سونامی ریزش

گروه بورس- در معاملات روز گذشته بازار سرمایه شاخص کل با وجود پیش‌بینی‌ها مبنی بر تداوم وضعیت صعودی بازار تا پایان هفته با وجودی‌که در ساعات ابتدای معاملات با رشد همراه بود اما در نهایت با اتمام معاملات شاخص با ریزش ۱۱۸۶ واحدی به کانال ۲۵۵ هزار واحدی بازگشت. در واقع همزمان با افزایش تنش‌های اقتصادی دو قدرت اقتصادی جهان که با اقدامات دولت چین در کاهش ارزش پول ملی و عدم واردات ذرت از آمریکا به اوج خود رسیده شاهد تاثیر‌پذیری نمادهای ارزی و صادرات‌محور از این جریانات بوده‌ایم که بیشترین تاثیر منفی را در چند روز گذشته بر شاخص داشته‌اند اگر‌چه در مقابل این شرکت‌ها نمادهای ریالی و کوچک که با قرار‌گیری در صف فروش موجبات حرکت صعودی شاخص را فراهم آورده بودند به نظر می‌رسد تحت تاثیر اقدام متقابل چین مبنی بر کاهش ارزش یوان به پایین‌ترین حد ممکن و عدم واردات ذرت از آمریکا که به اوج‌گیری جنگ تجاری تمام‌عیار منجر شده باعث سقوط بازار شده است. این در حالی است که علاوه بر تاثیر‌پذیری از جریانات سیاسی جهانی آنچه به افزایش روند ریزشی شاخص دامن زده خرابی سیستم‌های هسته معاملات مرکزی بوده که در گذشته نیز کارشناسان نسبت به تاثیر آن بر کاهش حجم معاملات و در نتیجه افت شاخص هشدار داده بودند. اگر چه که متولیان این حوزه اساسا از به‌روز‌رسانی فناوری‌های به کار رفته در سامانه هسته مرکزی خبر داده و معتقدند اختلالاتی که به ندرت در سامانه رخ می‌دهد قادر به تغییر حرکت شاخص نخواهد بود.
حرکت شاخص بورس و فرابورس
در ۲ جهت مختلف
بررسی‌ها از روند معاملات بازار سرمایه نشان می‌دهد روز گذشته شاخص کل با افت ۱۱۸۶ واحدی به رقم ۲۵۵ هزار و ۵۱۲ واحدی قرار گرفت که بر این اساس بیش از ۳ میلیارد و ۳۵۰ میلیون سهم به ارزش ۱۳ هزار و ۴۵۳ میلیارد ریال در ۳۰۷ هزار نوبت داد و ستد شد. همچنین در این بازار شاخص کل (هم‌وزن) نیز با ۲۷۴ واحد افزایش به ۶۴ هزار و ۸۱۶ واحد و شاخص قیمت (هم‌وزن) با ۱۸۴ واحد رشد به ۴۳ هزار و ۴۵۰ واحد دست یافت. از سوی دیگر شاخص آزاد شناور نیز با کاهش یک هزار و ۳۳۷ واحدی به رقم ۲۸۹ هزار و ۱۰۶ واحدی را تجربه کرد و شاخص بازار اول ۷۸۶ واحد و شاخص بازار دوم دو هزار و ۷۴۸ واحد کاهش را متحمل شدند. بر این اساس در معاملات دیروز در بین تمامی نمادها، گروه مپنا (سهامی عام) (رمپنا) با ۲۷۷ واحد و مخابرات ایران (اخابر) با ۲۵۴ واحد بیشترین تاثیر مثبت را بر شاخص کل داشتند و این در حالی بود که صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس (فارس) با ۳۰۶ واحد، فولاد مبارکه اصفهان (فولاد) با ۲۰۸ واحد، معدنی و صنعتی گل‌گهر (کگل) با ۱۷۵ واحد، پالایش نفت اصفهان (شپنا) با ۱۷۰ واحد و گسترش نفت و گاز پارسیان (پارسان) با ۱۳۸ واحد بیشترین افت شاخص بورس را رقم زدند.
لازم به ذکر است در بین نمادهای معاملاتی دیروز نماد سایپا، بانک تجارت، فولاد مبارکه اصفهان، پلی‌پروبلین جم- جم‌پیلن، بیمه دانا، گروه پتروشیمی س. ایرانیان و سرمایه‌گذاری صدر تامین در گروه نمادهای پربیننده قرار گرفتند که گروه شیمیایی صدرنشین برترین گروه‌های صنعت شد و در این گروه ۱۸۷ میلیون و ۶۵۵ هزار برگه سهم به ارزش یک هزار و ۳۱۰ میلیارد ریال داد و ستد شد. البته حرکت شاخص در فرابورس از متفاوت بود و در حالی که شاخص کل با افت بیش از ۱۱۸۶ واحدی مواجه بود شاخص فرابورس با رشد ۱۱ واحدی روی کانال سه هزار و ۴۲۱ واحدی قرار گرفت تا یک میلیارد و ۵۷۵ میلیون برگه سهم به ارزش بیش از ۹ هزار و ۶۶۷ میلیارد ریال داد و ستد شود. بر این اساس در بازار فرابورس در بین تمامی نمادها، پتروشیمی مارون (مارون)، هلدینگ صنایع معدنی خاورمیانه (میدکو) و تولید برق عسلویه مپنا (بمپنا) بیشترین تاثیر مثبت را بر شاخص این بازار داشتند. همچنین درمقابل سنگ آهن گهرزمین (کگهر)، پتروشیمی زاگرس (زاگرس)، پالایش نفت لاوان (شاوان) و پالایش نفت شیراز (شراز) مانع از رشد بیشتر شاخص شدند.
کاهش حجم معاملات
کمال خانزاده تحلیلگر بازار سرمایه در خصوص تاثیر نقص هسته معاملات در ریزش بازار سرمایه می‌گوید: با وجود دریافت کارمزدهای چشمگیری نهادهای حاضر در بورس از معاملات اما زیرساخت‌ها‌ همچنان مر‌بوط به سال‌های گذشته بوده و اقدامی در راستای به‌روز‌رسانی صورت نگرفته است.
وی در ادامه افزود: با افزایش حجم تراکنش و معاملات هسته معاملات مرکزی بورس تهران نیز با مشکل مواجه شده که این موضوع زمینه کاهش حجم معاملات و نارضایتی سهامداران از بازار را فراهم می‌آورد. وی با عنوان اینکه قطع‌ و اختلال در سیستم معاملات همواره تاثیر منفی بر روند بازار سرمایه داشته است، گفت: علاوه بر تاثیر‌پذیری بازار سرمایه از رخدادهای سیاسی و اقتصادی بازارهای جهانی همچون جنگ تجاری چین و آمریکا اما تاثیر منفی ناشی از اخلال در سیستم هسته معاملات از دلایل ریزیشی شدن بازار بوده است.
این کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه خرابی سیستم معاملات از جمله عوامل تاثیرگذار در ریزش شاخص بورس بوده است، گفت: متاسفانه خدمات انفورماتیک و شرکت بورس به دلیل وجود محدودیت قادر به رفع ایرادات موجود نبوده و بحث خرابی هسته و کندی سیستم معاملات به مهم‌ترین ریسک‌های موجود در بازار تبدیل شده و به دفعات این اتفاق در حال تکرار است.
اختلال‌های موقت به دلیل خلف‌وعده فرانسوی‌ها ‌
البته در مقابل اعتقاد کارشناسان که خرابی‌های سیستم مرکزی را در افزایش ریزش شاخص موثر می‌دانند اما مدیر‌عامل شرکت مدیریت فناوری اطلاعات بورس تهران از آن به عنوان اختلال موقت سامانه معاملات نام برده که به ندرت ایجاد شده و تاثیر چندانی بر شاخص بازار نخواهد داشت.
روح‌الله دهقان در این رابطه گفت: سامانه معاملات بازار سرمایه ایران در سال‌های اخیر از سوی شرکتی فرانسوی به روز شده و آخرین نسخه موجود از نرم‌افزار را در اختیار سازمان بورس قرار داده است.
وی در ادامه به جداکردن هسته معاملاتی بورس و فرابورس به منظور بهبود عملکرد اشاره کرد و گفت: با این تغییر،‌ اختلال احتمالی در یکی از این سامانه‌ها مانع فعالیت در دیگری نخواهد شد.
از سوی دیگر نرم‌افزار معاملاتی بازار سرمایه به ندرت دچار اختلال‌ می‌شود و کارشناسان فنی شرکت مدیریت فناوری بورس تهران معتقدند این اختلال ارتباطی الزامی با حجم معاملات ندارد. به گونه‌ای که متوسط معاملات از ۶۱ هزار مورد در تیرماه سال ۹۵ با رشد ۵۶۰ درصدی به ۳۴۳ هزار در تیرماه ۹۸ رسیده است.
مدیر‌عامل شرکت مدیریت فناوری اطلاعات بورس تهران به تلاش این سازمان برای دستیابی به هسته معاملات پیشرفته‌تر اشاره کرد و گفت: شرکت فرانسوی با وجود توافق برای پشتیبانی سامانه خلف وعده کرد اما به واسطه بومی‌شدن سامانه در سال‌های متمادی، مهندسان ایرانی با مدیریت اساتید دانشگاهی توانسته‌اند نگهداری و خدمات این سامانه را در وضعیت مناسبی قرار دهند.