شریک جدید پوتین در خاورمیانه

مسعود سلیمی- نگاه خاورمیانه‌ای وزارت خارجه آمریکا در دوره دوم ریاست‌جمهوری اوباما که به خودی خود سیاست‌های تردیدآمیز و به تعبیر درست‌تر انفعالی کاخ سفید را نمایندگی می‌کرد، باعث شد در کنار قدرت‌نمایی اروپایی مسکو که جدایی کریمه، نماد تحقیر اوکراین و اتحادیه اروپا از تبعات آن به حساب می‌آید و به‌گونه‌ای تسویه‌حساب با سیاست‌های گسترش به شرق ناتو هم شمرده می‌شود، فرصت طلایی دیگری در مسیر رویای بازگشت روسیه به دوران کاترین و پطر کبیر نصیب پوتین می‌شود.اگر قرار باشد برای توجیه سخنان ترامپ در مبارزات انتخاباتی مبنی بر ضعف و از قدرت‌افتادگی ایالات متحده در سال‌های اخیر به‌دنبال محمل و ردپایی باشیم، نمونه بارز آن را می‌توان در سیاست‌های خاورمیانه‌ای اوباما در دوره دوم حضورش در کاخ سفید پیدا کرد به عبارت بهتر ضعف تصمیم‌گیری و تردید و انفعال به‌عنوان مشخصه‌های دیپلماسی آمریکا کار را به جایی رساند تا پوتین در خاورمیانه هم غرب را به سخره گیرد و در راس بازیگران اصلی خاورمیانه به یارگیری و دیکته هدف‌های خود بپردازد.پیروزی ترامپ در واقع هدیه‌ای بود آسمانی که در بهترین موقع از نگاه کرملین و در یکی از سخت‌ترین ادوار سیاسی، خاورمیانه به مرد پرقدرت و یکته‌تاز کرملین داده شد تا جایی که پوتین به‌عنوان نخستین رهبر بزرگ دنیا با لبخندی از سر مسرت و شیطنت و موفقیت، پیروزی دونالد ترامپ را در رسیدن به مقام ریاست‌جمهوری بزرگ‌ترین قدرت جهان و رقیب اول روسیه در راه قدرت‌نمایی سیاسی تبریک بگوید.اینکه کیفیت و نگاه تیم سیاست خارجی ترامپ در تصمیم‌گیری‌های او اثر دارد تردیدی نیست و اینکه طبق روال معمول، ادعاهای نامزد ریاست‌جمهوری تا تحقق و وعده‌های او پس از پیروزی می‌تواند کم و زیاد شود، آن هم درست است اما آنچه به نظر درست‌تر می‌آید، این است که روسیه به رهبری پوتین برای دستیابی به قله قدرت جهان پس از انواع یارگیری‌ها و اتحادهای منطقه‌ای، این بار امیدوار است تا رییس‌جمهور بزرگ‌ترین کشور جهان را به‌عنوان متحد اصلی در خاورمیانه کنار خود ‌ببیند.بدون تردید با تشکیل محور واشنگتن- مسکو در خاورمیانه باید منتظر واکنش متحدان منطقه‌ای از یک‌سو و هم‌پیمانان قدیمی آمریکا از سوی دیگر بود چراکه با بر هم خوردن معادلات قبلی به نظر می‌رسد چه‌بسا جای دوست و دشمن دست‌کم برای کوتاه‌مدت پس و پیش شود.آخر اینکه باید دید در این رهگذر مردم منطقه به طور خاص سوری‌هایی که زیر بمب و آتش و در مبارزه با مرگ و آوارگی روزگار می‌گذرانند، عراقی‌ها، یمنی‌ها و اصولا خاورمیانه‌ای‌ها چه چیزی عایدشان می‌شود به عبارت دیگر با تقسیم‌بندی جدید قدرت در خاورمیانه آیا زندگی جای مرگ را می‌گیرد، پاسخ هرچه باشد، به طور قطع باید در رابطه قدرت با مردم سنجیده شود.
massoudmehr@yahoo.fr