شهرداری مالک بناهای تاریخی نمی‌شود

گروه فرهنگ- چندی پیش لایحه‌ای تحت عنوان اصلاح اساسنامه سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری از سوی دولت به مجلس فرستاده شد‌؛ اتفاقی که مسوولان این سازمان از وقوع آن ابراز بی‌اطلاعی کردند و گفتند این لایحه از طریق کمیسیون کلانشهرها پیگیری شده و ما خبر نداشتیم‌. این لایحه اجازه می‌دهد شهرداری با تایید سازمان میراث فرهنگی نسبت به تملک بناهای تاریخی اقدام کنند‌. شهرداری‌ها همچنین می‌توانند این بناها را از طریق بخش خصوصی یا حتی خودشان مرمت کند‌. علی‌اصغر مونسان در مراسم رونمایی از سردیس سرباز هخامنشی گفته بود با واگذاری این بناها به شهرداری‌ها مخالفتی ندارد، حالا هم رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور ضمن تکذیب واگذاری مالکیت اماکن تاریخی به شهرداری‌ها، گفته است: «واگذاری مدیریت برخی از اماکن تحت نظارت میراث فرهنگی به شهرداری‌ها به منزله واگذاری مالکیت آنها نیست‌.‌» او هم تایید کرده که شهرداری‌ها می‌توانند در کنار میراث فرهنگی از این اماکن نگهداری کنند‌.
سیدمحمد بهشتی در گفت‌وگو با ایسنا در پاسخ به شائبه‌هایی در مورد واگذاری موزه‌ها و بناهای تاریخی به شهرداری، بعد از مطرح شدن طرح اصلاح اساسنامه سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری با اشاره به عدم صحت اخبار منتشر شده مبنی بر واگذاری مالکیت اماکن تاریخی به شهرداری‌ها، گفته است: «میراث فرهنگی گاها مدیریت برخی از اماکن تحت نظارت خود را به شهرداری‌ها می‌سپارد که این امر به منظور اداره، نگهداری و بهره‌برداری از این امکان در قالب انعقاد قرارداد بین میراث فرهنگی و شهرداری‌ها انجام می‌شود‌.‌»
او مصداق چنین اقداماتی در کشور را کاروانسرای «سعدالسلطنه» در استان قزوین خواند که به عنوان بزرگ‌ترین کاروانسرای جهان در حال حاضر از سوی شهرداری اداره می‌شود ولی هیچگاه نمی‌توانند مالکیت آنها را از میراث فرهنگی بگیرند‌.
رییس پایگاه میراث فرهنگی کشور بحث المان‌های شهری در محدوده‌های تاریخی و ثبتی را تحت نظارت میراث فرهنگی عنوان کرد و گفت: «هر چند محدوده مدیریت شهرداری، تمام فضاهای شهری است ولی این موضوع مستثنی از محدوده‌های خاص شهری ثبت ملی و جهانی است. چرا این بخش‌ها در حیطه نظارتی میراث فرهنگی قرار دارند‌.‌»
او رجوع به اصالت را لازمه ایجاد اقدامات پایدار دانست و در این باره گفت: اصالتی که منجر به ثبت جهانی یزد شده، اصالت ارزشمند و مهمی است که باید حتی در ساخت المان‌های شهری نیز مدنظر قرار گیرد‌.
بهشتی با تاکید بر استفاده از هنرمندان باتجربه و امتحان پس داده در ساخت المان‌های شهری، گفت: «در این رابطه نباید از روی ذوق و سلیقه افراد غیرمتخصص عمل شود‌.‌» وی المان‌های پایدار و ثابت را مرتبط با میزان ثبات مدیریت شهری عنوان کرد و گفت: «اگر حال شهر و شهرداری طبیعی باشد، اتفاقات در سطح شهر نیز دارای ثبات خواهد بود ولی در غیر این صورت، کار اصیل و ماندگاری را در شهر شاهد نخواهیم بود و هر شخصی به خود اجازه می‌دهد آن را بردارد یا چیز دیگری را به جای آن بگذارد‌.»
فقدان بودجه میراث فرهنگی منجر به آسیب بناهای تاریخی می‌شود
این مسوول در بخش دیگری از سخنانش نیز به مشکلات به وجود آمده در تخصیص اعتبار به بناهای تاریخی و ثبتی اشاره و بیان کرد: «قطعا در فقدان بودجه در میراث فرهنگی، ممکن است مشکلاتی برای بنای تاریخی و ثبتی به وجود آید که برای رفع و بررسی این مشکلات باید به متولیان و مالکان بنا رجوع کرد چرا که مالک وظیفه دارد آن را حفظ کند‌.‌»
او اضافه کرد: «بناهای تاریخی معمولا تحت مالکیت و اختیار فرد، دستگاه یا ارگانی هستند، این حالتی است که برای همه بناهای تاریخی وجود دارد، بنابراین آنها وظیفه دارند جلوی تخریب آن را بگیرند، در غیر این صورت این افراد باید به قانون پاسخگو باشند‌.‌»
بهشتی در ادامه میراث فرهنگی را حوزه‌ای باارزش خواند و بیان کرد: «ارزش این حوزه بسیار بیشتر از مساله درآمدزایی آن است چرا که به بازشناسی هویت جامعه و آموزش نحوه زیستن گذشتگان کمک می‌کند و در عین حال که به رونق گردشگری کمک می‌کند، موثر در رونق اقتصادی به عنوان کمترین ارزش این حوزه است‌.‌»
رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری درباره تاثیر برجام بر حوزه میراث‌فرهنگی کشور نیز گفت: «شرایط سیاسی کنونی به ویژه رفتارهای نادرست دولتمردان آمریکایی، نه تنها تاثیر سوئی بر تبادلات مالی کشورمان گذاشته بلکه در حوزه گردشگری نیز تمایل گردشگران در مسافرت به ایران را نیز تغییر داده و عملا کاهش سفرهای گردشگران به ایران را باعث شده است‌.‌»
بی‌خبری رییس سازمان از اصلاح اساسنامه سازمانش
چندی پیش مونسان در مراسم رونمایی از سردیس سرباز هخامنشی در پاسخ به لایحه اساسنامه سازمان میراث فرهنگی که براساس آن اعلام شده است موزه‌ها به شهرداری و همچنین مرمت آثار تاریخی به بخش خصوصی و شهرداری سپرده می‌شود، گفته بود: اکنون دغدغه ما در سازمان میراث فرهنگی این موضوع است‌. این اتفاق به حدود یک سال و نیم قبل برمی‌گردد. زمانی‌که از طریق کمیسیون کلانشهرها ماجرا را جلو می‌بردند، نماینده سازمان میراث فرهنگی در آن کمیسیون حضور نداشت‌.
معاون رییس‌جمهور با بیان اینکه آنچه در این اساسنامه وجود دارد به شهرداری‌ها اجازه می‌دهد با تایید سازمان میراث فرهنگی نسبت به تملک بناهای تاریخی اقدام کنند، گفته بود: اما معنایش این نیست که بناهای نفیس ملی را بتوانند تملک کنند‌.
او با بیان اینکه بناهای تاریخی در شهرها و بافت‌های تاریخی و با تایید سازمان میراث فرهنگی اجازه تملک و ترمیم پیدا می‌کنند، گفت: چون دغدغه‌هایی در حوزه میراث فرهنگی در این زمینه بود، نامه‌ای با امضای آقای آخوندی وزیر راه و شهرسازی و من، تقدیم معاون اول رییس‌جمهور می‌شود تا برای بحث‌های بیشتر کارشناسی شده این لایحه به دولت برگردانده شود‌.
مونسان تاکید کرد: با این کار قصد داریم دغدغه‌های دوستداران میراث فرهنگی و پیشنهادهای معاونت در آن اساسنامه لحاظ شود‌.
از تغییرات در اساسنامه سازمان مطلع نبودیم
محمدحسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی‌ سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری نیز در این‌باره گفته بود: سازمان میراث فرهنگی عضو کمیسیون کلانشهرها نیست بنابراین هیچ اطلاعی از این اتفاق نداشتیم، زمانی متوجه این قضیه شده بودیم که برای ابلاغ به مجلس رفته بود، همان چهارشنبه شب آن را پیگیری کردیم‌.
او در پاسخ به این پرسش که در خبرها ذکر شده این اساسنامه به امضای رییس سازمان میراث فرهنگی نیز رسیده است و همچنین جمالی‌نژاد در وزارت کشور اعلام کرده این اتفاق با همکاری سازمان میراث فرهنگی رخ داده است، گفت: چنین اتفاقی رخ نداده است‌. در برنامه ششم توسعه همه برنامه را نوشتیم، آن به مجلس رفت، بعد از آن، سازمان برنامه و بودجه مواردی را عوض کرد‌. اما بعد از اینکه ما از آن مطلع شدیم، وارد کار شده‌ایم‌.
طالبیان با اشاره به تشویق‌هایی که سازمان میراث‌فرهنگی برای تملک برخی بناهای تاریخی توسط شهرداری انجام می‌دهد مانند خانه اتحادیه، گفت: موضوع روشن است. اصلا نیازی به این قواعد نیست، برخی از شهرداری‌ها مانند شهرداری یزد عملکرد خوبی دارند، اما برای برخی هنوز این اتفاق رخ نداده است بنابراین بلافاصله با هیات دولت وارد مذاکره شدیم‌. این بحث ضرورتی ندارد که بخواهند در اساسنامه سازمان تغییری ایجاد کنند‌.