سیگنال مثبت مجلس به معامله‌گران

گروه بورس- بازار سهام پس از یک دوره ریزش سه ماهه، چند روزی است مجددا در مدار رشد قرار گرفته و توانسته معامله‌گران را به میز دادوستدها بازگرداند. در این میان طرحی از سوی مجلس به تصویب رسیده که دولت را ملزم به عرضه ۴۰ هزار میلیارد تومان از سهام خود در بازار سرمایه در مدت سه ماه پایانی سال می‌کند تا از این طریق بتواند منابع لازم برای پرداخت یارانه ۱۲۰ هزار تومانی خرید کالاهای اساسی به ۶۰ میلیون نفر را تامین کند. این طرح که به تایید شورای نگهبان هم رسیده، با واکنش‌های مختلفی از سوی تحلیلگران بازار سرمایه مواجه شده است. برخی ناظران بر این باورند که بازار سرمایه با این عرضه مجددا مورد تهدید قرار می‌گیرد و برخی دیگر بیان می‌کنند که در حال حاضر و با توجه به بازگشت بازار به مدار صعودی، این پتانسیل برای عرضه‌های دولتی وجود دارد.
بازار سهام در مدت سه ماه گذشته با ریزش ۹۰۰ هزار واحدی شاخص کل روبه‌رو بوده است. به باور ناظران، عرضه بدون حمایت صندوق‌ها و سهام دولتی در بازار و همچنین آزادسازی سبد سهام عدالت و نحوه عرضه آن بیشترین نقش را در این ریزش ایفا کرده است. تحلیلگران بازار سرمایه بر این باورند که بی‌اعتمادی عمومی نسبت به عملکرد دولت در عرضه‌های گذشته و ترس معامله‌گران از ریزش‌های پی در پی، بخش بزرگی از سرمایه‌ها را در این مدت از بازار سهام فراری داده است. در همین حال افرادی هم که همچنان سرمایه‌های خود را در بازار حفظ کرده‌اند تمایلی به خرید سهام دولت ندارند زیرا معتقدند که این نهاد به محض تامین مالی، دست از حمایت از بازار برخواهد داشت و بدین ترتیب خاطره بد دارایکم را برای سهامداران تکرار می‌کند. در چنین شرایطی نمایندگان مجلس برای تامین مالی یارانه کالاهای اساسی در نیمه دوم سال جاری دولت را مکلف کرده‌اند که ۴۰ هزار میلیارد تومان از سهام خود را در مدتی کوتاه در بازار سرمایه عرضه کند؛ اقدامی که نتیجه‌بخش بودن آن با اما و اگرهایی روبه‌رو است.
لزوم اعتمادسازی برای موفقیت عرضه
طرح الزام دولت به تامین کالاهای اساسی در هفته‌های گذشته توسط نمایندگان مجلس مصوب و به شورای نگهبان ارسال شده بود. به گفته محمد مهدی مفتح- سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه- طبق این طرح دولت موظف است حداکثر یک ماه از تاریخ ابلاغ این قانون، شبکه توزیع کالاهای اساسی مورد نیاز خانوارها به ویژه نیازمندان را با استفاده از شبکه توزیع کالا تامین کند. بر اساس این طرح، دولت باید به گونه‌ای ساماندهی کند که نیازهای اساسی خانوارها با قیمت مورد تایید سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان با نرخ ارز ترجیحی از طریق کالابرگ یا کارت الکترونیکی با اولویت تولیدات داخلی در اختیار مردم قرار گیرد. البته در این طرح پولی به افراد مشمول داده نمی‌شود بلکه تا سقف ۱۲۰ هزار تومان اجازه خرید کالا دارند. دولت در ایراد خود به این طرح عنوان کرده بود که منابع مالی کافی برای تامین مالی چنین یارانه‌ای را در اختیار ندارد. در مقابل اما مجلس «بازار سرمایه» را به عنوان محل تامین مالی مصوبه جدید خود معرفی کرد. سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه گفته است که دولت می‌تواند ۱۲ هزار میلیارد تومان از محل فروش کارخانجات صنعتی، ۲۸ هزار میلیارد تومان از محل فروش سهام خود در بانک‌ها و همچنین ۱۸هزار میلیارد تومان از سهام خود در شرکت‌های پالایشی درآمد کسب کند و این درآمدها صرف اجرای طرح تامین کالاهای اساسی شود. با این حال تحلیل‌های صورت گرفته بر روند گذشته بازار سهام و بررسی رفتار بازیگران این بازار نشان می‌دهد که عرضه ۴۰ هزار میلیارد تومان سهم، آن هم از نوع دولتی که بی‌اعتمادی خاصی را در میان معامله‌گران به همراه دارد ممکن است در عمل با مشکلاتی مواجه شود. یکی از مهم‌ترین مشکلات پیش روی عرضه این سهام در واقع بی‌اعتمادی عمومی معامله‌گران به سهام دولتی است. از همین رو اکنون که این طرح به قانون بدل شده، کارشناسان بازار سرمایه توصیه می‌کنند که دولت در روزهای پیش رو هم و غم خود را روی اعتمادسازی قرار دهد و تضمین‌های محکمی برای حمایت آتی از سهام عرضه شده خود در بازار سرمایه ارائه کند. به عنوان مثال بدقولی‌های مکرر در عرضه دارا دوم یا همان پالایش یکم هم موجب افزایش بدبینی‌ها به دولت شده و خریداران این صندوق را با زیان مواجه کرده است. از همین رو گفته می‌شود گشایش این نماد در بازار سرمایه و آغاز معاملات آن در روزهای آتی می‌تواند به عنوان قدم اول دولت برای بازگرداندن اعتماد به سهامداران تلقی شود.
تعمیق بازار سرمایه
در همین حال اگرچه برخی تحلیلگران مصوبه اخیر مجلس را به عنوان تهدیدی در مسیر رشد مجدد بازار سرمایه برآورد کرده‌اند اما در روزهای گذشته شاهد آن بوده‌ایم که روند معاملات، واکنشی منفی نسبت به اخبار پیرامونی آن نشان نداده است. موافقان طرح بر این باورند که چنین اقدامی از سوی دولت اتفاقا می‌تواند به عنوان یک سیگنال مثبت عمل کرده و معامله‌گران را نسبت به افزایش ارزش سهام خود خوش‌بین و امیدوار کند. تجربه نشان داده دولت همواره در آستانه عرضه‌های جدید خود در بازار سرمایه حمایت‌ها از این بازار را به شدت افزایش داده و نرخ‌ها را بالا برده است. تکرار چنین روندی می‌تواند سود مناسبی برای معامله‌گران و نوسانگیران بازار به ارمغان آورد. موافقان همچنین بیان می‌کنند که عرضه ۴۰ هزار میلیارد تومانی نه‌تنها فشاری را بر بازار سرمایه وارد نخواهد آورد بلکه با توجه به میانگین حجم و ارزش معاملات، در حد و اندازه ظرفیت‌های کنونی بازار سرمایه است. نکته مهم دیگر اینکه افزایش عرضه‌ها به عنوان ابزاری مهم برای تعمیق هر چه بیشتر بازار سرمایه عمل می‌کند.