شایسته‌سالاری؟!

معصومه معظمی- پس از انتشار فهرست‌های متعدد در فضای مجازی با هدف افکارسنجی عمومی درباره وزرای پیشنهادی، در نهایت لیست نهایی به جای ۱۷ مرداد، ظهر چهارشنبه ۲۰ مرداد به مجلس ارسال شد و به گفته موسوی سخنگوی هیات‌رییسه مجلس، روز شنبه نیز اعلام وصول خواهد شد.
فهرستی که در کنار برخی چهره‌های آشنا، اسامی افرادی را در خود جای داده که نه‌تنها برای نمایندگان مجلس که قرار است به آنها رای اعتماد بدهند، بلکه برای فعالان آن حوزه‌ها هم ناآشنا هستند.
ناگفته نماند که در کنار این موضوع، مساله استفاده از برخی نمایندگان مجلس در کابینه پیشنهادی دولت هم انتقاداتی را به همراه داشته است. چرا که منتقدان معتقدند مردم هر حوزه انتخابیه برای نمایندگی آنها در مجلس به این افراد رای داده‌اند و شایسته نیست این افراد عطای نمایندگی مردم در بهارستان را به لقای خدمت در پاستور ببخشند و به رای اعتماد مردم پشت کنند.
کما اینکه چند روز پیش هم این اتفاق درباره علیرضا زاکانی، نماینده مردم قم در مجلس یازدهم که ریاست مرکز پژوهش‌ها را برعهده داشت، افتاد. او برخلاف ادعای پیشین‌اش که گفته بود ردای نمایندگی مردم در مجلس را با پست دیگری عوض نمی‌کند و این رفتار را مغایر اخلاق بسیجی‌گری دانسته بود، شهردار تهران شد!
البته برخی معتقدند اگر هدف خدمت باشد فرقی ندارد نماینده مجلس باشی یا وزیر دولت! البته در پاسخ به این افراد می‌توان گفت اگر چنین است، مگر قحط‌الرجال است که یک فرد برای چند پست معرفی یا از یک سمت به سمت دیگر منتقل شود؟ یعنی به راستی افراد شایسته دیگری وجود ندارند که به اجبار از یک نماینده مجلس که با رای و تحمیل هزینه زیاد به بیت‌المال، وارد مجلس شده استفاده می‌شود؟! درباره رای اعتماد به کابینه پیشنهادی هم گفته شده است که این کابینه بر خلاف کابینه پیشنهادی دولت روحانی که مجبور شد برخی گزینه‌های وزارت خود را بارها عوض کند و وزارتخانه مربوطه برای مدت‌ها با سرپرست اداره شود، کمترین چالش را با مجلس خواهد داشت.
به هر حال، روز گذشته سیدابراهیم رییسی، رییس‌جمهوری دراجرای اصل ۱۳۳ قانون اساسی فهرست وزیران پیشنهادی را تقدیم مجلس کرد. لیستی که به گفته موسوی سخنگوی هیات‌رییسه، احتمالی و غیرقطعی است و ممکن است تا زمان اعلام وصول در روز شنبه افرادی از این لیست حذف یا دیگرانی به آن اضافه شوند و تا زمان اعلام وصول رسمی نمی‌توان آن را لیست قطعی دانست.
اسامی کابینه پیشنهادی دولت سیزدهم
اسامی کابینه پیشنهادی دولت رییسی از این قرار است:
«۱- احمد وحیدی؛ وزارت کشور
۲- محمدعلی زلفی‌گل؛ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
۳- سیداحسان خاندوزی؛ وزارت امور اقتصادی و دارایی
۴- محمدمهدی اسماعیلی؛ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
۵- محمدرضا قرائی‌آشتیانی؛ وزارت دفاع، پشتیبانی و نیروهای مسلح
۶- امین حسین‌رحیمی؛ وزارت دادگستری
۷- بهرام عین‌اللهی؛ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
۸- حسین باغ‌گلی؛ وزارت آموزش و پرورش
۹- رستم‌ قاسمی؛ وزارت راه و شهرسازی
۱۰- جواد اوجی؛ وزارت نفت
۱۱- سیداسماعیل خطیب؛ وزارت اطلاعات
۱۲- علی اکبر محرابیان؛ وزارت نیرو
۱۳- سیدرضا فاطمی‌امین؛ وزارت صنعت، معدن و تجارت
۱۴- سیدجواد ساداتی‌نژاد؛ وزارت جهادکشاورزی
۱۵- حجت عبدالملکی؛ وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی
۱۶- حمیدرضا سجادی؛ وزارت ورزش و جوانان
۱۷- حسین امیرعبداللهیان؛ وزارت امور خارجه
۱۸- عزت‌الله ضرغامی؛ وزارت میراث فرهنگی و گردشگری
۱۹- عیسی زارع‌پور؛ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات»
ارزیابی کابینه سیزدهم از زبان نماینده پیشین
درباره فهرست وزرای پیشنهادی، نظر برخی نمایندگان فعلی و ادوار گذشته را جویا شدیم. جلال میرزایی، نماینده اصلاح‌طلب مجلس دهم فارغ از نگاه سیاسی و جناحی به گزینه‌های پیشنهادی وزارت دولت سیزدهم، به ارزیابی کارشناسانه کلیت لیست پرداخت و به «جهان‌صنعت» گفت: «انتخاب آقای ضرغامی برای وزارت گردشگری علاوه بر سابقه وزارت فرهنگ و ارشاد و ریاست صداوسیما، باید بگویم به دلیل نگاه بازی که درباره حوزه گردشگری کشور دارد، در صورت پیگیری آن روند، می‌تواند برای این حوزه کمک‌کننده باشد.»
میرزایی ادامه داد: «آقای رحیمی به عنوان وزیر دادگستری و رستم قاسمی برای وزارت راه گزینه‌های مناسبی هستند چرا که توان اجرایی در این حوزه‌ها را دارند.»
او افزود: «امیرعبدالهیان برای وزارت خارجه فرد صاحب‌نظری است. او در دانشکده وزارت خارجه فعال بوده، معاون وزیر خارجه بوده و فرد صاحب نظری است. همچنین چند سالی هم معاون رییس مجلس در امور بین‌الملل بوده است. آقای خطیب هم برای وزارت اطلاعات از معدود وزرایی است که سابقه امنیتی دارد و بر این حوزه احاطه دارد و در سطح استانی و حتی به امور قوه‌قضاییه هم آشنا است.»
میرزایی گزینه پیشنهادی وزارت ورزش و جوانان را هم گزینه مناسبی دانست و گفت: «آقای سجادی برای وزارت ورزش چهره آشنایی برای اهالی ورزشی است. او معاون امور ورزشی سازمان تربیت بدنی و معاون ورزش قهرمانی و حرفه‌ای وزارت ورزش و جوانان در دولت دهم بوده است.»
نماینده ادوار مجلس تاکید کرد: «آقای عین‌الهی برای وزارت بهداشت هم سابقه معاونت در وزارت بهداشت را دارد و متخصص چشم‌پزشکی، فلوشیپ قرنیه و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی است.»میرزایی درباره گزینه وزارت کشاورزی هم تاکید کرد: «آقای ساداتی‌نژاد هم سابقه کار در وزارت جهاد را داشته و نماینده فعلی مجلس است که سابقه عضویت در کمیسیون کشاورزی را دارد و هم‌اکنون هم رییس کمیسیون کشاورزی مجلس است.»این نماینده اصلاح‌طلب مجلس دهم گزینه وزارت ارتباطات را فردی شایسته دانست که نگاه متفاوتی نسبت به نگاه بسته برخی به فضای مجازی دارد و ادامه داد: «آقای زارع‌پور برای وزارت ارتباطات هم از نظر علمی فرد متخصصی است. در جایی دیدم گفته بود که فضای مجازی آسیب‌هایی دارد اما فرصت‌های زیادی هم دارد که باید از آنها درست استفاده کنیم. با توجه به اینکه سال‌ها در استرالیا تحصیل کرده است به نظر می‌رسد نگاهش با تنگ‌نظری‌هایی که در داخل وجود دارد، متفاوت است.»او درباره گزینه پیشنهادی وزارت علوم هم گفت: «آقای زلفی گل دانش‌آموخته دکتری شیمی آلی از دانشگاه شیراز و عضو هیات‌علمی دانشگاه بوعلی سینای همدان است. همچنین قائم مقام معاون اول رییس‌جمهور در بنیاد نخبگان در دولت نهم، عضو کمیسیون مشورتی نخبگان و استعدادهای درخشان شورای عالی انقلاب فرهنگی و… است و فرد باتجربه‌ای است.»
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب و نماینده مجلس دهم وزیر پیشنهادی نفت را از بدنه نفت دانست و ادامه داد: «اوجی سابقه معاونت وزارت نفت دارد. همیشه نفتی‌ها انتقاد داشتند از بیرون افرادی در وزارت نفت مسوولیت می‌گیرند اما اوجی در دانشگاه صنعت نفت درس خوانده است و مدیر عامل شرکت ملی گاز بوده و در جاهای مختلف نفت کار کرده است.»
میرزایی درباره وزیر پیشنهادی صمت، اظهار کرد: «آقای فاطمی امین تجربیات و سوابق اجرایی مهمی ازجمله معاونت برنامه‌ریزی وزارت «صنعت، معدن و تجارت»، معاون برنامه‌ریزی توسعه و فناوری وزارت صنایع و معادن و عضو هیات عامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و… را دارد و فرد باتجربه‌ای است.»نماینده پیشین مجلس، گزینه وزارت کشور را هم فرد مناسبی دانست و تاکید کرد: «آقای وحیدی سابقه وزارت دفاع و سابقه معاونت مجمع تشخیص را دارد و برای وزارت کشور گزینه مناسبی است که تجربه کافی دارد.»
اما درباره وزیر پیشنهادی اقتصاد تصریح کرد: «آقای خاندوزی اگر چه نماینده فعلی مجلس است و در امور اقتصادی فرد تحلیلگری است، اما سابقه کار در نهادهای پولی و مالی ندارد و این یک ضعف است.»
او درباره «باغ گلی» برای تصدی وزارت آموزش و پرورش گفت: «او سابقه کار در آموزش و پرورش ندارد. عضو هیات‌علمی دانشگاه فردوسی است و فلسفه تعلیم و تربیت خوانده و مسوول یک موسسه در آستان قدس بوده است. حتی مقداری تجربه کار در سطح مدارس و دبیرستان و ادارات آموزش و پرورش را هم ندارد. اینکه چطور بتواند همراهی فرهنگیان را جلب کند کار سختی را در مجلس پیش‌رو خواهد داشت.»
میرزایی با انتقاد از انتخاب یک فرد از وزارت صمت برای وزارت نیرو اظهار کرد: «محرابیان وزیر صنایع و معادن در دولت‌های نهم و دهم و دستیار ویژه رییس‌جمهور بوده است. اینکه وزارت صمت چه ارتباطی به وزارت نیرو دارد و چرا این انتخاب انجام شده است را من هنوز متوجه نشده‌ام.»نماینده سابقه مجلس همچنین محمد مهدی اسماعیلی را برای وزارت ارشاد و عبدالملکی را برای وزارت راه مناسب ندانست و گفت: «اسماعیلی چهره فرهنگی نیست و سنخیتی با وزارت ارشاد ندارد. همچنین گزینه وزارت راه مناسب این وزارتخانه نیست. چرا که در وزارت کار و امور اجتماعی دو صندوق بازنشستگی و تامین اجتماعی داریم و ‌ای کاش شخص مناسبی برای این دو صندوق معرفی می‌شد که مشکلات این حوزه را می‌شناخت.»اما درباره استفاده رییسی از نمایندگان فعلی مجلس برای کابینه خود، این امر را فاقد ایراد دانست و تاکید کرد که در دولت‌های گذشته و حتی کشورهای دیگر هم امری مرسوم است و نباید در این باره حساسیت نشان داد.
موافق حضور نمایندگان در کابینه دولت نیستم
اما ولی اسماعیلی، رییس کمیسیون اجتماعی مجلس یازدهم در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» این امر را متناسب با بیانات رهبری ندانست و گفت: «من هم یکی از گزینه‌های پیشنهادی کابینه رییسی بودم، اما بنا به فرمایش رهبری که گفتند از نمایندگان مجلس زیاد در کابینه دولت استفاده نشود، من در توئیتی نوشتم که قانونگذاری را تاثیرگذارتر از حضور در کابینه دولت می‌دانم و معتقدم نباید نمایندگان شوقی برای حضور در دولت داشته باشند بلکه باید به رایی که مردم به آنها داده‌اند پایبند بمانند. اما برخی نظر دیگری دراین باره دارند.»
نماینده مجلس یازدهم درباره انتقاد موجود نسبت به حضور نمایندگان در دولت یا شهرداری تهران، اظهار کرد: «کلیات این امر منطقی نیست و مردم برای نمایندگی مجلس به این افراد رای داده‌اند. اما می‌توان این‌طور به موضوع نگاه کرد که آنها باید برای حضور در کابینه از نمایندگان همان مردم رای اعتماد بگیرند و این، یعنی پذیرش استعفای آنها و موافقت با قبول پست جدید برای این نمایندگان. اما در کل معتقدم این کار درستی نیست و به منزله نادیده گرفتن رای و نظر مردم است.»
رییس کمیسیون اجتماعی مجلس یازدهم با قبول این نکته که حق مردم تا حدی ضایع خواهد شد، گفت: «البته ممکن است نماینده حوزه انتخابیه‌ای که وزیر می‌شود بتواند تاثیرگذاری بیشتری برای مردم خود داشته باشد و بتوان به این واسطه این امر را توجیه کرد. همچنین قانون راه را باز گذاشته است که نماینده مجلس بتواند در صورت استعفا و پذیرش صحن علنی، در جای دیگری مشغول به کار شود، اما در کل این کار را پسندیده نمی‌دانم و انتقاد به این موضوع وارد و جایز است.»
گفته شده است پس از اعلام وصول کابینه پیشنهادی در روز شنبه، مجلس به صورت دوشیفت به بررسی برنامه وزرای پیشنهادی خواهد پرداخت و در نهایت جلسات رای‌اعتماد ۲۳ یا ۲۶ مرداد در دو یا سه شیفت کاری برگزار خواهد شد.