شفافیت؛ رمز بازیابی اعتماد سرمایه‌گذاران

از آغاز دولت سیزدهم، صد روز و از روی کار آمدن مجید عشقی در سازمان بورس و اوراق بهادار کمی بیشتر از یک ماه می‌‌گذرد. طی این مدت، بازار سرمایه روزهای پرنوسانی را از سر گذرانده و هنوز نتوانسته است پیش‌بینی و نتایج تحلیل‌های بنیادین کارشناسان را محقق کند و در مسیر درست قرار گیرد. این روند موجب افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران و تشدید خروج پول از بازار سرمایه شده است. روند خروج پول و کاهش حجم معاملات به ویژه طی سه ماهه گذشته شتاب بیشتری هم یافته و بازار سرمایه را با چالش جدی مواجه کرده است. تحلیلگران بازار سرمایه مهم‌ترین راه برون‌رفت بازار از شرایط فعلی را افزایش شفافیت در روند فعالیت‌های بازار از یک سو و سیاست‌های اقتصادی دولت از سوی دیگر می‌دانند. رییس سازمان بورس و اوراق بهادار نیز بر این مهم تاکید کرده و بازگشت اعتماد به بازار را منشاء اصلی ثبات در آن خوانده است. مجید عشقی در این باره گفت: ثبات در بازار باعث بازگشت اعتماد سهامداران خرد و عمده به بازار می‌شود. وی افزود: پیگیری شفافیت اطلاعات مالی و اطلاعات منتشر‌شده شرکت‌ها بر کدال و اطلاعاتی که به سرمایه‌گذاران داده می‌شود، از جمله موضوعاتی است که در این راستا پیگیری می‌شود.
این عضو شورای عالی بورس با بیان اینکه اطلاعات شفاف به اعتماد سرمایه‌گذاران منتهی می‌شود، اظهار کرد: اطلاعات شفاف به این معنی است که در صورت‌های مالی شرکت‌ها، تناقض، تضاد یا ابهام وجود نداشته باشد. عشقی افزود: در صورت‌های مالی برخی از صنایع تناقض وجود دارد. برای نمونه در صنعت بانکی، بین نرخ ارز اعلام شده به بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی تناقض مشاهده می‌شود. این دست موضوعات باعث تحمیل هزینه‌هایی می‌‍شود که شرکت‌ها مابه‌ازای درآمدی بابت آن نداشته‌‌اند. وی اظهار کرد: اگر این بحث حل شود، به شفاف‌سازی اطلاعات مالی بانک‌ها کمک شایانی می‌کند که اعتماد سهامداران را در پی دارد. رییس سازمان بورس ادامه داد: موضوع دیگر، به قراردادهای بلندمدت در بحث تامین خوراک صنایع برمی‌گردد. دادن یا ندادن رانت به صنایع مساله نیست. این موضوع به سیاست دولت بستگی دارد و ممکن است دولت بخواهد از یک صنعتی حمایت یا در صنعتی تشویق به سرمایه‌گذاری کند یا از هزینه‌های صنعتی بکاهد یا یک صنعتی کاملا رقابتی کار کند. وی تاکید کرد: روی این موضوعات به عنوان سازمان بورس، بحثی وجود ندارد. عشقی در این خصوص تصریح کرد: سازمان بورس به دنبال این است که روابط مالی در صنایع به صورت بلندمدت مشخص باشد. به عنوان مثال یک شرکت پتروشیمی یا پالایشگاهی از نرخ خوراک تا ده سال آینده خود باخبر باشد یا از سیاست‌های دولت در ارتباط با محصولات فولادی مطلع باشد. وی افزود: این موضوعات اگر به صورت بلندمدت مشخص باشد، سرمایه‌گذار خرد یا عمده تکلیف خود را می‌داند. بنابراین سیاستی که سازمان دنبال کرده و شخص وزیر اقتصاد و سیاستگذاران دولتی و معاون اول رییس‌جمهور نیز بر آن تاکید دارند، این است که ثبات در سیاست‌های تجاری به گونه‌ای دنبال شود که سهامداران و شرکت‌ها تکلیف خود را بدانند تا در بلندمدت قادر به برنامه‌ریزی باشند.
ثبات بازار بی‌نیاز از منابع صندوق تثبیت
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه (سنا) رییس سازمان بورس و اوراق بهادار در رابطه با تصمیم قوای سه‌گانه جهت واریز بخشی از منابع صندوق توسعه ملی به صندوق تثبیت بازار سرمایه گفت: براساس مصوبات در نظر گرفته شده مقرر شد یک درصد از منابع صندوق توسعه ملی وارد صندوق تثبیت شود که تاکنون بخشی از منابع وارد شده اما تلاش ما بر استمرار تزریق این منابع به صورت هرساله است. وی ادامه داد: سیاست دولت بر این است که ارز موجود در صندوق توسعه ملی به ریال تبدیل نشود و این منبع از محل ریال‌هایی که از قبل تبدیل شده و به صندوق توسعه ملی برگشته است، منابع واریزی به صندوق تثبیت باشد. عشقی با بیان اینکه این موضوع در حال پیگیری است و بخشی از آن نیز انجام شده است، خاطرنشان کرد: اعتقاد ما در سازمان بورس این است که برای بازگشت اعتماد به بازار، نیازی به این منابع وجود ندارد. وی اظهار کرد: تلاش ما این است که این صندوق‌ها کمترین حضور را مگر در مواقع ضروری در بازار داشته باشند تا بازار در یک روال عادی و مبتنی بر عرضه و تقاضا به کار خود ادامه دهد.
روند اثرپذیری بورس از اوراق دولتی
رییس سازمان بورس در ادامه همچنین در خصوص شائبه‌های این روزهای بازار که فروش اوراق دولتی را عامل ضربه به بازار سرمایه می‌خوانند، گفت: اینکه فروش اوراق هیچ ارتباطی با بازار سرمایه ندارد، سخن درستی نیست، اما نوع این ارتباط یک‌به‌یک و مستقیم نیست. تاثیر این اوراق بر بازار سرمایه اندک است، زیرا در بازار سرمایه، سرمایه‌گذارانی با ذائقه‌ها و ریسک‌پذیری‌های متفاوتی حضور دارند. افرادی که از ریسک‌پذیری بیشتری برخوردارند، اقدام به فروش سهام و در پی آن، خرید اوراق نمی‌کنند. عشقی افزود: مشتری صندوق‌های سرمایه‌گذاری و اوراق با درآمد ثابت نیز افرادی هستند که ریسک‌گریز هستند. بنابراین، جامعه مخاطب سرمایه‌گذار در بازار سرمایه متفاوت است. وی خاطرنشان کرد: سه نکته در ارتباط با انتشار این اوراق وجود دارد؛ نخست اینکه، این اوراق بر اساس کشش بازار عرضه می‌شوند. در هفته گذشته، انتشار ۱۰ هزار میلیارد اوراق در برنامه بوده و آنچه معامله شد، ۵/۷ هزار میلیارد تومان بوده است که براساس میزان درخواست صندوق‌ها، بانک‌ها و سایر نهادهای مالی بود. نکته بعدی این است که کل این مبلغ دوباره به همان سیستم بانکی، بیمه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری بازگشت داده شده است. عضو شورای عالی بورس ادامه داد: زمانی که پرداخت‌های خزانه انجام می‌شود، اولویت اول اوراق تامین مالی است که در بازار سرمایه منتشر شده است، بنابراین تمامی ۵/۷ هزار میلیارد تومان به سیستم بازگشته شد و این‌گونه نیست که این مبلغ از بازار سرمایه خارج شود.
به گفته رییس سازمان بورس سومین نکته در این ‌باره این است که بخشی از این اوراق منتشرشده اوراق نقدی نیست، بلکه اوراقی است که دست پیمانکاران بوده و آنها این اوراق را الزاما عرضه نمی‌کنند. وی ادامه داد: تعداد قابل توجهی از پیمانکاران، این اوراق را تا سررسید نگه می‌دارند و اغلب حدود ۳۰ درصد از این اوراق در بازار ثانویه به فروش می‌رود و مابقی نگاه داشته می‌شود تا در زمان سررسید یا هر زمان که نیاز به نقدینگی داشته باشند آن را در بازار و با نرخ‌های بازار بفروشند. بنابراین این بخش هم تاثیر چندانی بر بازار ندارد. در واقع این اوراق در بازار سرمایه پذیرش شده‌اند و در آمار نیز لحاظ می‌شوند، اما به این معنی نیست که دولت این مبلغ را از بازار سرمایه تامین مالی کرده است.