سینمای جادویی استاد «سینایی»

سعید نوروزجو- کارگردانانی در دنیا وجود دارند که جادوی تصویر در سینما را برای مخاطبان ترجمه می‌کنند. این کارگردان‌ها با تسلط‌شان بر فرم و خلق دنیای خودشان مخاطب را حین تماشای اثر به سفر جادویی می‌برند که تجربه بی‌نظیر تماشای دنیا از نگاه شخص دیگر را برایشان فراهم می‌کند.
غیرممکن است که سینما دوست باشید و نام
«خسرو سینایی» به گوشتان نخورده باشد. اما در دسترس نبودن آثار استاد معمولا موجب می‌شود که کمتر کسی فیلم‌های ایشان را دیده باشد. خوشبختانه امسال در جشنواره فیلم کوتاه تهران توفیقی حاصل شد که مجموعه‌ای از مستند‌های ایشان را تماشا کنم. چیزی که واضح است این است که خسرو سینایی از معدود کارگردانان سینمای ایران است که از جادوگران تصویر است. او با شناخت خوبی که از همه هنرها دارد و ترکیب بی‌نظیر آنها فرمی را در سینما خلق می‌کند که منحصر به فرد است. تاثیر نقاشی (مخصوصا نگارگری‌های ایرانی)، موسیقی ایرانی، معماری ایرانی، شعر و حتی رقص در آثار استاد مشهود است اما در کل شاید بتوان گفت سینمای سینایی، سینمایی برآمده از موسیقی و شعر است. محدوده‌ای که اکثر فرمالیست‌های سینمای ایران از آن گذر کرده‌اند البته تعجبی هم ندارد، ایران در شعر چنان غنی است که طبیعی است دیگر هنرهایش نیز وام دار این حوزه بزرگ باشد.
در میان آثار اکران شده از استاد فیلمی با نام
«شرح حال» وجود داشت. فضایی کاملا نو، تجربه گرا و جسورانه در فرم که در سینمای ایران کمتر شاهد آن بوده‌ایم. این فیلم چنان عمیق و سرراست با اسمی هوشمندانه من را درگیر مفهومی عمومی خودش کرد که تا ساعت‌ها بعد از تماشای فیلم پلان‌هایش از جلوی چشم‌هایم می‌گذشت. چنین تاثیری از فیلمی حدودا ۱۰ دقیقه‌ای اتفاقی است که نه در سینمای ایران بلکه در سینمای دنیا کمتر دیده می‌شود. باید خسرو سینایی بود و مجهز به جادوی تصویر که توانست اینچنین ذهن مخاطب را به تسخیر در آورد. همچنین فیلم دیگری بود با نام «میان سایه و نور». فیلمی که با نگاهی فلسفی و توجه ویژه به شعر و رقص به رابطه میان تضاد‌ها می‌پرداخت. اگر اسم خسرو سینایی به گوشتان خورده است و تاکنون به تماشای آثار ایشان نشسته‌اید دست بجنبانید چراکه تاخیر در دیدن این آثار حس افسوس بزرگی ناشی از دیر ورود کردن به دنیای این فیلمساز بزرگ ایرانی برایتان رقم خواهد زد!
در مجموع سینمای سینایی، سینمایی است متکی بر فرم نه داستان و به این لحاظ شاید برای مخاطب عام سینما جذاب نباشد. چنین فیلمسازانی در سینمای ایران انگشت شمارند و متاسفانه همان تعداد اندکی هم که وجود دارند یا خانه‌هایشان بازنشست شده‌اند یا مهاجرت کردند!