شبیخون خودرویی

راضیه احقاقی- بر اساس اعلام خودروسازان برندگان بخت‌آزمایی پیش‌فروش ۲۵ هزار خودرو موظف به پرداخت مازاد ۱۰ میلیون تومانی تحت عنوان مالیات بر ارزش‌افزوده و هزینه‌های پلاک، بیمه و سایر موارد ریز و درشت دیگر خواهند بود. در واقع ثبت‌نام‌کنندگانی که با عبور از هفت‌خوان رستم پی خرید خودروی ارزان‌قیمت را به تن خود مالیده‌اند حال چند روز مانده به قرعه‌کشی از الزام پرداخت مبالغی مطلع شده‌اند که نرخ نهایی خودروی مورد نظر را به قیمت موجود در بازار آزاد بسیار نزدیک می‌کند و به واسطه جرائم در نظر گرفته شده برای منصرفان یا به قول متولیان این صنعت متخلفان نه راه پس خواهند داشت نه راه پیش؛ موضوعی که به اعتقاد تحلیلگران مالیات بر محصولات در شرایط رکود تورمی و در حالی که تورم ۴۰ درصدی سال قبل افراد را به خرید کالاهای سرمایه‌ای سوق داده مجازاتی مضاعف است. در واقع دولت با بستن مالیات بر کالاهای مصرفی می‌خواهد ناکارآمدی خود را با مجازات مردم جبران کند. اگرچه در این رابطه برخی از موافقان این اقدام را مثبت ارزیابی کرده و معتقدند با وجودی که علاوه بر درصدهای اولیه اعلامی از سوی شورای رقابت حدود ۱۴ درصد دیگر نیز بر قیمت خرید برای مصرف‌کننده افزوده می‌شود اما این اتفاق به کنترل بازار کمک می‌کند، چراکه به این ترتیب از تفاوت قیمت خودرو در کارخانه و حاشیه بازار کاسته شده و همین موضوع می‌تواند عاملی در جهت کاهش دلالان در بازار نیز باشد. همچنین گرفتن مالیات و ورود آن به خزانه دولت به جبران کسری بودجه کمک می‌کند و بدین ترتیب باعث می‌شود دولت در پایان سال کسری بودجه را با افزایش تورم مرتفع نکند. به هر حال به نظر می‌رسد خودروسازان با تکیه بر حمایت‌های دولت از هر راهی برای دستیابی به خواسته خود استفاده کرده و به نوعی با شبیخون خودرویی عرضه بر اساس نرخ حاشیه بازار را محقق خواهند کرد.
سهم مالیات در انتظار خریداران خودرو
براساس دستورالعمل شورای رقابت خودروهای مشمول قیمت‌گذاری ایران‌خودرو ۱۰ درصد و خودروهای مشمول قیمت‌گذاری سایپا مجوز افزایش قیمتی ۲۳درصدی را در سال ۹۹ دریافت کردند. بر همین اساس از روز چهارم خردادماه برای مدیریت تقاضا در بازار خودرو با معیار قرار دادن‌ این دستورالعمل، قیمت‌گذاری تعیین و شرایط فروش در قالب طرح فروش فوری ۲۵ هزار دستگاه خودرو برای اطلاع مردم اعلام شد.
هرچند در این طرح فروش ویژه وجهی از خریدار پیش از قرعه‌کشی دریافت نمی‌شود اما متقاضی در روند ثبت‌نام در مراحل پایانی به صفحه‌ای می‌رسد که در آن گزینه هزینه خودرو و‌ سایر موارد خاموش است اما در بخش بیمه‌نامه شخص ثالث و مالیات بر ارزش‌افزوده رقمی درج شده که برای مردم سوال‌برانگیز است.
به عنوان نمونه در ثبت‌نام خودروی پژوپارس متقاضی با بخشی روبه‌رو‌ می‌شود که در آن عنوان شده است مشتری حدود ۱۰ میلیون تومان برای بیمه‌نامه شخص ثالث و مالیات بر ارزش‌افزوده باید پرداخت کند.
در واقع خریداران خودرو علاوه بر قیمت‌های اعلام شده از سوی شورای رقابت باید هزینه دیگری شامل مالیات بر ارزش‌افزوده، عوارض قانونی، هزینه شماره‌گذاری و نرخ بیمه را نیز پرداخت کنند که این رقم به جیب خودروساز نرفته و واریز خزانه دولت می‌شود.
مالیات، دست دلالان را از بازار کوتاه می‌کند
فربد زاوه کارشناس صنعت خودرو در خصوص علت افزایش ۱۴ درصدی قیمت خودرو در زمان تحویل به «جهان‌صنعت» گفت: پس از چند ماه کش‌مکش میان خودروسازان، شورای رقابت و سازمان حمایت از مصرف‌کننده در نهایت شورای رقابت در روزهای ابتدایی خردادماه قیمت خالص فروش خودرو را مشخص و اعلام کرد تا بدین ترتیب محصولات دو شرکت ایران‌خودرو و سایپا در سال جاری با این قیمت به فروش برسند. اما در نهایت مصرف‌کننده باید علاوه بر هزینه اعلامی از سوی شورای رقابت هزینه‌ای حدود ۱۰ میلیون که شامل ۹ درصد مالیات بر ارزش‌افزوده، هزینه پلاک و بیمه می‌شود را نیز پرداخت کند. این هزینه‌ها در زمان فاکتور شدن و تحویل خودرو از خریدار گرفته می‌شود و طبیعی است که در قیمت‌های فعلی اعلامی از سوی خودروسازان به آن اشاره نشده است.
وی ادامه داد: اگرچه انتقاداتی نسبت به این افزایش حدود ۱۴ درصدی قیمت نهایی خودرو با احتساب هزینه مالیات و پلاک و بیمه مطرح شده اما واقعیت آن است که با این افزایش ایجاد شده قیمت فروش کارخانه به قیمت بازار آزاد نزدیک شده و در واقع سهم رانتی که به افرادی که به خودروی کارخانه‌ای دست پیدا می‌کنند کم می‌شود و همین موضوع نکته مثبتی است.
زاوه گفت: اگرچه همچنان میان مردم نگاه منفی نسبت به مالیات وجود دارد و افراد انتظار دارند که دولت برای کاهش قیمت محصولات از خیر حقوق دولت و مالیات بگذرد اما این نگاه نادرست است چراکه مالیات منبع درآمدی دولت به‌شمار می‌رود. این موضوع که دولت از گرفتن مالیات کوتاه بیاید باعث کسری بودجه شده و دولت نیز در نهایت این کسری را با تورم جبران می‌کند، که به ضرر عموم مردم تمام خواهد شد.
این کارشناس صنعت خودرو افزود: حال که دولت و شورای رقابت با افزایش قیمت خودرو در حد بازار آزاد موافقت نکردند، افزایش مالیات از خریدار خودرو از کارخانه راه‌حل مناسبی برای نزدیک شدن قیمت کارخانه و حاشیه بازار و در نتیجه کاهش حضور دلالان در این بازار است.
وی ادامه داد: همچنین افزایش مالیات از خریداران خودرو با قیمت کارخانه باعث می‌شود درآمدهای دولت نیز زیاد و بخشی از کسری بودجه جبران شود و دولت از ایجاد تورم برای رفع کسری بودجه بپرهیزد که سود این موضوع به نفع همه افراد جامعه خواهد بود.
از مالیات خودرو تا مالیات آب خوردن
پیمان مولوی کارشناس اقتصادی در خصوص میزان کارایی دریافت مالیات از خریداران خودرو به «جهان‌صنعت» گفت: این روزها صحبت‌های مختلفی نسبت به بستن مالیات روی کالاهایی همچون خودرو، ارز، سکه، مسکن و… می‌شود که گاهی نیز افرادی در دفاع از این سیاست برمی‌خیزند و اجرای آن را راهکاری مناسب و مطابق علم اقتصاد می‌دانند که به افزایش درآمدهای دولت منجر می‌شود، غافل از این موضوع که در اقتصادی که تورم بیش از ۴۰ درصدی مردم را به سمت خرید کالاهای سرمایه‌ای سوق داده گرفتن مالیات سیاستی کوتاه و غیرکارآمد است.
وی افزود: با این نحوه نگرش که می‌توان روی هر کالایی که قیمت آن افزایش پیدا کرد مالیات بست در آینده نه‌چندان دور به روزی دچار خواهد شد که دولت بخواهد از مردم برای آب خوردن نیز مالیات دریافت کند. اما این چرخه دریافت مالیات نیز روزی به پایان می‌رسد و اقتصاد ایران که بدون رشد اقتصادی است بر همین مدار خواهد چرخید.
مولوی گفت: گرفتن مالیات از کالاها در شرایطی که متوسط تورم کشور در سال گذشته ۱/۴۱ درصد بود و سطح عمومی قیمت‌ها همچنان درحال افزایش است ابداعی جدید در اقتصاد به شمار می‌رود که عده‌ای نیز از آن به عنوان راهکاری ممتاز یاد می‌کنند.
وی ادامه داد: اقتصاد ایران اقتصادی سوررئالیستی یا فراواقع‌گرایی شده و در واقع به واورای واقعیت گرایش پیدا کرده است. در واقع یا مسوولین و سیاستگذاران چیزی متفاوت از عموم مردم جامعه می‌بینند یا عموم جامعه در جایی متفاوت زندگی می‌کنند.
مولوی گفت: بستن مالیات چاره کار اقتصاد ایران نیست و به جای آن باید رشد اقتصادی ایجاد کرد چراکه اقتصادی که رشد کند قابلیت مالیات‌دهی خواهد داشت.
مولوی در خصوص اطلاق کلاهبرداری بر دریافت مالیات بر خودرو در حالی که از ابتدا این موضوع اعلام نشده بود گفت: این مرتبه اولی نیست که دولت در زمان پیش‌فروش قیمتی را اعلام می‌کند اما در زمان تحویل با عنوان وضع مالیات روی قیمت محصول می‌کشد. بنابراین انتظار می‌رود مردم هوشیار باشند و وارد این بازی‌های خرید نشوند.