شفافیت، ستون رشد بورس

«جهان‌صنعت» – شفافیت در بازارهای مالی و سرمایه، یکی از بنیادی‌ترین اصول برای ایجاد اعتماد عمومی، کاهش ریسک و تقویت کارایی بازار است. در کشوری مانند ایران که اقتصاد با چالش‌های پیچیده‌ای مانند نوسانات ارزی، تحریم‌ها و مشکلات ساختاری مواجه است، نقش شفافیت در بازار سرمایه بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند. سرمایه‌گذاران، چه در سطح خرد و چه در سطح کلان، برای تصمیم‌گیری‌های خود به اطلاعاتی قابل‌اتکا، به‌موقع و شفاف نیاز دارند. این اطلاعات نه‌تنها ابزار تصمیم‌گیری هوشمندانه را برای آنها فراهم می‌کند، بلکه می‌تواند به کاهش رفتارهای هیجانی و جلوگیری از نوسانات شدید بازار کمک کند.
با این رویکرد، سازمان بورس و اوراق بهادار به‌‌عنوان نهاد ناظر بازار سرمایه، طی سال‌های اخیر اقدامات متعددی را برای ترویج شفافیت و حاکمیت شرکتی به اجرا گذاشته است. یکی از این اقدامات، برگزاری آیین اهدای تندیس شفافیت است که به‌‌صورت سالانه برگزار می‌شود و طی آن از شرکت‌هایی که در مسیر شفافیت اطلاعات، افشای به‌‌موقع‌ و رعایت استانداردهای حاکمیت شرکتی عملکرد درخشانی داشته‌اند، تقدیر می‌شود.
امسال نیز سومین دوره این آیین با حضور مدیران ارشد سازمان بورس، پیشکسوتان بازار سرمایه، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مدیران شرکت‌های برتر برگزار شد. در این رویداد، اسامی ۱۰ناشر برتر بورسی و فرابورسی که به‌‌عنوان پیشروان عرصه شفافیت شناخته شدند، اعلام شد و از آنها تقدیر به‌عمل آمد. همچنین، یک شرکت به‌دلیل عملکرد شایسته‌اش، مورد تقدیر ویژه قرار گرفت.
این مراسم نه‌تنها فرصتی برای تقدیر از عملکرد شرکت‌های شفاف بود، بلکه به بستری برای گفت‌وگو و تبادل‌نظر درباره نقش شفافیت در توسعه بازار سرمایه و تقویت اعتماد عمومی تبدیل شد. سخنرانی‌های کلیدی انجام‌شده در این مراسم، بر اهمیت ایجاد زیرساخت‌های استاندارد برای گزارش‌دهی، ترویج حاکمیت شرکتی و تاثیر این عوامل بر جذب سرمایه و کاهش هزینه تامین مالی تاکید کردند.
یکی از نکات برجسته این مراسم، تاکید بر ارتباط میان شفافیت و افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران به بازار سرمایه بود. سخنرانان این رویداد به این نکته اشاره کردند که در فضای رقابتی بازارهای مالی، شرکت‌هایی که توانسته‌اند با ارائه اطلاعات دقیق و به‌‌موقع اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب کنند، نقش مهمی در کاهش ریسک‌های سیستماتیک ایفا کرده‌اند و از شفافیت به‌‌عنوان پلی برای عبور از چالش‌های اقتصادی و تقویت بنیان‌های توسعه پایدار یاد شد.
به‌طور کلی، سومین دوره آیین اهدای تندیس شفافیت، بار دیگر بر نقش بی‌بدیل شفافیت و مسوولیت‌پذیری در پیشرفت بازار سرمایه ایران تاکید کرد. این مراسم نشان داد که با اتخاذ رویکردهای شفاف و ترویج حاکمیت شرکتی، می‌توان به ایجاد بازاری پایدارتر، قابل‌پیش‌بینی‌تر و قابل‌اعتمادتر دست یافت.
در ادامه این گزارش، نگاهی دقیق‌تر خواهیم داشت به سخنرانی‌های کلیدی این مراسم که توسط حجت‌اله صیدی، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار، حمید یاری، معاون نظارت بر بورس‌ها و ناشران، حسین عبده‌تبریزی، پیشکسوت بازار سرمایه و حسن قشقاوی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ارائه شد. موضوعاتی مانند اهمیت شفافیت، تاثیر حاکمیت شرکتی بر جذب سرمایه، لزوم کاهش ریسک‌های سیستماتیک و تاثیر تصمیمات کلان اقتصادی بر اعتماد عمومی به بازار سرمایه از جمله محورهای اصلی این سخنرانی‌ها بود که به تفصیل مورد بررسی قرار گرفت.
سازمان بورس به‌دنبال افشای حداکثری است
حجت‌اله صیدی، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با بیان اینکه سازمان بورس به‌دنبال افشای حداکثری است، گفت: نرخ تامین مالی زمانی کاهش می‌یابد که ناشران شفافی داشته باشیم.
صیدی، در سومین دوره آیین اهدای تندیس شفافیت بازار سرمایه که با حضور برخی پیشکسوتان بازار سرمایه، بعضی نمایندگان مجلس و جمعی از مدیران بازار سرمایه ایران در محل سازمان بورس برگزار شد، گفت: دغدغه اصلی سازمان بورس همانند دیگر کشورها رشد و توسعه است. تجربه و علم ثابت کرده رشد و توسعه اقتصادی جز با سرمایه‌گذاری و تشکیل سرمایه محقق نمی‌شود.
او ناترازی‌ها را یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد برشمرد و افزود: این روزها همه منتظرند ناترازی‌ها مرتفع شود و اقتصاد ایران روی آرامش را ببیند.
صیدی با بیان اینکه تشکیل سرمایه با جلب اعتماد سرمایه‌گذار خرد و کلان امکان‌پذیر است، افزود‌: اعتماد تنها در سایه شفافیت و کارایی بازار شکل می‌گیرد.
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار افزایش کارایی بازار سرمایه را وظیفه نهاد ناظر ذکر کرد و اعتماد را در گرو شفافیت دانست و گفت: در ادبیات مالی و بازار سرمایه دو نکته سودمندی در تصمیم‌گیری اقتصادی و دیگری ایفای مسوولیت پاسخگویی در شفافیت مطرح است.
او گفت: سرمایه‌گذار دنبال بازده مناسب است، ما باید اطلاعاتی را در اختیارش بگذاریم که در تصمیم‌گیری او سودمند واقع شود.
صیدی با بیان اینکه در شرکت‌ها ساختاری باید ایجاد شود که هم ما را در مقابل پاسخگویی‌ها توانمند کند و هم شفافیت در تصمیم‌گیری را افزایش دهد، تاکید کرد: این روزها بنگاه‌ها در مقابل همه جامعه مسوولند، ایفای مسوولیت پاسخ‌گویی ایجاد یک ساختار مناسب گزارشگری است.
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با بیان اینکه شفافیت با دستور و اراده خلق نمی‌شود، گفت: با شفافیت و افشای اطلاعات نیازمند نظام کارآمد هستیم. در دنیا ثابت شده تحقق این هدف جز در سایه استقرار نظام حاکمیت شرکتی امکان‌پذیر نیست.
صیدی در ادامه توضیح داد: هنر مدیر ایجاد توازن بین اطلاعات به‌موقع و قابل اتکا است. در سازمان بورس اصرار داریم شرکت‌ها ساختار استاندارد داشته باشند که لازمه آن حاکمیت شرکتی است.
او با بیان اینکه جز با نظام راهبری شرکتی امکان موفقیت کم است، افزود: برای کاهش ریسک و افزایش موفقیت ناچار به اجرای نظام راهبری شرکتی هستیم.
صیدی بیان کرد: در ارزیابی‌های صورت‌گرفته شرکت‌های زیادی نظام راهبری را اجرا کرده‌اند اما باید در این مسیر گام بیشتری برداشته شود.
او با تاکید بر اینکه در دنیا گزارش دارای مشروط کم است، بیان کرد: بشر همیشه در حسرت شفافیت کامل است، همیشه نمی‌توان شفافیت را بطور کامل ایجاد کرد.
صیدی گفت: عدم تقارن از تحلیل‌های یکسان باعث ایجاد خرید و فروش نمی‌شود، هیچ زمان در رقابت کامل، افشای 100درصدی نداریم.
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با بیان اینکه به‌دنبال افشای حداکثری هستیم، افزود: هدف ما این است که شرکت‌ها را به این مسیر سوق دهیم، تامین مالی در شرکت‌ها جز با شفافیت محقق نمی‌شود.
صیدی با اشاره به اینکه کاهش هزینه تامین مالی از آثار شفافیت است، گفت: هرچقدر شفافیت افزایش یابد، هزینه تمام شده کاهش و سود شرکت‌ها افزایش می‌یابد.
او با بیان اینکه سازمان به‌دنبال استانداردهای شفاف است، به انتخاب برگزیدگان سومین دوره اهدای تندیش شفافیت گفت: در لیست منتخبان، شرکت‌های کوچک فعالیت خوبی داشته‌اند، در این میان برخی شرکت‌های بزرگ اما با مشکلاتی روبه‌رو بودند.
صیدی گفت: شفافیت به تامین مالی شرکت‌ها کمک قابل‌توجهی می‌کند و ما بدون شفافیت لازم نمی‌توانیم تامین مالی مناسبی انجام دهیم.
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار در پایان تاکید کرد: نرخ تامین مالی زمانی کاهش می‌یابد که ناشران شفافی داشته باشیم.
موضوع مهم امروز بازار سرمایه شفافیت اطلاعات و راهبری شرکتی است
حسین عبده‌تبریزی، پیشکسوت بازار سرمایه تاکید کرد: اگر شما تلاش کرده باشید که با ارائه اطلاعات دقیق و شفاف، با رعایت اصول راهبری شرکتی و با پایبندی به ارزش‌های بازار سرمایه، شرکت خود را پیش ببرید، این بدان معناست که مسوولیت اجتماعی برای‌تان تنها یک شعار نیست بلکه این تعهدات اخلاقی با کسب‌و‌کار روزانه شما عجین شده است.
وی در مراسم اهدای تندیس شفافیت با بیان اینکه افتخار بزرگی است که امروز در کنار برترین ناشران بازار سرمایه ایران حضور دارم، گفت: فرض بر آن است که شما نه‌تنها در اعداد و ارقام، بلکه در اعتمادسازی، شفافیت و ایستادگی در برابر چالش‌های اقتصادی، برای دیگر ناشران نمونه هستید.
بازار سرمایه، شفافیت اطلاعات و راهبری شرکتی
عبده‌تبریزی افزود: این روزها شرایط اقتصادی کشور دشوارتر از همیشه به نظر می‌رسد از افزایش هزینه‌های تولید گرفته تا تنگناهای مالی، هرروز با موج جدیدی از مشکلات مواجه هستیم اما در سخت‌ترین شرایط، انسان‌ها می‌توانند معنا پیدا کنند و این معناست که آنها را به جلو می‌برد و شما نشان داده‌اید که در این شرایط پرتلاطم، به تعبیر زیبای نیچه «آنچه مرا نکشد، مرا قوی‌تر می‌کند.»
وی اعلام کرد: در کنار ده‌ها معضل جاری کشور، موضوع مهم دیگر امروز بازار سرمایه، شفافیت اطلاعات و راهبری شرکتی است. اعطای جایزه به شما به معنای آن است که شما به بهترین شکل آن را معنا بخشیده‌اید. شفافیت پلی است که اعتماد سرمایه‌گذاران را به بازار سرمایه متصل می‌کند. در کشوری که بی‌اعتمادی بیداد می‌کند، این اعتماد همان چیزی است که بازار سرمایه ما به آن سخت نیازمند است.
پیشرفت اقتصاد با شفافیت در اطلاعات مالی
این پیشکسوت بازار گفت: سال‌ها پیش، از اندیشمند بزرگ اقتصاد آدام اسمیت شنیده‌ایم که شفافیت در اطلاعات مالی نه‌تنها اعتماد عمومی را جلب می‌کند بلکه راه را برای پیشرفت اقتصاد و جامعه باز هموار می‌سازد. به قول کنفوسیوس: رهبران خوب کسانی هستند که خودشان را برای دیگران شفاف کنند و این شفافیت همان چیزی است که دیگران را به پیروی ترغیب می‌کند. بر همین اساس، راهبری شرکتی، چراغ راهی است که مسیر صحیح تصمیم‌گیری و مدیریت را روشن می‌سازد.
رعایت اصول راهبری شرکتی
عبده تبریزی اعلام کرد: اگر شما تلاش کرده باشید که با ارائه اطلاعات دقیق و شفاف، با رعایت اصول راهبری شرکتی و با پایبندی به ارزش‌های بازار سرمایه، شرکت خود را پیش ببرید، این بدان معناست که مسوولیت اجتماعی برایتان تنها یک شعار نیست بلکه این تعهدات اخلاقی با کسب‌و‌کار روزانه شما عجین شده است.
این پیشکسوت بازار گفت: امروز حضور شما در این جمع به ما یادآوری می‌کند که بازار سرمایه تنها مجموعه‌ای از اعداد و شاخص‌ها نیست بلکه روایت تلاش‌ها، امیدها و تصمیمات هوشمندانه انسان‌هایی است که آینده را می‌سازند. هیچ‌چیز قدرتمند‌تر از ایده‌ای نیست که زمانش فرا رسیده باشد. درست است که امروزه ناکامی‌های کسب‌و‌کارها بسیار است، اما موفقیت به معنای حرکت از شکستی به شکست دیگر بدون از دست دادن اشتهای کامیابی و اشتیاق است.
عبده‌تبریزی تاکید کرد: امیدوارم که با رفع ابهام و بهبود محیط اقتصاد کلان ایران، وظیفه کسب‌و‌کارها در ارتقای شفافیت بازار و استقرار راهبری شرکتی تسهیل شود و کسب‌و‌کارهای بیرون بازار سرمایه از شما درس بیاموزند.
اعتماد سرمایه‌گذاران با تصمیمات درست سازمان بورس به بازار بازگشته است
حسن قشقاوی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در مراسم اهدای تندیس شفافیت گفت: با تصمیمات درست دولت و فعالیت تیم جدید و متخصص مدیران در بازار سرمایه، بخشی از اعتماد از دست رفته سال۹۹ به بازار سرمایه بازگشته است بنابراین نباید به هیچ عنوان اجازه داد که بار دیگر، سرمایه مردم معرض تهدید قرار گیرد.
وی با بیان اینکه عملکرد درخشان بازار سرمایه در ماه‌های اخیر، باعث ثبت رکوردهای جدید در شاخص بورس شده است، گفت: عملکرد درخشان بازار سرمایه در ماه‌های اخیر باعث ثبت رکوردهای جدید در شاخص بورس شده و به نمایندگی از کلیه همکاران حاضر در مجلس شورای اسلامی مراتب قدردانی خود را به خاطر این کارنامه قابل توجه اعلام می‌دارم.
بنیان‌های شکل‌گیری اعتماد
قشقاوی در مورد نگرش نسبت به بازار سرمایه به عنوان پس‌اندازی استراتژیک گفت: بی‌تردید پایه و اساس شکل‌گیری چنین بینشی اعتماد عمومی به بورس و سازو‌کارهای آن است.
این نماینده مجلس تاکید کرد: در جامعه‌ای که مردم به بازار سرمایه اعتماد داشته باشند، سرمایه خود را به جای سفته‌بازی و توجه به بازارهای پرریسک و پرحاشیه به بازار استراتژیک سرمایه معطوف می‌کنند. بی‌تردید یکی از مهم‌ترین بنیان‌های شکل‌گیری این اعتماد موضوع مهم و بنیادین شفافیت است. قراردادن شرکت‌ها در ویترین شیشه‌ای و رسیدن به عالی‌ترین سطوح شفافیت یکی از مهم‌ترین کارکردها و ویژگی‌های بازار سرمایه است.
شفافیت به سرمایه‌گذاران قدرت انتخاب می‌دهد
قشقاوی با تاکید بر اینکه شفافیت به سرمایه‌گذاران قدرت انتخاب می‌دهد، افزود: دسترسی آزاد به اطلاعات، ریسک‌های تصمیم‌گیری را به حداقل می‌رساند و مانع تصمیمات هیجانی و اشتباه می‌شود. شفافیت و دسترسی آزاد و بدون تبعیض به اطلاعات در یک کلام اعتماد می‌سازد.
وی تاکید کرد: به منظور ارتقای شفافیت و تسهیل دسترسی به اطلاعات اقتصادی بنگاه‌ها و بخش‌های مختلف اقتصادی مجموعه اقدامات در درون و خارج از بازار سرمایه باید در دستور کار قرار گیرد. الزام بنگاه‌ها به افشای منظم اطلاعات، توسعه سامانه‌های اطلاعاتی شفاف و کاربردی، استانداردسازی گزارش‌دهی مالی، استفاده از فناوری‌های نوین و آموزش سرمایه‌گذاران برای بهره‌برداری بهینه از اطلاعات افشاشده، مجموعه‌ای از اقدامات تکنیکی و فنی هستند که باید توسط دست‌اندر‌کاران بازار سرمایه مدنظر قرار گیرند.
کاهش ریسک‌های سیستماتیک
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه داد: در خارج از بازار سرمایه آنچه به سیاستگذاری‌های کلان کشور در قوای سه‌گانه و نهادهای تصمیم‌گیر مربوط می‌شود نیز باید در راستای کاهش ریسک‌های موجود به ویژه ریسک‌های سیستماتیک ارزیابی شود.
او گفت: متاسفانه در سال‌های گذشته، دولت‌ها بدون توجه به الزامات برقراری ثبات اقتصادی و اصل بی‌بدیل پیش‌بینی‌پذیری، با استفاده از قدرت اجرایی اقدام به اتخاذ تصمیمات آنی، بخشنامه‌های خلق‌الساعه و بعضا تصمیمات پنهانی کردند.
این قبیل اقدامات، در کنار مفسده‌ای بزرگ، غیر‌شرعی، غیرعقلانی و غیر‌علمی به نام قیمت‌گذاری دستوری، مجموعه‌ای از رانت‌های گوناگون را در اختیار بخش غیرشفاف اقتصاد قرار داده و بخض شفاف و مولد اقتصاد، به‌ویژه بازار سرمایه را در سال‌های اخیر تحت فشار قرار داده است.
اعتماد از دست رفته به بازار سرمایه بازگشته است
قشقاوی اعلام کرد: براساس گزارش اخیر سازمان برنامه وبودجه به مجلس، سهم بازار سرمایه از تامین مالی بنگاه‌ها کمتر از ۲۰‌درصد بوده و بالغ بر ۸۰درصد فشار تامین مالی بر دوش بانک‌هاست؛ این در حالی است که در کشورهای پیشرفته حدودا نیمی از تامین مالی شرکت‌ها در بازار سرمایه شکل گرفته و ابزارهای متنوعی در اختیار شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران برای تحقق این هدف مهم قرار می‌گیرد.
او یادآور شد: در حال حاضر با تصمیمات درست دولت و فعالیت تیم جدید و متخصص مدیران در بازار سرمایه، بخشی از اعتماد از دست رفته سال ۹۹ به بازار سرمایه بازگشته است بنابراین نباید به هیچ عنوان اجازه داد که بار دیگر، سرمایه مردم معرض تهدید قرار گیرد.
قشقاوی اعلام کرد: بازار سرمایه ایران ظرفیت‌های بی‌نظیری برای رشد و توسعه دارد، با اتخاذ سیاست‌های صحیح، افزایش شفافیت، گسترش ابزارهای مالی و بازگردان اعتماد عمومی، می‌توان بورس را به جایگاه شایسته خود رساند.
تغییر جهت ناشران در مسیر شفافیت
حمید یاری، معاون نظارت بر بورس‌ها و ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: تغییر جهت ناشران در مسیر شفافیت، تدبیر ویژه سازمان بورس برای حمایت از حقوق سهامداران خرد است.
یاری گفت: یکی از الزاماتی که بر دوش سازمان بورس گذاشته شده، بحث تدابیر ضروری برای حمایت از حقوق همه سهامداران از جمله سهامداران خرد است.
او افزود: تغییر جهت ناشران در مسیر شفافیت، یکی از فرآیندهایی است که می‌تواند به این موضوع کمک قابل‌توجهی کند.
یاری با اشاره به اهداف برگزاری این آیین گفت: امسال اطلاعات ۵۲۶‌ناشر در ۱۰۲‌قلم بررسی شده که در این میان ۱۰‌ناشر به‌عنوان برگزیده معرفی خواهند شد.
معاون نظارت بر بورس‌ها و ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار شفافیت را دلیل اصلی انتخاب این برنامه ذکر کرد و توضیح داد: با فرآیندهایی که اتفاق می‌افتد، در مسیر شفافیت بیشتری گام بر می‌داریم.
یاری با تاکید براینکه از سال ۹۶ و ۹۷، شرکت‌ها از دو جنبه رتبه‌بندی می‌شدند، گفت: این قابلیت از سال۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به ۱۰جنبه مختلف افزایش یافته است.
او در عین حال، به سه معیار کلیدی برای انتخاب ناشران برتر اشاره کرد و افزود: قابلیت الزامات پذیرش، به موقع بودن اطلاعات و حاکمیت شرکتی از جمله مولفه‌های انتخاب این ناشران است. این درحالی است که در دنیا این مولفه‌ها تنها شامل حاکمیت شرکتی و شفافیت اطلاعات است.
یاری درباره اهداف آیین تندیس شفافیت بازار سرمایه نیز توضیح داد: زمانی که ناشر در مسیر شفافیت گام بردارد، به حقوق سهامداران احترام می‌گذارد و این موضوع نشان‌دهنده سیگنالی است که نشان می‌دهد ناشر در زمینه تخصصی فعالیت می‌کند.
او اضافه کرد: طبق ماده ۱۳ و ۱۴ دستورالعمل ناشران، این ناشران جزو ناشران ویژه محسوب می‌شوند و کمک‌های قابل‌توجهی به سهامداران و افزایش اعتماد به بازار سرمایه می‌کنند.
یاری در پایان ابراز امیدواری کرد که در سال‌های آینده این مراسم با شکوه بیشتری برگزار شود.