شادی به چه قیمت؟

ریحانه جولایی- حتما بارها شنیده‌اید که ایرانیان اهل افراط و تفریط هستند تا جایی که یک ضرب‌المثل آلمانی هم به این خصوصیت ایرانیان اشاره می‌کند و می‌گوید: ایرانی‌ها اهل افراط و تفریط هستند‌. یک جا چهل‌ستون دارند و جای دیگر بی‌ستون‌.
حالا حکایت ما هم همین شده، هم عرق ایرانی داریم هم علاقه وافر به جشن‌های سایر کشورها که البته نه اشکالی دارد و نه ناخوشایند است اما نکته اینجاست که در برخی موارد به اصطلاح کاسه داغ‌تر از آش می‌شویم و بدون در نظر گرفتن تبعاتش به جشن‌ها و رسوم سایر کشور‌ها دل می‌بندیم و به بهانه ساعتی شاد بودن، تیشه به ریشه طبیعت و نقاط بکر و دست‌نخورده کشورمان می‌زنیم و در شبکه‌های مجازی دوستان‌مان را هم به این جنگ علیه طبیعت دعوت می‌کنیم‌.
یکی از معروف‌ترین جشنواره‌های دنیا در کشور هند برگزار می‌شود که سالانه افراد زیادی برای شرکت در این جشنواره به این کشور سفر می‌کنند‌؛ همان جشنواره‌ای که مردم به هم رنگ پرتاب می‌کنند‌. جشن «هولی» مراسمی است که هر سال در ماه مارس میلادی و هنگام شروع فصل بهار در کشور هندوستان برگزار می‌شود‌. جشن هولی یا رنگ‌پاشی و آب‌بازی تعطیل رسمی در تمام هندوستان است‌. مردم در این زمان که مطابق تقویم هندی تعطیل رسمی است، پایان زمستان و آغاز بهار طبیعت را جشن می‌گیرند‌. در این جشن بر اساس یک سنت قدیمی، اهالی هر منطقه با پاشیدن آب و رنگدانه‌های مخصوص به سوی یکدیگر و نیز اجرای موسیقی و رقص، به سرور و پایکوبی می‌پردازند‌. در این آیین شاد، همه افراد اعم از زن و مرد و پیر و جوان شرکت می‌کنند و باور دارند که با فرارسیدن بهار، بار دیگر روشنایی بر تاریکی و خوبی بر بدی پیروز شده‌ است‌. جشن هولی از اعیاد مهم مردم هند و نقطه مقابل جشن دیوالی است که در آغاز فصل سرما برگزار می‌شود‌.
حالا جشن هولی در ایران هم طرفدار‌های خودش را پیدا کرده و چند وقتی می‌شود در شبکه‌های مجازی مخصوصا اینستاگرام کاربران عکس‌هایی از صورت و لباس‌های رنگی خودشان و با خنده و هشتگ‌های مختلف به اشتراک می‌گذارند که در نگاه اول بسیار جذاب است‌. این جشن در ایران زمان و مکان مشخصی ندارد و هر زمان که مردم دل‌شان بخواهد، می‌توانند یک جشن هولی برگزار کنند‌.
یکی از قابلیت‌های جدید تورهای یک‌روزه هم همین جشن هولی شده است‌. مدتی است تورها مسافران خود را به جنگل، کنار ساحل و مکان‌های بکر طبیعی می‌برند و به تنها چیزی که فکر می‌کنند خوشی چندساعته است و طبیعت و آسیب‌هایی که محیط‌زیست می‌زنند کمترین اهمیتی برایشان ندارد‌.
یکی از دوستداران طبیعت که از قضا علاقه زیادی هم به سفر دارد با اعتراض به این موضوع به «جهان‌صنعت» گفت: یکی از افرادی که تور دارد و خودش هم اهل سفر است در هرانده اقدام به برپایی فستیوال رنگ کرده و ۱۲۰ نفر را هم با خودش همراه کرده است‌. این رنگ‌ها آسیب زیادی به طبیعت می‌زند و به راحتی هم پاک نمی‌شود‌. مگر تخریب طبیعت فقط قطع درخت و آتش زدن جنگل است؟ همین کار هم به محیط‌زیست آسیب می‌زند و بدتر اینکه این فستیوال جنبه عمومی پیدا کرده و همه عکس‌ها و ویدئو‌های خودشان را در فضای مجازی به اشتراک می‌گذارند و همین تبلیغی می‌شود برای ادامه
این فستیوال‌.
این دوستدار محیط‌زیست با تاکید بر اینکه وقتی تذکر می‌دهیم که این کار را در جنگل و ساحل انجام ندهید به من می‌گویند تو مخالف شادی مردم هستی و ما جامعه غمگینی هستیم و نیاز داریم کمی شادی کنیم‌.
این فستیوال که تا لحظه نگارش بیش از چهار بار در هرانده برگزار شده، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به طبیعت زده و موارد دیگری هم در ساحل جزیره هنگام دیده شده است‌. حدود دو ماه قبل در «ساحل خماسین» بیش از ۵۰ نفر اقدام به رنگ‌بازی کردند که هنوز لکه‌های رنگ در آن قسمت وجود دارد‌. افرادی این آسیب‌ها را به طبیعت می‌زنند که در ظاهر عاشق طبیعت هستند و به‌طور مرتب سفر می‌کنند‌.
گروه سومی که اقدام به برگزاری فستیوال رنگ کردند «جنگل‌های راش» را برای این جشن انتخاب کردند اما به واسطه اقدام سریع محافظان طبیعت با همکاری پلیس سوادکوه از ورود گروه به جنگل جلوگیری شد‌. لازم به ذکر است رنگ‌بازی در ایران ادامه دارد و هفته‌ای یک‌بار برنامه رنگ‌بازی اجرا می‌شود‌. نه‌تنها برنامه‌های رنگ‌بازی در جنگل و ساحل متوقف نشد بلکه این رنگ‌بازی در کویر هم مخاطبان خود را دارد‌. آسیب به طبیعت به رنگ‌بازی ختم نمی‌شود و مدتی می‌شود که جشنواره بالن آرزوها هم به تفریحات علاقه‌مندان به تورها اضافه شده است‌. با توجه به آسیب جدی‌ای که این جشن‌ها به اکوسیستم و طبیعت می‌زنند باید راهکار‌های جدی‌تری در این خصوص اندیشیده شود چراکه از گوشه و کنار ایران خبر می‌رسد این فستیوال‌ها با اقبال زیادی رو‌به‌رو شده و مرتب تکرار می‌شود که همین موضوع باعث نگرانی بسیاری از فعالان محیط‌زیست شده است‌.
در کنار تمام این موضوعات کمپینی جهت حمایت از محیط‌زیست و سامان دادن به این نوع تفریحات با هشتگ طبیعت- دوست- واقعی به راه افتاده و طرفداران آن در جهت قانع کردن برگزارکنندگان تورها اقدام می‌کنند که در بعضی شرایط موفق بوده‌اند و گاهی هم با شکست مواجه شده‌اند‌.
فرشید صفوی از دوستداران طبیعت به «جهان‌صنعت» گفت: این رنگ‌ها دو نوع طبیعی و شیمیایی هستند‌. خیلی دور از ذهن است که این رنگ‌ها طبیعی باشد چرا که بعد از گذشت مدت زیادی از روی سطوح پاک نشده و این مشخص می‌کند رنگ، شیمیایی است و دوام زیادی هم دارد‌. این نوع رنگ‌ها بسیار خطرناک هستند، حتی کسانی که مجبور هستند با این رنگ‌ها کار کنند از ماسک و دستکش استفاده می‌کنند تا آسیب کمتری ببینند، حالا با این شرایط عده‌ای این رنگ‌ها را روی سر و صورت خودشان می‌ریزند و تفریح می‌کنند‌.
او بر این نکته تاکید می‌کند که در هرانده بعد از تمام شدن رنگ‌بازی بیشتر افراد دست و صورت خود را در آب رودخانه فرح‌رود می‌شویند که این رودخانه مستقیم به سد لتیان می‌ریزد‌. رنگ‌هایی هم که در جنگل پخش شده با اولین بارش وارد خاک می‌شود و از آنجا که مواد تشکیل‌دهنده این رنگ‌ها اکسید فلزات است سریع جذب خاک می‌شود و حیات جانداران و گیاهان جنگل را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و بعد از مدتی اکوسیستم آن منطقه را از بین می‌برد‌.
عجیب‌ترین نکته در این رابطه عدم اطلاع و آشنایی فعالان نام‌آشنای محیط‌زیست با این پدیده است و هیچ کارشناسی نتوانست در این زمینه به ما کمک کند‌. شاید بهتر است کارشناسان بیشتر با فرهنگ تفریح و طبیعت‌گردی مردم آشنا شوند تا کمتر شاهد آسیب دیدن و هزینه دادن
طبیعت باشیم‌.