخته نقدی خود را که طی سال‌های گذشته به دست آورده به سرمایه تبدیل می‌کند و درنتیجه سهامداران نباید مبلغی پرداخت کنند‌. این روش را افزایش سرمایه از محل مطالبات نیز می‌گویند‌. سهام منتشر شده در این حالت سهام جایزه نام دارد‌ که روشی برای تامین مالی پروژه‌های شرکت است‌. شرکت پس از تدوین برنامه و اخذ مجوزهای لازم می‌تواند اقدام به انتشار و فروش اوراق مشارکت کند‌. اوراق مشارکت مانند سهام ممتاز دارای نرخ سود اسمی هستند که در موعدهای مشخص به خریداران پرداخت می‌شود‌. اوراق مشارکت دارای تاریخ سررسید هستند که در آن تاریخ مبلغ اولیه اوراق مشارکت (مبلغ اسمی مندرج روی اوراق مشارکت) به مالک اوراق پرداخت می‌شود‌. برخی از اوراق مشارکت از قابلیت تبدیل به سهم در تاریخ سررسید برخوردارند‌. در کشورهای دیگر اوراق مشارکت در انواع بیشتری منتشر شده و نام آن نیز اوراق قرضه است‌. ابزار مشتقه، اوراق بهاداری هستند که به خودی خود ارزش ذاتی ندارند و ارزش آنها براساس دارایی اصلی دیگری تعیین می‌شود‌. به عبارت دیگر براساس یک دارایی اصلی یا زیربنایی، اوراق بهاداری فرعی ایجاد می‌شود‌. این اوراق بهادار با وجود آنکه ارزش ذاتی ندارند ولی مانند یک اوراق بهادار مستقل در بورس معامله می‌شوند‌. ابزار مشتقه بسیار متنوعی در بازارهای بین‌المللی وجود دارند ولی مهم‌ترین آنها در ایران اختیار معامله و قرارداد آتی هستند که در ادامه به‌طور خلاصه شرح داده می‌شوند‌.