شوک ملی!

صبا رضایی- وزیر ارتباطات یک هفته مردم را با رفتارهای پوپولیستی سر کار گذاشت. اوایل هفته گذشته بود که محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت سورپرایزی دارد که پنجشنبه از آن رونمایی می‌کند. در این یک هفته بسیاری در هراس بودند که وزیر ارتباطات قصد دارد خبر قطع شدن اینترنت را بدهد و عده‌ای نیز بسیار خوش‌باورانه تصور می‌کردند قرار است تلگرام رفع فیلتر شود. با اینکه خبر رفع فیلتر تلگرام تکذیب شد، مردم همچنان می‌گفتند که سورپرایز وزیر رفع فیلتر تلگرام بوده است. اما‌ سورپرایز جناب وزیر که یک هفته همه مردم را به خود مشغول کرده بود، پست‌پلاس بوده است. از انتقال بسته‌های پستی با استفاده از پهپاد برای کاهش هزینه‌ها و جلوگیری از آلودگی شهرها، سورپرایز اصلی وزیر ارتباطات بود اما به دلیل قطع شدن اینترنت در آبان‌ماه و عذرخواهی وزیر پس از آن مردم تصور کردند سورپرایز وزیر یا مربوط به رفع فیلتر است یا قطع شدن دائمی اینترنت. وزیر ارتباطات نیز با مظلوم‌نمایی هرچه تمام‌تر گفت که زورش به رفع فیلتر نمی‌رسد و اگر می‌توانست حتما کاری می‌کرد. انگار نه انگار که او وزیر ارتباطات است. از تصورات و شایعات که بگذریم رفتارهای آذری‌جهرمی بسیار پوپولیستی بوده و از این منظر، عده‌ای او را با رییس‌جمهور دولت نهم و دهم مقایسه می‌کنند. از سوی دیگر اگر مردم نخبه، متخصص و باسواد جامعه از او عصبانی شوند، چه اهمیتی دارد؟ او با رفتارهای عوام‌فریبانه مردم جامعه را نشانه گرفته است و قصد دارد از آنها برای دستیابی به اهداف سیاسی خود استفاده کند.
همچنین شایعات بسیاری مبنی بر حضور آذری‌جهرمی در انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی به گوش می‌رسد.
از سوی دیگر مردم در تنگنای مالی به سر می‌برند و به دولت نیز به شدت بی‌اعتماد شده‌اند. مشکلات معیشتی و مالی مردم بسیار زیاد است و پست‌پلاس واقعا اهمیتی برای آنها ندارد. هدف او از این رفتار پوپولیستی چه بود؟ سرگرم کردن مردم آن‌هم در شرایط بحرانی پس از اعتراضات مردمی بر سر گرانی بنزین و قطعی اینترنت؟ دور کردن مردم از مشکلات و چالش‌های اصلی زندگی‌شان تا متوجه گرانی‌های روزافزون کالاها- آن هم در شرایطی که دولت قول داده بود گرانی بنزین تاثیری بر گرانی دیگر اجناس نداشته باشد- نشوند؟ هرچه بود اکنون بسیاری از او خشمگین هستند، بسیاری بر این باور هستند که او مردم را سرکار گذاشته و رفتارهای کودکانه‌ای دارد و عده‌ای او را بسیار باهوش می‌دانند که در حال جلب توجه عوام و پیدا کردن طرفدارانی در میان آنهاست.
پست‌پلاس و یک هفته سرکار گذاشتن مردم
وزیر ارتباطات از انتقال بسته‌های پستی با استفاده از پهپاد برای کاهش هزینه‌ها و جلوگیری از آلودگی شهرها خبر داد.
محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات که چند روز پیش گفته بود روز پنجشنبه یک سورپرایز دارد، روز پنجشنبه در پست اینستاگرامی درباره این سورپرایز نوشت:
خانم‌ها و آقایان، به پست+ (پست‌پلاس) خوش آمدید! ما به جای صحبت و جلسه، چند اقدام عملیاتی انجام دادیم که واقعا هزینه‌ها کمتر بشه و از آلودگی شهرها جلوگیری کنیم. برای همین در طرح پست+:
او توضیح داد: انتقال بسته‌های پستی با پهپاد را فراهم کردیم که دیگر در هیچ جای ایران نقطه‌ای باقی نماند که غیرقابل دسترس باشد. انتقال سریع دارو به بیمارستان‌ها، جزیره‌ها، سورپرایز کردن یکدیگر و… از جمله کارهایی است که از این به بعد در اختیار شما خواهد بود. در حال حاضر کشورهای کمی در دنیا هستند که این کار را کرده‌اند. ما می‌توانیم! خدا قوت به همه جوانان ایرانی برای این دستاورد!
آذری‌جهرمی در ادامه تاکید کرد: تجهیز کردن شرکت ملی پست به ماشین برقی، موتور برقی و دوچرخه برقی کاملا ایرانی، همچنین به مناسب آغاز پست+، ارسال نامه در سراسر کشور از طریق پست در شنبه ۲۳ آذر رایگان خواهد بود. لطفا برای اطلاع بیشتر به سایت post-plus.ir مراجعه فرمایید.
وی همچنین توضیح داد: در مورد این موج سورپرایز باید خدمتتون بگم که خیلی‌ از کامنت‌ها و توئیت‌ها و استوری‌ها و پیامک‌ها رو خوندم. واقعا از خلاقیت شما مردم عزیز و اعتماد و لطفی که به بنده به عنوان خادم خود دارید یک دنیا ممنونم. اتفاقا خیلی از این سورپرایزها مثل ارسال ماهواره جدید، ارزان کردن اینترنت، #پایان_وس و … رو در تقویم گذاشتم و در دو هفته آینده از این دستاوردها و خدمات زیاد خواهیم دید.
امیدوارم تلاش‌هایم برای رفع فیلترها هم به نتیجه برسه، خیلی از توئیت‌ها و کامنت‌ها رو برای بقیه در جلسات می‌خونم تا بالاخره با واقعیت‌های جامعه و خواسته‌های شما آشنا شوند.
بالاخره ممکنه خبر خوب زیادی در این مدت نشنویم یا حتی از شنیدن سورپرایز تعجب کنیم. اما من تمام تلاشم رو می‌کنم که حداقل به اندازه خودم برای شما مردم کار کنم و خبر خوب بدهم. همین شادی و هیجانی که این مدت در جامعه ایجاد شد خیلی ارزشمنده. کشور و مردم بزرگی داریم و باید قدرشون رو بدونیم. باید ایران رو بهترین و پیشرفته‌ترین کشور دنیا کنیم.
جلب توجه عوام با رفتارهای پوپولیستی
فعالان کسب و کارهای اینترنتی بر این باور هستند که وزیر ارتباطات نه فعالان فناوری، استارت‌آپ‌ها و متخصصان و افراد نخبه جامعه را، بلکه مردم عوام را با این رفتارهای پوپولیستی نشانه گرفته تا در بین مردم عوام طرفدارانی پیدا کند و به اهداف سیاسی خود برسد.
عادل طالبی، دبیر انجمن کسب‌وکارهای اینترنتی به «جهان‌صنعت» گفت: رفتارهای پوپولیستی باید در شاخه مباحث جامعه‌شناسی بررسی شود اما این رفتارها در میان تمامی دولتمردان دنیا مشاهده می‌شود و البته موجب برنده شدن آنها در انتخابات‌های مختلف شده است.
وی افزود: در آمریکا فرد پوپولیستی مانند ترامپ برنده انتخابات ریاست‌جمهوری شده در بریتانیا، فرانسه، اتریش و ایتالیا نیز افراد پوپولیست موفق شده‌اند تا در انتخابات برنده شوند و کرسی‌های مختلف سیاسی را از آن خود کنند.
رفتارهای پوپولیستی، معضل جهانی است
طالبی در ادامه بیان کرد: رفتارهای پوپولیستی در دنیا و پیشی گرفتن پوپولیست‌ها از رقیبان سیاسی خود یک معضل جهانی است.
وی در رابطه با رفتارهای پوپولیستی آذری‌جهرمی گفت: آقای وزیر بسیار فرد باهوشی است و سوراخ دعا را پیدا کرده است. او هوشمندانه در حال برنامه‌ریزی و دستیابی به اهداف کوتاه‌مدت و میان‌مدت خود است. در حال حاضر نیز از رفتارهای پوپولیستی خود استفاده می‌کند تا برای خود طرفدارانی پیدا کند.
این کارآفرین در حوزه کسب‌وکارهای مجازی تاکید کرد: هدف آذری‌جهرمی جلب توجه مردم عوام است.
وی در رابطه با اهداف انتخاباتی وزیر ارتباطات برای انتخابات بعدی ریاست‌جمهوری بیان کرد: از نظر قانونی آذری‌جهرمی نمی‌تواند به انتخابات بعدی ریاست‌جمهوری برسد اما قطعا از این رفتارهای پوپولیستی خود اهدافی دارد.
ایجاد شایعات به هدف افکارسنجی
طالبی درباره شایعات ایجاد شده درباره قطعی اینترنت، رفع فیلترینگ تلگرام و یوتیوب گفت: گاهی اوقات شایعات از سوی خود وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی ایجاد می‌شود تا بازخورد مردم را بسنجند. در واقع نوعی افکارسنجی می‌کنند و در تمام دنیا نیز سیاست به معنای افکارسنجی است. در قدیم این افکارسنجی از سوی رانندگان تاکسی‌ها انجام می‌شد یا اینکه در اتوبوس‌ها فردی یک بحثی را آغاز می‌کرد تا نظر مردم را درباره آن بداند. سپس آمار مخالفان و موافقان را یادداشت می‌کردند.
وی افزود: اکنون افکارسنجی در شبکه‌های اجتماعی و از طریق شایعات انجام می‌شود.

ریشه تاریخی عوام‌فریبی
امان‌الله قرایی‌مقدم* – مساله رفتارهای پوپولیستی و عوام‌فریبانه ریشه در تاریخ و فرهنگ کشور ما دارد. امروزه فضای مجازی گسترش پیدا کرده و کوچکترین خبر یا مساله به سرعت برق در همه جا منتشر می‌شود.
عوام‌فریبی به جز مسائل فرهنگی، عوامل اقتصادی و احساسی را نیز نشانه می‌گیرد. به طور مثال افرادی که با وجود دارا نبودن شرایط مالی مناسب، لباس‌های گران‌قیمتی می‌پوشند و خود را مرفه جلوه می‌دهند.
در کشور ما مردم نیز دیگران را بر اساس ظواهر قضاوت می‌کنند. به همین روی اگر فردی قصد شراکت، انجام یک مبادله تجاری یا ازدواج داشته باشد دست به عوام‌فریبی می‌زند. به طور کلی رفتارهای عوام‌فریبانه و پوپولیستی در جامعه‌ای که صداقت و راستگویی در آن وجود ندارد بسیار بیشتر است. مردم ایران نیز به صورت ادراکی نمی‌اندیشند و بیشتر بر اساس ظاهر قضاوت می‌کنند.دولتمردان نیز از لحاظ سیاسی همواره مردم را فریب می‌دهند و در طول تاریخ نیز با اقدامات عوام‌فریبانه و پوپولیستی به فریب مردم جامعه پرداخته‌اند. آنها هرگز به درددل مردم گوش نمی‌دهند، تنها به صورت عوام‌فریبانه‌ای اظهار می‌کنند که به فکر مردم هستند. دولت کنونی چه زمانی به درد مردم رسیدگی کرده است؟ حتی ادعای شفاف‌سازی از سوی دولت نیز یک رفتار پوپولیستی است. مردم نیز عوام‌فریبی را از دولت آموخته‌اند. اگر دولت به درد مردم رسیدگی می‌کرد امروزه ۱۸ میلیون خانوار یا همان ۶۰ میلیون نفر مردم نیازمند به کمک معیشتی در جامعه نداشتیم.
مسخ کردن مردم با رفتارهای پوپولیستی
محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز دست به رفتارهای عوام‌فریبانه و پوپولیستی زده و با ادعای سورپرایزی هیجان‌انگیز آنها را سرکار گذاشته است. او نیز مانند بسیاری از دیگر دولتمردان، مردم را سرگرم کرده، مسخ کرده و آنها را از دغدغه‌های زندگی‌شان دور کرده است. او افکار مردم را به خود مشغول کرده و مانند هر پوپولیست دیگری در دنیا قصد بهره‌برداری سیاسی از این اقدامات پوپولیستی را دارد. در طول تاریخ همواره اقدامات پوپولیستی به هدف مسخ کردن، درگیر کردن افکار مردم و دور کردن آنها از مشکلات مهم و جاری زندگی رخ می‌دهند.
* استاد جامعه‌شناسی