شهر زیرزمینی نوش آباد برای چه دوره ای است

اویی یا اوئی؛ شهر زیرزمینی تاریخی واقع در زیر بافت کنونی شهر نوش‌آباد از بخش مرکزی شهرستان آران و بیدگل در کاشان است که در مجموعه تاریخی آب‌انبار چاله‌سی نوش‌آباد قرار دارد. این اثر در تاریخ هشتم مرداد ۱۳۸۵ با شماره ثبت ۱۵۸۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.
هر چند گفته می‌شود این مجموعه قدمتی ۱۵۰۰ ساله دارد و به دوره ساسانیان (صدر اسلام) تا دوره صفوی مربوط می‌شود و حتی گفته می‌شود نوش‌آباد پایتخت انوشیروان پادشاه ساسانی بود، اما هنوز یافته‌های مستندی که این مهم را اثبات کند در اختیار نداریم.
رضا نوری شادمهانی (مدیر پایگاه ملی شهر زیرزمینی نوش‌آباد) در این خصوص به ایلنا گفت: با تخصیص اعتبارات در سال جدید، گمانه‌زنی باستان‌شناختی در مسجد جامع نوش‌آباد را در دستور کار داریم تا بتوانیم تاریخ شهر را به دست آوریم. با توجه به تناقضات موجود که بر اساس آثار تاریخی مانند مسجدجامع، تاریخ شهر نوش آباد به دوره سلجوقی بازمی‌گردد این در حالی است که در متون تاریخی، اشاره شده که نوش‌آباد توسط انوشیروان ساسانی ساخته شده. از آنجا که بازه زمانی انوشیروان ساسانی تا دوره سلجوقیان برای ما مبهم است، نیاز است تا گمانه‌زنی باستان‌شناسی برای رفع این ابهامات و رسیدن به تاریخ درست شکل‌گیری نوش‌آباد انجام شود.
او در ادامه به سایر فعالیت‌های این پایگاه ملی اشاره کرد و گفت: فاز نخست برنامه حفاظت و مرمت ساختمان پایگاه را در دستور کار داریم ضمن آنکه قرار است در سال جدید، جداره‌سازی محله «در» ریگ را نیز انجام دهیم. تکمیل فعالیت‌های مرمتی موزه شترخان را هم در حال انجام داریم.
شادمهانی با اشاره به فعالیت‌هایی که در حوزه پژوهش در نوش‌آباد در حال انجام است، گفت: الگوشناسی خانه‌های تاریخی نوش‌آباد را انجام داده‌ایم. بر اساس این پژوهش، راسته‌هایی که برای ساخت‌وساز به کار گرفته شده، همه یک مدل هستند. الگوهایی مانند گودان باغچه که در شهر کاشان به وفور دیده می‌شود، در نوش‌آباد به ندرت ساخت‌وساز انجام شده است. استفاده از مواهب طبیعی مانند نور و آب در الگوهای ساختمان‌سازی نوش‌آباد دیده می‌شود. همچنین راهیابی به پایاب‌ها و بعضا دستکندهای زیرزمینی امکان‌پذیر است. فاز دوم این پژوهش در سال ۹۹ با ابلاغ اعتبارات ادامه خواهد داشت.
مدیر پایگاه ملی شهر زیرزمینی نوش‌آباد همچنین از بهره‌برداری حوض‌خانه مسجد سیدحسن خبر داد و گفت: هنوز کاربری این مجموعه مشخص نشده اما این مجموعه به عنوان یک اثر شاخص می‌تواند جاذبه گردشگری باشد و نیازمند تعریف کاربری جدید نیست.
او درخصوص وضعیت شهر زیرزمینی نوش‌آباد و پذیرش گردشگر گفت: با توجه به آنکه این مجموعه دارای فضای زیرزمینی است و شیوع ویروس کرونا در فضاهای بسته بیشتر است از این رو با وجود تقاضاهایی که برای بازدید داریم، برای رعایت پروتکل‌های بهداشتی اجازه بازدید به گردشگران را نمی‌دهیم و از فرصت ایجادشده برای انجام کارهای مرمتی و مطالعاتی استفاده می‌کنیم.
شادمهانی یادآور شد: با تفاهمی که با اوقاف داشتیم قرار شد آب‌انبار ورودی شهر زیرزمینی نوش‌آباد و سایر بخش‌هایی که در اختیار اوقاف است، توسط این مجموعه مرمت شود که باتوجه به کمبود اعتبارات مجموعه، نیاز است تا سایر ارگان‌ها از جمله شهرداری و اوقاف به کمک میراث‌فرهنگی بیایند.