شوخی با حقوق بشر

مسعود سلیمی- دومین سفر وزیر اقتصاد و معاون نخست‌وزیر آلمان به ایران پس از اجرایی شدن برجام از اهمیت گسترش رابطه با تهران خبر می‌دهد. ضمن اینکه در فاصله اندک بین دو سفر زیگمار گابریل به ایران شخصیت‌های معتبر سیاسی و اقتصادی آلمان چه در دولت مرکزی و چه از مقامات فدرال برای پر کردن فاصله‌ای که تحریم‌ها میان دو کشور انداخته بود، وارد تهران شده بودند.آلمان از دیرباز از منظر سیاسی و اقتصادی با کشورمان رابطه خوب، سازنده و قابل احترامی داشته که همین امر می‌تواند به‌عنوان پشتوانه‌ای مطمئن برای گسترش روابط دوجانبه در شرایط پسابرجام به ویژه در حوزه اقتصاد و تجارت به حساب آید چراکه در ازای رابطه دو کشور، آلمانی‌ها درست برخلاف چینی‌ها و روس‌ها که بیشتر اجناس وازده و خارج از مصرف و دورریختنی را به کشورمان وارد کرده‌اند، ژرمن‌ها تولیدات باکیفیتی را صدالبته نه فقط به ایران که به خاطر ارزشی که برای خودشان و صنعت و اقتصادشان قائل هستند به کل جهان فروخته و می‌فروشند.
آلمان که پیش از تحریم‌ها از طرف‌های معتبر تجارت ایران بود، اینک در پسابرجام بدون هیاهوی زیاد رسانه‌ای در پی گسترش حجم تجارت خود با کشورمان برآمده است و به نظر می‌رسد در این رهگذر هدف میان‌مدت خود را رقمی تا حدود ۱۲ میلیارد یورو در نظر گرفته است.
اینکه آلمانی‌ها در پسابرجام می‌خواهند از فرصت به دست آمده در بازار بالقوه پرمتقاضی ایران سرمایه‌گذاری و دادوستد کنند، جای تعجب و بحث ندارد اما با توجه به شرایط سیاسی کنونی آلمان، یعنی تضعیف دولت ائتلافی مرکل به دلیل مساله پناهجویان و بالا گرفتن موج مخالفت‌ها با سیاست‌های دولت مرکزی به ویژه از سوی حزب افراطی دست‌راستی از یک‌سو و سبزهای مجلس از سوی دیگر، برخلاف گذشته این‌بار رابطه تجاری دو کشور با مسایل سیاسی در هم آمیخته است. در واقع این روزها رسمی رایج شده که مقامات بلندپایه کشورها به ویژه غربی‌ها هنگامی که می‌خواهند برای تجارت به کشور دیگری به ویژه در آسیا و آفریقا سفر کنند یادشان می‌افتد که «حقوق بشر» هم وجود دارد و باید برای خالی نبودن عریضه ذکر خیری هم از این عبارت و اصطلاح دست و پاگیر در روابط جهانی به میان آورند!در این رهگذر به گفته وزیر اقتصاد آلمان به‌عنوان پیش‌زمینه مذاکرات اقتصادی، قرار است از حقوق بشر و اوضاع خاورمیانه با مقامات ایرانی صحبت شود. اینکه مقامات کشورمان با چنین شرطی مخالف باشند بحثی نداریم اما مقام بلندپایه آلمانی فکر می‌کند در صورت عدم پذیرش مقامات کشورمان با شرط آنها فاتحه تجارت با ایران خوانده می‌شود و ژرمن‌ها می‌گویند اول حقوق بشر بعد اقتصاد و تجارت؛ انگاره توهین‌آمیزی که فقط کاربرد رسانه‌ای دارد.بحث بر سر حقوق بشر در ایران نیست، بحث بر سر این است که تمام فروشندگان بزرگ سلاح در جهان از آمریکا، فرانسه، روسیه، آلمان، چین و… صاحب تجارتی هستند که همراه با بازار مواد مخدر و قاچاق انسان در ردیف پردرآمدترین حرفه‌ها به حساب می‌آید و اگر قرار باشد موعظه‌های حقوق بشری خود را در عمل هم پیاده کنند به طور اصولی نباید به بسیاری از کشورهای جهان به ویژه در آسیا و آفریقا سلاح بفروشند به طور مثال فرانسه اگر قرار باشد حقوق بشر را در راس امور قرار دهد، نمی‌تواند حتی یک فروند از جنگنده موسوم به رافال را به هیچ کشوری بفروشد!بحث ما حقوق بشر ایران نیست اما به شهادت تاریخ هرگاه که پای سیاست و تجارت به میان آمده، حقوق بشر از در دیگری رانده شده است.شرط و بیع‌های وزیر اقتصاد و معاون خانم مرکل جدا از اینکه از سوی مقامات کشورمان از اصل مردود است، گوش طرفداران حقوق بشر هم از این تعارف‌ها پر شده است!و آخر اینکه شنیده بودیم برای رسیدن به اقتصاد باید از در سیاست وارد شد اما امروز این سیاست و اجتماع و بسیاری از تعریف‌های کلاسیک دیپلماسی و حقوق بشری همگی پشت در اقتصاد صف کشیده‌اند. روزگار غریبی است!
massoudmehr@yahoo.fr