شورای نگهبان در قامت مدافع ردصلاحیت‌شدگان!

محسن هاشمی در مناظره‌ای با شریعتمداری از سختگیری در بررسی صلاحیت کاندیداها انتقاد کرد

گروه سیاسی- کمتر از ۱۰ هفته تا موعد برگزاری انتخابات مجلس دوازدهم و ششمین دوره خبرگان رهبری باقی مانده و فضای حاکم بر کشور در قیاس با آنچه در آستانه برگزاری انتخابات پیشین، در دهه ۹۰ خورشیدی و نیز دهه‌های پیش از آن، به یاد داریم، چندان پرشور و حرارت به نظر نمی‌رسد؛ شرایطی که البته دست‌کم موجب غافلگیری مسوولان و ناظران نشده و از آنجا که چند سالی است ناظران نسبت به پیامدهای منفی این شرایط برای ملت و مملکت هشدار داده‌اند و مورد بی‌توجهی قرار گرفته‌اند، کمتر دل و دماغ صحبت از آن را خود دارند و حاکمان و مقام‌های مملکتی نیز باتوجه به آنکه کاهش مشارکت انتخاباتی در چند انتخابات اخیر، به سند و گواه آمار رسمی و اعداد و ارقامی که دستگاه‌های زیرنظر همین افراد تهیه و منتشر می‌کنند، به اثبات رسیده و کم‌کم به امری طبیعی تبدیل شده، چندان شگفت‌زده نشده و حتی ترجیح داده و می‌دهند که ابراز شگفتی و شگفت‌زدگی نیز نکنند. چه آنکه بعید است کسی، حتی این مقام‌ها، چنین رفتار و تظاهری را باور کنند و بپذیرند.
با این همه به‌ویژه پس از آنکه رهبری در نخستین روز همین هفته‌ای که حالا کم‌کم از روزهای میانی آن می‌گذریم و به روزهای پایانی‌اش نزدیک می‌شویم، در سخنانی از اهمیت انتخابات گفته‌اند و خواستار تلاش مضاعف دستگاه‌ها برای جلب مشارکت بیشتر شهروندان شده‌اند، در این چند روز این تحرکات دولتی دوچندان شده است. تا جایی که یکی از برنامه‌های خبری شبانگاهی صداوسیمای جمهوری اسلامی در اقدامی کم‌سابقه در حالی که هنوز دو ماهی تا برگزاری دو انتخابات پیش‌رو باقی است، اقدام به برگزاری مناظره‌ای میان دو چهره شاخص سیاسی و رسانه‌‌ای کرد؛ مناظره‌ای که یک سوی آن، حسین شریعتمداری در قامت مدیرمسوول روزنامه کیهان نشسته بود تا با اعتباری که در میان محافظه‌کاران و اصولگرایان، به‌ویژه طیف‌های تندروتر جناح راست دارد، از مواضع و دیدگاه‌های انتخاباتی این جریان سیاسی دفاع کند و سوی دیگر، ازقضا یکی از چهره‌های میانه‌روی جریان اصلاحات. محسن ‌هاشمی چند سالی است با ازسرگیری فعالیت‌های تشکیلاتی‌اش در حزب کارگزاران سازندگی به ریاست شورای مرکزی این تشکل سیاسی دست یافته است؛ تشکلی که اگرچه از جمله آن حدود ۳۰ حزبی عضو «جبهه اصلاحات ایران» است، اما در همین آخرین انتخاباتی که حدود ۲ سال پیش در واپسین جمعه بهار ۱۴۰۰ در سراسر کشور برگزار شد و مطابق پیش‌بینی‌ها ابراهیم رییسی را فراتر از دیگر کاندیداهای اصولگرا و اعتدالی انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم و در غیاب کاندیداهای اصلاح‌طلب و نامزدهای مورد حمایت جبهه اصلاحات ایران، به کاخ ریاست‌جمهوری رساند، از تصمیم اجماعی این جبهه سیاسی تخطی کرده و از میان همان ۷ نفری که شورای نگهبان مجاز به کاندیداتوری تشخیص داده بود، یکی را به‌عنوان کاندیدای مطلوب خود برگزیده بود.
جالب‌تر آنکه حال در آستانه برگزاری انتخابات مجلس دوازدهم و خبرگان رهبری ششم نیز در شرایطی که احزاب زیرمجموعه جبهه اصلاحات ایران، بعضا از تشدید محدودیت‌ها حتی نسبت به انتخابات ۱۴۰۰ سخن گفته‌اند و نسبت به این اوضاع گلایه دارند و در نتیجه بعید است در نهایت بتوانند به‌عنوان نمونه در پایتخت، از فهرستی متشکل از ۳۰ کاندیدا حمایت کنند، کارگزارانی‌ها سخت در تدارک مشارکت و تدوین فهرستی از کاندیداهای غیراصلاح‌طلب باقی‌مانده در میدان رقابت هستند. این در حالی بود که نه‌تنها این نوع ‌نگاه و مشی و مرام حزب کارگزاران سازندگی در همین مناظره اخیر در جای‌جای صحبت‌های رییس شورای مرکزی این تشکل سیاسی دیده می‌شد، متعاقبا مواضع تند و تیز اصولگرایان تندرو و پایداری‌ها را نیز می‌شد در صحبت‌های حسین شریعتمداری رویت کرد.
محسن‌ هاشمی در بخشی از سخنانش در این به ‌اصطلاح مناظره تلویزیونی با بیان اینکه «در وضعیت فعلی جمهوری اسلامی ۳ نگاه به مشروعیت نظام از طریق انتخابات وجود دارد»، گفت: یک نگاه این است که مشروعیت یعنی واقعا فرض بر این است که احتیاج به رای مردم داریم، برای مشروعیت، ولی عده‌ای هستند که این صحبت‌های رهبر را گوش می‌دهند و می‌بینند، ولی در ذهن خودشان احساس نمی‌کنند که رای مردم مشروعیت می‌آورد، فکر می‌کنند مقبولیتی برای نظام می‌آورد. در شورای نگهبان یا جامعه مدرسین در قم، افراد زیادی هستند. اسم افراد را نمی‌آورم، ولی فرض بر این است که خود نظام مشروع است با نظام ولایت‌فقیه مشروع است. می‌گویند نظام ولایت‌فقیه خود یک نظام مشروع است و اینکه مردم هم قبول کنند انتخاباتی برگزار کنیم، مقبولیت آن بالا برود. آنچه خیلی خطرناک است، آن عده‌ای هستند که انتخابات را زینت می‌دادند. اینجاست که رهبر می‌آیند وسط و می‌گویند که نه این انتخابات درست، راه‌حل‌ها و مشکلات را می‌تواند حل کند. مثلا تفکرات یا مثلا شبیه تفکرات آقای مصباح است یا مثلا کسانی که طرفدار آنها هستند، مثل پایداری‌ها.
حسین شریعتمداری تاکید کرد: «در مورد مقبولیت، تا آنجایی که خاطرم است، تنها کسی که چنین نظری داشت، آقای ‌هاشمی‌رفسنجانی بود. خدا رحمت‌شان کند، تنها کسی که رسما این نظر را داشتند که انتخاباتی ولو با یک حداقلی انجام بدهیم تا اینکه کارمان پیش برود، یعنی همین چیزی که آقای‌ هاشمی می‌فرمایند.» محسن‌ هاشمی که در واکنش به این ادعای شریعتمداری به تجارب پرتعداد آیت‌الله‌ هاشمی در حوزه انتخابات و کاندیداتوری او در ادوار گوناگون اشاره کرد و در ادامه با اشاره به آنچه پیش‌تر در ارتباط با انواع نگاه و رویکردها به بحث انتخابات گفته بود، اضافه کرد: «گروه اول جریان افراطی هستند. زمانی که مشارکت بالا است، طبیعتا این گروه رای نمی‌آورند و دوست دارند انتخابات خلوت و بی‌رونق برگزار شود و همه کاری می‌کنند که این اتفاق بیفتد برای همین مقام معظم رهبری نگران هستند و می‌آیند اینجوری حرف می‌زنند، چرا؟ چون ایشان اول سال این موضوع را مطرح کردند، ولی دیدند دست‌اندرکاران انتخابات هیچ فعالیتی برای پرشور کردن انتخابات نداشتند و دوباره این حرف را تکرار کردند.» او گفت: «اگر بخواهیم انتخابات پرشور شود، باید کاری کنیم که شورای نگهبان این‌گونه عمل نکند، مثال واضحی داریم، الان در همین انتخاباتی که در طول همین ۱۰ سال اخیر برگزار شده است، آیت‌الله ‌هاشمی ردصلاحیت شده، آقای لاریجانی ردصلاحیت شده، آقای جهانگیری رد‌صلاحیت شده، آقای ضرغامی رد‌صلاحیت شده، اصلا شما بروید ببینید چند نفر از آن این‌طرفی‌ها هم رد‌صلاحیت شده‌اند، چرا؟ چون احساس می‌شود که شورای نگهبان وظیفه‌اش براساس استصواب را درست عمل نمی‌کند. گروه سومی هستند که من اسم اینها را گروه تفریطی می‌گذارم. این گروه تفریطی همان براندازان هستند، این گروه دوست دارند انتخابات پرشور نشود، اینها رای هم نمی‌دهند که نظام جمهوری اسلامی ایران از مشروعیت بیفتد، اینها را می‌گوییم گروه سوم که تفریطی هستند.»
مناظره حسین شریعتمداری و محسن ‌هاشمی تنها رویداد رسانه‌ای با تمرکز بر انتخابات نبود. چنانکه همزمان پایگاه خبری- تحلیلی خبرآنلاین در گفت‌وگویی با یک روزنامه‌نگار و تحلیلگر اصولگرا، به بحث انتخابات پرداخت و این در حالی بود که این چهره سیاسی و رسانه‌ای در بخشی از سخنانش، از خبری مهم درباره «نارضایتی رهبری نسبت به برخی عملکردها در روال انتخابات پیش‌رو» خبر داد.
عباس سلیمی‌نمین که «تکرار تذکر رهبری به مسوولان برگزاری انتخابات را بی‌تردید نشانه ناخرسند بودن از برخی عملکردها و زمینه‌سازی انتخابات مناسب با شأن ملت ایران» می‌داند، گفته: «مجلس ضعیف قادر به حل مشکلات نخواهد بود یا به تعبیری دیگر مشکلات را به جامعه خواهد کشاند. وقتی مشکلات از مسیر خود دنبال نشوند، طبیعتا انحرافاتی در این زمینه می‌تواند رقم بخورد.» او گفت: «زمانی که نتایج هیات اجرایی اعلام شد، برخی از افرادی که سابقه‌شان، سلامت سیاسی و اقتصادی آنان را نشان می‌دهد، رد شدند. ممکن است گاهی برخی افراد مواضعی را اتخاذ کنند که درست نباشد، نباید به ‌خاطر یک خطا از یک شخصیت سالم، پاک و صاحب فکر محروم شویم.» سلیمی‌نمین با انتقاد نسبت به تنگ‌نظری‌ها و سختگیری ناضروری که در مرحله نخست بررسی صلاحیت کاندیداها و توسط هیات‌های اجرایی وابسته به دولت انقلابی انجام شد، خاطرنشان کرد: «آقایان شورای نگهبان باید این نوع تنگ‌نظری‌ها را جبران و زمینه انتخابات مشارکتی را فراهم کنند.» او که گفته دیدگاه برخی چهره‌های اصولگرا که از مشارکت ۲۰ تا ۳۰ درصدی در انتخابات دفاع می‌کنند، فاصله بسیار زیادی با دیدگاه رهبری دارد، تاکید کرد: «آنان دم از منویات رهبری و پیروی از ایشان می‌زنند، اما با منویات رهبری فاصله زیادی دارند.»