سیاست تکراری دولت

گروه بازرگانی- در حال حاضر به واسطه نبود زیر ساخت های مناسب در کشور، ضعف دولتمردان در اتخاذ سیاست های پولی و مالی شایسته و همچنین تحقق نیافتن اهداف صادراتی‌، اوضاع اقتصادی کشور چندان رو به راه نیست و بنگاه‌های اقتصادی با رکود دست و پنجه نرم می‌کنند. اما با این حال هیچ اقدام مناسبی از سوی دولت برای افزایش صادرات غیر نفتی که عامل حمایت کننده از تولید، اشتغال و سرمایه گذاری است، انجام نمی شود و سال های متمادی است که به جای ارائه مشوق های صادراتی به صادرکنندگان، فقط وعده هایی در این خصوص به تجار داده می شود تا به این طریق آنها دست از صادرات بر ندارند.
اما سیاست دولت‌های مختلف در این زمینه، صحبت از اعطای مشوق‌های صادراتی و تعلل چند ساله برای پرداخت آن به صادرکنندگان باعث شده تا دیگر این قشر فریب سیاست‌های اینچنینی دولت را نخورند و نسبت به صادرات سرد شوند چراکه سایر کشورها امتیازات ویژه‌ای از قبیل یارانه و جایزه‌های صادراتی در اختیار صادرکنندگان قرار می‌دهند در صورتی که در ایران به جای اقدامات جدی، فقط در این زمینه وعده و وعید داده می‌شود‌. از همین‌رو صادرات برای تجار به صرفه نیست و نمی‌توانند در بازارهای صادراتی با حریفان خود به رقابت بپردازند‌.
نبود ثبات در سیاست‌ها
این در حالی است که رهبرمعظم انقلاب درباره مشوق‌های صادراتی بر این عقیده هستند که پرداخت مشوق‌های صادراتی یک ضرورت است زیرا باید کاری کرد که صادرکنندگان نسبت به سایر افراد از انگیزه بیشتری برخوردار شوند‌ اما با این وجود از سال ۸۹ به بعد، پرداخت مشوق‌های صادراتی قطع شد و وزیر صنعت، معدن و تجارت و تیم کاری‌اش نیز اخیرا در رابطه با اعطای معوقات جوایز صادراتی که مربوط به چند سال گذشته است، اعلام کرد که صادرکنندگان سود خود را بابت تغییرات نرخ ارز در سال‌های پرتنش ارزی برده‌اند و اکنون دیگر نیاز نیست معوقات جوایز صادراتی پرداخت شود‌. اما در مقابل ایستادگی محمدرضا نعمت‌زاده برای پرداخت معوقات جوایز صادراتی، معاون اول رییس‌جمهور وارد عمل شد و دستور ویژه‌ای برای پرداخت جوایز صادراتی به وزیر صنعت داد که به نظر می‌رسد تا حدی تاثیرگذار بوده است‌. از همین‌رو وزیر صنعت، معدن و تجارت ۴ شهریور سال‌جاری در مراسم معارفه رییس سازمان توسعه تجارت در رابطه با مشوق‌های صادراتی اظهار کرد که پرداخت مشوق‌های صادراتی چند سالی است که قطع شده در حالی‌که لازم است مشوق‌های صادراتی دارای ردیف بودجه باشد‌.
وی اعلام کرد که در بودجه کشور صدها ردیف بودجه‌ای داریم اما برای صادرات، ردیفی در نظر گرفته نشده این در حالی است که باید برای مشوق‌های صادراتی از منابع عمومی ردیف بودجه در نظر بگیریم‌. البته در برنامه ششم نیز مقرر شده راهکارهایی برای پرداخت مشوق‌های صادراتی در نظر گرفته شود‌.
نعمت‌زاده همچنین با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب درباره سیاست‌های صادراتی اظهار کرد: ایشان تاکید داشتند که این سیاست‌ها باید دارای ثبات باشد اما نگاهی به وضعیت واقعی نشان می‌دهد که این ثبات را در سیاست‌های صادراتی نداریم‌. مقررات صادرات و واردات باید به نحوی باشد که صادرکننده بتواند اقدام به صادرات کند‌.
وی همچنین اعلام کرده است که در صورت تصویب مجلس، ۳هزار میلیارد ریال مشوق صادراتی از سوی دولت با هدف رشد و گسترش صادرات و حمایت از فعالان این حوزه تخصیص خواهد یافت‌. اظهارات نعمت‌زاده حاکی از آن است که خود وزیر تجارت نیز در رابطه با نواقص سیاست‌های صادراتی آگاه است و می‌داند که صادرکنندگان در شرایط بلاتکلیفی و نابسامانی به سر می‌برند‌.
تحقق نیافتن وعده‌ها
در همین خصوص رییس کنفدراسیون صادرات ایران با بیان اینکه وعده‌های داده شده به صادرکنندگان نمونه تحقق نیافته است، گفت: روز ملی صادرات نباید فضایی برای خصولتی‌ها و دولتی‌ها باشد‌.
محمد لاهوتی درخصوص عملی‌نشدن وعده‌های دولت گفت: طی سال‌های گذشته درباره نرخ تسهیلات وعده‌هایی به صادرکنندگان داده شد. همچنین قرار شد ارزهایی که از سال ۹۱ در بانک‌ها بلوکه شده بود، براساس نرخ ارز آزاد در صرافی بانک‌ها محاسبه و به صادرکنندگان پرداخت شود که این موضوع هم هنوز عملی نشده است‌.
وی با بیان اینکه موضوع کاهش نرخ سود تسهیلات برای صادرکنندگان هم سال گذشته مطرح شده بود، افزود: این وعده هم عملی نشد و فقط سازمان توسعه تجارت اعلام کرد صادرکنندگان برخی کالاها بابت تسهیلاتی که از بانک توسعه صادرات دریافت کرده‌اند، بخشی از سود را تخفیف می‌گیرند‌.
رییس کنفدراسیون صادرات ایران با اعلام اینکه این یارانه در زمان سررسید اقساط محاسبه می‌شود، گفت: بعید می‌دانم تاکنون صادرکننده‌ای از این یارانه تسهیلات استفاده کرده باشد‌.
لاهوتی با بیان اینکه وقتی برگزاری روز ملی صادرات کلید خورد، قرار بر این بود که برای صادرکنندگان نمونه تسهیلات ویژه‌ای در نظرگرفته شود، اظهار داشت: جدای از این تسهیلات، قرار بر این بود که کارت ویژه‌ای برای آنها صادر شود که در هر زمان با مسوولان و وزرا دیدار و مشکلات خود را مطرح کنند‌.
وی ادامه داد: هرچه از برگزاری اولین روز ملی صادرات می‌گذرد، این روز بیشتر شبیه یک نماد برای تقدیر از صادرکنندگان نمونه شده است زیرا موضوعاتی که در این روز اعلام می‌کنند، ضمانت اجرایی ندارد‌.
لاهوتی با اعلام اینکه در اغلب کشورهای دنیا برای صادرکنندگان نمونه کانال سبز ایجاد می‌کنند تا کاهش زمان را در فرآیند تولید و صادرات داشته باشند، اظهار داشت: با گذشت حدود ۱۴ سال از انتخاب صادرکننده نمونه، شرایط ویژه‌ای برای صادرکنندگان نمونه دیده نشده است‌.
امیدی به ارائه مشوق‌ها نیست
رییس کمیسیون توسعه صادرات اتاق ایران نیز در رابطه با اعطای مشوق‌های صادراتی از سوی دولت بر این باور است که صادرکنندگان به مشوق‌های صادراتی امیدوار نیستند و در بسته‌ آیین‌نامه‌ای که دولت برای پرداخت مشوق‌های صادراتی ارائه داده تمام توجه به صادرات یک میلیون دلار به بالا بوده که این امر به معنای حذف بنگاه‌های کوچک است‌.
رضی میری همچنین بر این عقیده است از آنجا که تعداد شرکت‌های بزرگ در کشور چندان قابل توجه نیست بنابراین در امر صادرات شرکت‌های کوچک حائز اهمیت است و جمع شرکت‌های کوچک است که رقم قابل‌توجهی در صادرات به وجود می‌آورد‌. بنابراین حذف این شرکت‌ها از بسته‌های حمایتی دولت مثل بسته مشوق صادراتی درست نیست‌.
وی همچنین در خصوص مهم‌ترین مشکل کشور در موضوع تجارت خارجی اعلام کرده که سیاست خارجی کشور به درستی پیش نمی‌رود در حالی که برای رسیدن به رشد اقتصادی بالا باید متکی بر صادرات و دادوستد بود‌.
انتظار برای تامین اعتبار
مشکلات صادرکنندگان و حمایت نشدن آنها از سوی دولت ادامه دارد اما با توجه به اینکه روز ۲۹ مهرماه، روز ملی صادرات نامگذاری شده است، از ماه گذشته تا کنون دوباره وعده وعید‌هایی از سوی دولت به صادرکنندگان داده می‌شود و مشخص نیست که این وعده‌ها تا چه حد رنگ و بوی عملی به خود بگیرند‌. بر همین اساس در هفته بزرگداشت دولت که در شهریورماه سال‌جاری بود، معاون توسعه مدیریت، منابع و امور استان‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت اعلام کرد که مشوق‌های صادرات کالا در نیمه دوم امسال در کشور افزایش می‌یابد‌. محمدرضا فیاض خاطرنشان کرد که دولت در نظر دارد در نیمه دوم سال‌جاری به صادرگنندگان کمک بیشتری کند و مشوق‌های صادرات را افزایش دهد‌.
این در حالی است که معاون سازمان توسعه تجارت نیز اخیرا از پرداخت مشوق‌های صادراتی در صورت تامین منابع مالی تا ۲۹ مهر خبر داده و اظهار کرده است که تمامی اقدامات در این خصوص انجام شده و فقط تامین منابع مالی باقی مانده است‌.
محمدرضا مودودی با اشاره به اینکه سازمان توسعه تجارت زمینه را برای اجرای این طرح‌ها فراهم کرده است، خاطرنشان کرده که سرفصل‌ها تعریف شده و فقط تامین مالی آن باقی مانده است‌. البته بحث‌هایی برای تامین منابع مالی از محل پول‌های آزادشده ایران یا سایر منابع مطرح شده و در این زمینه قول‌هایی هم به ما داده شده است تا با استفاد از این منابع، مطالبات صادرکنندگان را پرداخت کنیم‌.
معاون توسعه صادرات سازمان توسعه تجارت با اعلام اینکه به ما قول دادند که تا ۲۹ مهر این منابع مالی را تامین کنند، افزوده است که از طرف سازمان توسعه تجارت همه کارها مانند موافقتنامه سازمان مدیریت، بانک‌ها و غیره انجام و شیوه‌نامه آن هم تهیه شده است‌.