سهم مشاوران املاک در گرانی مسکن

اشکان نظام‌آبادی- مشاوران املاک هرگونه نقش خود را در گرانی مسکن رد می‌کنند اما نظر برخی کارشناسان در این خصوص متفاوت است. با افزایش بیش از ۳۰ درصدی قیمت مسکن در ماه‌های اخیر، مشاوران املاک در حالی مورد انتقاد قرار گرفتند که برخی از فعالان صنفی این حوزه هم‌چنین نقشی را تایید کردند. یکی از این افراد حسام عقبایی نایب رییس اتحادیه مشاوران املاک است که معتقد است فعالیت‌های مشاوران املاک در کنار سایر عوامل می‌تواند اثرگذار باشد اما اینکه بگوییم صرفا اقدامات مشاوران املاک سبب گرانی مسکن شده، اظهار نظر اشتباهی است.
پیش از این فرشید پورحاجت دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن سه فاکتور مشاوران املاک، بی‌ثباتی ارز و مشکلات کلان اقتصادی را عامل افزایش قیمت‌ها دانسته بود. دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن معتقد است مشاوران املاک یکی از عوامل اصلی افزایش قیمت در بازار مسکن هستند. او می‌گوید: رقابت منفی میان مشاوران املاک در بازار مسکن باعث شده تا افزایش قیمت مسکن تشدید شود. فرشید پورحاجت یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت مسکن را مشاوران املاک می‌داند و معتقد است آنها در تلاطم بازار مسکن بسیار نقش‌آفرینی کرده‌اند و یکی از عوامل اصلی افزایش قیمت در بازار مسکن بوده‌اند.
او ادامه می‌دهد: مشاوران املاک به علت کمبود املاک برای واگذاری، قیمت‌های غیر‌متعارفی را برای مالکان تعریف می‌کنند و هر روز به بحث افزایش قیمت مسکن در بازار دامن می‌زنند. این مسایل باعث شده تا شاهد افزایش قیمت مسکن در بازار باشیم. دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن تصریح می‌کند: وقتی ملک در بازار کم باشد، تعداد مشاورانی که روی یک ملک کار می‌کنند زیاد می‌شود. زمانی که مالکی قصد واگذاری ملک خود را داشته باشد، مشاوران برای آنکه معامله را خود انجام دهند، وعده قیمت‌های بالاتری را به مالک می‌دهند و این موضوع باعث افزایش قیمت‌ها می‌شود.
مصطفی قلی‌خسروی، نفر اول صنف مشاوران املاک در واکنش به این فرضیه به دفاع از اعضای صنف خود پرداخته و گفته است: مشاوران املاک مایل هستند قیمت مسکن گران‌تر نشود. با این وجود حسام عقبایی که در انتخابات اتحادیه املاک از رقبای اصلی قلی‌خسروی بود تلویحا نقش مشاوران املاک در گرانی مسکن را رد نکرده است.عقبایی با این وجود خریدان را اولین ابزار کنترل قیمت‌ها در صورت تخلف مشاوران املاک می‌داند و می‌گوید: مردم ذی‌شعور هستند و قیمت‌ها را آگاهانه انتخاب می‌کنند. اگر قرار باشد هر قیمتی که مشاور املاک پیشنهاد داد، خریدار هم استقبال کند که دیگر بازار رقابتی معنایی ندارد بلکه مردم قیمت‌ها را با هم تطبیق می‌دهند و بعد آن را رد یا قبول می‌کنند.
او معتقد است مشاوران املاک مایلند معاملات به هم جوش بخورد. مثلا در یک معامله ۵۰۰ میلیون تومانی مسکن در تهران، کمیسیون مشاور املاک، ۵/۲ میلیون تومان از هر یک از طرفین قرارداد است. این مشاور املاک هر قدر هم که به دنبال کسب منافع شخصی خود باشد نمی‌تواند این واحد مسکونی را بیشتر از مثلا ۶۰۰ میلیون تومان به فروش برساند. تنها نفعی که در این میان می‌برد، اخذ ۵۰۰ هزار تومان از طرفین است. ولی با این قیمت احتمال جوش نخوردن معامله و ریسک عدم انجام آن بالا می‌رود. آیا عقلایی است که برای یک میلیون تومان سود بیشتر، پنج میلیون تومانی که ریسک دستیابی به آن حداقل بود را به خطر بیندازد و با اعلام رقمی بالاتر، از دستیابی به اصل حق‌الزحمه خود باز بماند؟
عقبایی به یکی از روش‌های سنتی مشاوران برای جوش دادن معامله اشاره می‌کند و می‌گوید: برخی مشاوران املاک فاقد پروانه کسب، به فروشنده‌ها وعده می‌دهند که اگر این ملک را بالاتر از رقم مورد نظر تو بفروشیم، مقدار کمیسیون خود را بیشتر می‌کنیم. فروشنده نیز به این معامله راضی است چون می‌تواند واحد مسکونی خود را به رقمی بالاتر از نرخ عرف منطقه به فروش برساند. این نوع اقدامات است که برای بازار مشاوران املاک تهدید است. البته ما تا به حال در اتحادیه گزارشی از انجام چنین اقداماتی از سوی مشاوران املاک دارای پروانه کسب دریافت نکرده‌ایم ولی برخی مشاوران املاک بدون پروانه کسب از این نوع فعالیت‌های مضر انجام می‌دهند.نایب رییس اتحادیه مشاوران املاک به همکاران خود توصیه می‌کند مشاوران املاک قدیمی وقتی مالکان برای فروش به آنها مراجعه می‌کردند و خواهان فایل کردن ملک‌شان با ارقامی بالاتر از میانگین منطقه یا محله بودند، از پذیرفتن وی خودداری می‌کردند من به همکاران جدیدتر خود هم توصیه می‌کنم از فایل کردن چنین پیشنهاداتی خودداری کنند.
یک مشاور املاک در گفت‌وگو با «جهان صنعت» با رد هرگونه تاثیر مشاوران در گرانی مسکن می‌گوید: برای یافتن دلایل گرانی مسکن باید علت را در شرایط اقتصادی کشور جست‌وجو کنیم؛ مگر چه چیزی گران نشده است که مسکن هم گران نشود؟ او معتقد است که مشاوران املاک در وضعیت رکودی صرفا به اینکه یک معامله را بین خریدار و فروشنده جوش دهند راضی هستند و وضعیت خراب بازار جایی را برای دلالی باقی نگذاشته است.این مشاور املاک که دارای مدرک تحصیلی لیسانس است و در منطقه گیشا فعالیت می‌کند می‌گوید: مشاوران املاک تنها قیمتی که خود فروشنده پیشنهاد می‌دهد را می‌پذیرند و دخالت دیگری در تعیین قیمت ندارند. او ادامه می‌دهد: ریسک دریافت کمیسیون بیشتر در شرایطی که مشتری زیادی در بازار وجود ندارد برای مشاوران صرفه ندارد و اصولا چنین فرضی مردود است.او می‌گوید: اگر خریدار بر اساس شرایط اقتصادی خود و افزایش روزانه قیمت ارز و سکه تصمیم می‌گیرد قیمت پیشنهادی خود را بالا ببرد نقش مشاوران املاک چیست؟ این دلال مسکن معتقد است کسانی که دائما نوک پیکان انتقادات را به سمت مشاوران املاک نشانه می‌روند به دنبال فرافکنی و سلب مسوولیت از نقش خود در وضعیت اقتصادی جامعه هستند.