سوداگران نان

گروه بازرگانی- زمانی که بحث سوداگری و دلالی پیش می‌آید، به ناچار بازار به سمت گرانی بدون توجیه و افسارگسیخته‌ای پیش می‌رود که نه‌تنها تولید‌کننده را در منگنه قرار می‌دهد بلکه مصرف‌کننده را نیز تحت فشار قرار داده و باعث کوچک شدن سفره و به تبع آن کاهش مصرف می‌شود. این چرخه در حالی مدام در حال تکرار است که چنانچه شفافیت اقتصادی وجود داشته باشد، نه تولید‌کننده متضرر می‌شود و نه مردم از این معضل آسیب می‌بینند.
نان یکی از اصلی‌ترین و حیاتی‌ترین اقلام مصرفی مردم است که گره تنگاتنگی با معیشت آنها خورده و با توجه به گرانی سرسام‌آور کالاهای اساسی، تنها کالای حداقلی که می‌توان با آن ارتزاق کرد، نان است. از سوی دیگر حذف یارانه آرد که موجب گران‌تر شدن نان‌های صنعتی و بالطبع کاهش فروش شد، صنف نانوایان را با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو کرد که این روزها با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند. کم شدن سهمیه خمیرمایه و خریداری با نرخ دوبرابری آن در بازار سیاه یا توزیع آن توسط دلالان، باعث گرانی این نوع نان و گلایه فعالان نان‌های صنعتی و سنتی شده است. در حالی نانوایان برای تامین سهمیه خمیرمایه در مضیقه هستند که این محصول به وفور دست دلالان است و در بازار آزاد با نرخی دو برابر عرضه می‌شود.
بحث مشکل تامین خمیرمایه تنها منحصر به نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم نیست و فعالان بخش نان‌های سنتی نیز با این مساله درگیر هستند. به این معنا که با کاهش سهمیه‌های واحدهای صنفی با این استدلال که خمیرمایه به میزان کافی در اختیار ندارند شرایطی را فراهم کرده‌اند که واحدهای نانوایی به اجبار بخشی از خمیرمایه مورد نیاز خود را از بازار آزاد تهیه کنند. این تامین خمیرمایه از بازار آزاد نیز هزینه‌های دیگری علاوه بر هزینه‌هایی همچون برق و آب، کارگری، بیمه، مالیات و غیره بر این بخش وارد می‌کند و بالطبع با توجه به اینکه نرخ نان سنتی را هنوز اعلام نکرده‌اند و به گفته نانوایان دخل و خرج با هم نمی‌خواند، باز هم فشار بیشتری بر این قشر وارد می‌شود.
کاهش فروش نان‌های صنعتی
علیرضا نقره عضو هیات‌مدیره تعاونی نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم تهران در خصوص میزان کاهش فروش در این بخش به بازار گفت: حداقل حدود ۴۰درصد به صورت میانگین از فروش ما کم شده یعنی مشتریان را از دست دادیم و این کاهش فروش از اردیبهشت ماه که نرخ آرد ما را آزاد کردند رخ داده است. وی در خصوص وضعیت فعلی تولید نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم اظهار کرد: در این بخش به واسطه اینکه قیمت تمام شده می‌دهند نرخ نان قابل مقایسه با نرخ نانهای سنتی نیست. به عبارت دیگر قیمت نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم حدود ۹برابر شده و اگرچه برای تهیه آرد مشکلی نداریم، اما مساله این است که مشتری هم نداریم؛ یعنی بحث این است که در سبد خانوارها به علت گران شدن و افزایش قیمت کم شده است.
وی تاکید کرد: باوجود اینکه قیمت آرد ۹ برابر شده قیمت تولیدات حدود ۵/۲ تا ۳ برابر افزایش پیدا کرده و تا زمانی که نرخ نان سنتی ارزان‌تر از نان‌های صنعتی است خانواده‌ها کمتر سراغ نان حجیم و نیمه‌حجیم می‌روند.
تحقق اهداف حذف یارانه آرد در گرو آزادسازی کلیه آردها
این فعال بخش نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم در خصوص بحث آزادسازی آرد گفت: اولا هیچ مشورتی با تشکل‌ها و اتحادیه‌ها نکردند و خودشان تصمیم گرفتند بعد هم اگر از بالا نگاه کنیم آزاد‌سازی خوب است به واسطه اینکه در بحث آرد رانت زیاد بود و این‌گونه به نوعی می‌توانستند، موضوع را مدیریت کنند.
وی در ادامه گفت: در صورتی بحث حذف یارانه آرد خوب پیش می‌رفت که کل نان‌های کشور را شامل می‌شد، آن زمان رقابت واقعی در تولید نان به وجود می‌آمد و مردم هم حق انتخاب داشتند، اما در حال حاضر با این تفاسیر وقتی نان‌های حجیم گران شده و نان سنتی با نرخ قبل مانده مردم بیشتر به سمت نان‌های سنتی سوق پیدا می‌کنند.
نقره با انتقاد از عملکرد دولت گفت: دولت می‌خواست یارانه سنگینی که برای تامین آرد می‌پرداخت را کاهش دهد با این وجود در حال حاضر هم آن را می‌پردازند چون در این مسیر پخته عمل نکردند و از افراد با سیاست و باتجربه کمک نگرفتند و کماکان یارانه آرد را می‌پردازند.
وی ادامه داد: با این وجود اگر هم بخواهند قیمت کلیه نان‌ها را آزاد کنند از آن طرف درست است که پول را به مردم می‌دهند اما افزایش مالی و یارانه باعث می‌شود در قسمت تورم‌زایی که به وجود می‌آید، تاثیرگذار باشد.
نقره در خصوص میزان یارانه آرد نیز گفت: اعداد و ارقام بالایی اعلام می‌شود به خصوص اینکه هر روز قیمت گندم هم افزایش پیدا می‌کند، به طوری که قیمت گندم سال قبل ۱۲هزار تومان تعیین شد و بنابراین میزان یارانه‌ای که دولت پرداخت می‌کند قطعا بسیار بالاتر از سال‌های گذشته است.
بر اساس این گزارش، بحث تامین آرد برای نان‌های سنتی مشکل‌تر از نان‌های صنعتی است و به عبارتی تامین آرد برای نان‌های صنعتی به راحتی صورت می‌گیرد چون نرخ‌ها در این زمینه آزاد است.
این عضو هیات‌مدیره تعاونی نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم تهران در این خصوص گفت: ما نیز مانند نان‌های سنتی در یک سامانه‌ای آرد را خریداری می‌کنیم که مربوط به سازمان غله کشور است. با وجود اینکه آنجا سهمیه داریم اما چون فروش‌ها کم شده بسیاری از واحدها سهمیه را کامل خریداری نمی‌کنند.
نقره افزود: در واقع علاوه بر اینکه دیگر بحث آردفروشی مطرح نیست، رقابت آزاد شدن باعث شده حتی اگر از این سامانه هم آرد خریداری نکنیم دلالان درب مغازه آرد را با نرخ ارزان‌تر به ما بدهند. وی همچنین در خصوص کیفیت آردی که تهیه می‌کنند تاکید کرد: از نظر کیفی مشکلی نداریم هم به واسطه اینکه بخشی از گندم از طریق واردات تامین می‌شود و هم به دلیل فصل سرما کیفیت نان بالاتر است. بنابراین می‌توان گفت در بخش نان‌های فانتزی کیفیت آرد روی هم رفته خوب است.
خمیرمایه به راحتی در اختیار نانوایان قرار نمی‌گیرد
احمد محمدی دیگر فعال صنف و مدیرعامل اتحادیه تعاونی نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم تهران در خصوص کاهش ۴۰ درصدی فروش در این حوزه گفت: باعث این امر گرانی آرد است. نه تنها آرد بلکه دیگر موارد هم گران شده به طوری که پیش از این شکر را حدود ۱۴ هزار تومان خریداری می‌کردیم و الان به بیش از ۲۲هزار تومان رسیده است.
محمدی افزود: از سوی دیگر علاوه بر اینکه هزینه‌هایی مانند هزینه روغن، شکر، برق، دارایی، حقوق و غیره بیش از ۵۰ درصد افزایش داشته، خمیرمایه اصلی‌ترین ماده مورد نیاز ما است، اما به راحتی در اختیار ما قرار نمی‌گیرد.
وی در خصوص کمبود خمیرمایه و سهمیه‌ها نیز اظهار کرد: در حال حاضر خمیرمایه ما سهمیه‌ای است و تنها ۲ شرکت برای حدود ۷۰۰عضوی که داریم خمیرمایه را تامین می‌کند که این مقدار کفاف نمی‌دهد. محمدی افزود: مساله اینجاست که در بازار آزاد هم قیمت‌ها بسیار بالاست، یعنی در حالی که قیمت ۱۰کیلوگرم خمیرمایه سهمیه‌ای ۵۸۰هزار تومان است در بازار آزاد باید به قیمت یک میلیون تومان خریداری کنیم.
وی ادامه داد: سوال اینجاست که اگر خمیرمایه برای تامین سهمیه ما نیست چرا در بازار آزاد و دست دلالان وجود دارد. اگر خمیرمایه به وفور وجود دارد، پس به ما هم بدهند تا ما هم به اعضا بدهیم. محمدی در خصوص امکان صادرات نان‌های تولیدی این حوزه نیز اظهار کرد: دو شرکت داریم که نان تولیدی خود را به شهرستان‌ها نیز می‌فرستند، اما محصولی از این بخش به کشورهای همسایه صادر نمی‌شود. البته می‌توان هر محصولی را ارسال کرد با این وجود باید در وهله اول همه دستگاه‌ها استاندارد شوند و آرد استاندارد به صورت استاندارد صادر شود تا مورد قبول کشورهای همسایه باشد. با این وجود درحال حاضر برخی مواقع کیفیت آردها بالا و پایین می‌شود.
وی در خصوص آرد مصرفی در این حوزه گفت: اغلب از آرد تولید داخلی استفاده می‌شود و مقداری هم آرد خارجی مصرف می‌شود. با این حال کیفیت آرد گلستان، گنبد، اهواز و بیجار قابل قبول است و به طور خاص استان گلستان آرد باکیفیتی ارائه می‌دهد. بنابراین از نظر کیفیت آرد به هیچ‌وجه مشکل نداریم.
جهش قیمت خمیرمایه
محمد سلیمانی رییس اتحادیه نان سنگک تهران در خصوص مشکلی که اعضای این اتحادیه در خصوص تامین خمیرمایه دارند گفت: بحث ما در مورد خمیرمایه دو بخشی است یعنی از یک طرف قیمت‌ها نسبت به سه ماه قبل بسیار بیشتر شده است، به طوری که در حال حاضر قیمت هر کیسه ۱۰ کیلویی خمیرمایه در بازار آزاد به ۹۰۰ هزار تومان رسیده است. از سوی دیگر بر اساس محاسباتی که شرکت تعاونی انجام داده سهمیه واحدهای ما را از ۱۰ کیسه در ماه به چهار کیسه رسانده، بنابراین باید نیاز خود را از بازار آزاد خریداری کنیم. البته به گفته کارشناسان این افزایش قیمت خمیرمایه نیز به دلیل افزایش قیمت دلار بوده است.