سیکل معیوب

گروه بورس‌- دسترسی بهنگام به اطلاعات دقیق و قابل اطمینان یکی از ارکان مهم در هر بازار رسمی است. معامله‌گران با تکیه بر همین اطلاعات به دادوستد کالا یا خرید و فروش سهام و خدمات می‌پردازند؛ به همین دلیل است که می‌گویند، اطلاعات گرانبهاترین دارایی هر معامله‌گر است. در حالی که ۲۷ نفر از نمایندگان مجلس در نخستین روز مرداد طرح تشکیل بورس حمل بار و مسافر را امضا کرده‌اند، یکی از امضاکنندگان این طرح با تکذیب امضای خود، با ایجاد چنین بورسی مخالفت کردو معتقد است در کجای دنیا چنین بورس‌هایی وجود دارد که بخواهیم در ایران را راه‌اندازی کنیم! این طرح که با نام بورس حمل‌بار و مسافر به کمیسیون عمران به عنوان کمیسیون اصلی و کمیسیون‌های اقتصادی و صنایع به عنوان کمیسیون‌های فرعی ارسال شده، در ۵ ماده و ۸ تبصره تنظیم شده و در مقدمه توجیهی آن آمده که وجود نابسامانی در حوزه حمل بار و مسافر باعث شده تا با وجود آنکه رانندگان بیشترین زحمات را در این صنعت متحمل می‌شوند، از کمترین منافع آن بهره‌مند شوند هرچند صنعت حمل‌ونقل از جمله زیر‌بخش‌های اقتصادی هر کشور است که نظم بخشیدن به آن از اساسی‌ترین اولویت‌هاست سیستم تعاملی و کاملا باز حمل‌ونقل که خود بخشی از سیستم توسعه فیزیکی است، نقش اساسی در رشد و توسعه اقتصادی، شکل‌گیری ساختارهای اجتماعی دارد. سیستم حمل‌و‌نقل با کلیه اجزای اصلی و فرعی آن در محدوده جغرافیایی وسیعی عملکرد دارد‌. از کوچک‌ترین جابه‌جایی قطعات در داخل کارخانه‌ها تا حمل‌و‌نقل فراملی، بار و مسافر. متاسفانه صنعت حمل‌و‌نقل بین‌المللی ایران، پس از سال‌ها تلاش برای بالا بردن سهمش در حمل کالا‌های صادراتی و وارداتی هنوز نتوانسته به جایگاه واقعی خود دست یابد.
علت تشکیل طرح
در این طرح آمده‌، درآمد حاصله از بخش حمل‌و‌نقل با هزینه‌های آن متناسب نیست و در عوض دلالان بیشترین سود را با کمترین زحمت به دست می‌آورند. با این حساب راه‌اندازی بورس حمل بار و مسافر می‌تواند نقش موثری در ایجاد شفافیت و اجرای عدالت داشته باشد. با وجود آنکه طراحان بورس حمل‌بار و مسافر، بهانه خود برای امضای این طرح را کمک به افزایش درآمد رانندگان عنوان کرده‌اند، اما در این طرح منابع مالی اجرای آن را دریافت سهم از هر بارنامه یا فروش بلیت تعیین کرده‌اند. با این حساب به هزینه‌هایی که به رانندگان از صدور هر بارنامه کسر می‌شود، یک تعرفه جدید نیز افزوده خواهد شد. همچنین شرکت‌های هواپیمایی نیز در حالی که ملزم به پرداخت پنج درصد از فروش هر بلیت هواپیما به شهرداری‌ها هستند، تعرفه دیگری نیز به مجموعه هزینه‌های جانبی آنها افزوده شده و درنتیجه این مسافر است که باید هزینه‌های تحمیلی را پرداخت کند.
متن کامل طرح تشکیل بورس حمل بار و مسافر
در ماده یک این طرح آمده: وزارت راه‌و‌شهرسازی موظف است بورس الکترونیک حمل بار و مسافر را به منظور کاهش هزینه‌های واسطه‌گری و تشدید رقابت در کرایه بار و قیمت بلیت حداکثر ۳ ماه از زمان ابلاغ این قانون راه‌اندازی کند. این در حالی است که در تبصره یک ماده ۲ این طرح آمده که وزارت راه می‌تواند سامانه بورس حمل بار و مسافر را به بورس کالا واگذار کند. ماده ۲ این طرح، فروش بلیت یا بارنامه خارج از سامانه بورس حمل بار و مسافر و ماده ۳ نیز تعیین قیمت بارنامه یا بلیت- به استثنای بلیت قطار- خارج از سازوکار این بورس را ممنوع کرده است. از دیگر مواردی که این طرح در صورت تصویب می‌تواند به صنعت نحیف حمل‌و‌نقل خصوصا حمل‌و‌نقل مسافری ضربه وارد کند، تعیین مالیات بر صندلی‌های خالی معادل ۱۰۰ درصد قیمت بلیت اتوبوس، قطار و هواپیماست که در ماده ۴ این طرح به آن اشاره شده است. به معنای دیگر در صورتی که وسایل نقلیه عمومی با صندلی خالی تردد کنند، به جای آنکه مورد حمایت واقع شوند، تنبیه خواهند شد. در ماده ۵ نیز وزارت راه مکلف شده تا سامانه الکترونیکی بورس حمل‌و‌نقل به گونه‌ای طراحی شود که در صورت تاخیر ناوگان، جریمه تاخیر به صورت خودکار از هزینه بلیت کسر شده و بدون نیاز به مراجعه حضور مسافران، به صورت اتوماتیک به حساب آنها برگشت داده می‌شود. محمد حسن‌نژاد عضو کمیسیون اقتصادی مجلس و از امضاکنندگان این طرح با تکذیب امضای این طرح اظهار کرد: اجرای چنین بورسی عملا غیر‌ممکن است. نماینده مردم مرند و جلفا در مجلس با بیان اینکه راه‌اندازی انواع بورس‌ها، اشتباه است و ارتباطی به شفافیت ندارد، گفت: من حتی با راه‌اندازی بورس ارز هم مخالفم. وی ادامه داد: در کجای دنیا چنین بورس‌هایی وجود دارد که ما بخواهیم در ایران آنها را راه‌اندازی کنیم؟ عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به ساعات فعالیت بورس در کشور که از ساعت ۹ تا ۱۳ است، گفت: اگر فردی بخواهد ساعت ۱۹ بلیت هواپیما بخرد، باید صبر کند تا فردا ساعت ۹ صبح که بورس بازگشایی می‌شود، بلیت خریداری کند؟ یا روزهای تعطیل مردم امکان خرید بلیت ندارند؛ آیا چنین چیزی شدنی است؟ وی تاکید کرد: من در جریان چنین طرحی نیستم و قطعا ذکر نام و امضای من ذیل این طرح، اشتباه بوده است.