سودان در دوراهی جنگ و صلح

ژنرال «عبدالفتاح برهان» رییس شورای حاکمیتی و فرمانده ارتش سودان موافقت خود را درباره دیدار با سرلشکر
«محمد حمدان دقلو» مشهور به «حمیدتی» فرمانده نیروهای واکنش سریع به اطلاع سازمان بین دولتی شرق آفریقا «ایگاد» رساند. نشست اضطراری سران عضو ایگاد برای بررسی راه‌های پایان دادن به نبرد در سودان ۱۸ آذر ماه گذشته با حضور نمایندگانی از سازمان‌ها و نهادهای منطقه‌ای و جهانی در جیبوتی برگزار شد. در این نشست مقرر شد دیدار مستقیمی میان ژنرال برهان و سرلشکر حمیدتی برگزار شود تا در سایه آن نبرد در سودان متوقف و بسترهای لازم برای روند سیاسی فراهم شود، اما وزارت امور خارجه سودان درخصوص بیانیه پایانی نشست ایگاد واکنش نشان داد و اعلام کرد: ژنرال برهان دیدار خود با حمیدتی را مشروط به خروج نیروهای واکنش سریع از مناطق شهری از جمله خارطوم کرده‌ است.
به گزارش تسنیم، منابع رسمی سودان گفتند: وزیر امور خارجه این کشور در حاشیه نشست عربی روسی که هفته گذشته در مغرب برگزار شد نامه ژنرال «عبدالفتاح برهان » رییس شورای حاکمیتی و فرمانده ارتش سودان خطاب به رییس ایگاد را تسلیم سفیر جیبوتی در مغرب کرد.
به نوشته روزنامه سودان تریبون، در این نامه ژنرال برهان موافقت خود را درباره دیدار مستقیم و رو‌دررو با حمیدتی پس از انجام شروطش اعلام کرده‌ است.
برقراری آتش‌بس دائمی، خروج نیروهای واکنش سریع از منازل شهروندان و مراکز مهم شهری ( آب، برق و ساختمان‌های مهم دولتی ) و استقرار آنان در ۵۰ کیلومتر شهر از جمله شروط ژنرال برهان برای دیدار با حمیدتی است.
ژنرال برهان پنجشنبه هفته گذشته در جمع نیروهای ارتش در ایالت دریای سرخ (شرق سودان) گفت: امکان ازسرگیری گفت‌وگو با نیروهای واکنش سریع وجود دارد، اما پیمان صلحی امضا نخواهیم کرد که در آن ذلت و خواری مردم و ارتش وجود داشته باشد.
این سخنان رییس شورای حاکمیتی و فرمانده ارتش چند روز پس از تصرف ایالت الجزیره به ویژه مرکز آن (‌ود مدنی‌) توسط نیروهای واکنش سریع ایراد شد.
لشکر یک پیاده ارتش سودان مامور حفاظت از شهر ود مدنی را به عهده داشت و حملات نیروهای واکنش سریع به این شهر را دفع می‌کرد، اما ناگهان اواسط هفته گذشته از ود مدنی عقب‌نشینی و به سمت ایالت سنار (جنوب الجزیره) حرکت کرد.
فرمانده ارتش سودان با عزل فرمانده لشکر یک پیاده گفت: کسانی که در این عقب‌نشینی نقش داشتند مجازات خواهند شد.
ایالت الجزیره در جنوب خارطوم قرار دارد و با شدت گرفتن نبرد در پایتخت سودان بیش از یک میلیون و ۵۰۰ شهروند خارطوم در مدارس و مراکز پناهندگان جنگی در این ایالت اسکان یافتند. ایالت الجزیره یکی از مهم‌ترین مناطق کشاورزی در سودان به شمار می‌رود و با از بین رفتن بیشتر مراکز درمانی در خارطوم، این ایالت به مرکزی برای ارائه خدمات پزشکی تبدیل شد.
نیروهای واکنش سریع به بهانه دریافت اطلاعات مبنی بر اینکه ارتش هزاران نفر را برای پیوستن به صفوف نبرد در خارطوم آماده کرده‌ است، به ایالت الجزیره حمله کرد و شهر «ود مدنی» مرکز این ایالت را دیروز به تصرف خود درآورد.
عملیات نیروهای واکنش سریع در ایالت الجزیره یک ماه پس از آن بود که شورای حاکمیتی سودان، امارات را متهم کرد یک پل هوایی برای کمک نظامی به نیروهای واکنش سریع ایجاد کرده و این محموله‌های نظامی از اوگاندا، آفریقای مرکزی و چاد وارد سودان می‌شود.
وزارت امور خارجه سودان دو هفته بعد، به طور رسمی ابوظبی را به دخالت در امور داخلی این کشور متهم کرد و ۱۵ دیپلمات اماراتی را عنصر نامطلوب خواند و آنان را از خارطوم اخراج کرد، امارات هم ۳ دیپلمات سودانی را از ابوظبی اخراج کرد.
برخی از کارشناسان سودانی گفتند: تیرگی روابط خارطوم-ابوظبی تاثیر منفی بر تحولات سودان بر جای می‌گذارد و آتش جنگ را برافروخته‌تر خواهد کرد.
شماری از کارشناسان تحولات سودان، تیرگی روابط خارطوم-ابوظبی را تنها عامل شدت گرفتن نبرد در سودان نمی‌دانند، بلکه ورود آرام و بدون سروصدای برخی قبایل به نبرد، کمک‌های مالی و تسلیحاتی بازیگران منطقه‌ای، طرفداری قدرت‌های فرامنطقه‌ای از یکی از طرفین متخاصم و بی‌توجهی محافل سیاسی جهانی به نبرد در سودان و… در این زمینه بسیار موثر می‌دانند و معتقدند چنانچه این روند ادامه پیدا کند، سودان به سرنوشت لیبی (حاکمیت دو دولتی‌) دچار خواهد شد.
این در حالی است که وزیر امورخارجه آمریکا به تازگی گفته‌ است واشنگتن ارتش و نیروهای واکنش سریع سودان را تحت فشار قرار داده تا ژنرال برهان و حمیدتی با یکدیگر دیدار کنند. همچنین ۱۰ نفر از سناتورهای آمریکایی با ارسال نامه‌ای به وزارت خارجه امارات از این کشور خواسته‌اند کمک‌های نظامی خود را به نیروهای واکنش سریع متوقف کند.
تجربه ثابت کرده چنین فشار‌هایی تاثیر چندانی در خاموش کردن غرش سلاح‌ها در سودان ندارد. البته شاید تاثیری در فراهم کردن بستر دیدار ژنرال برهان با حمیدتی داشته باشد، اما با در نظر گرفتن اینکه زمان مشخصی برای این دیدار مشخص نشده و دو طرف همچنان بر موضع خود اصرار دارند، دیدار احتمالی ژنرال برهان و حمیدتی در‌ هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
به هرحال، چنانچه این دیدار انجام شود، به سرنوشت مثبت آن نمی‌توان چندان امیدوار بود، چراکه کانون‌های حامی نبرد در سودان همچنان فعال هستند.
باید منتظر بود و دید که نقش‌آفرینان داخلی و خارجی سودان چه افقی را برای تحولات آینده این کشور ترسیم می‌کنند.