شکست زودهنگام

گروه مسکن- تولید چهار میلیون مسکن طی دوران ریاست‌جمهوری ابراهیم رییسی موضوعی است که از ابتدا با انتقاد بسیاری از کارشناسان رو‌به‌رو شد؛ آنها معتقد بودند اصلا چنین چیزی شدنی نیست و بهتر است دولت از تجربه شکست‌خورده مسکن مهر درس بگیرد.
پس از گذشت نزدیک به یک سال از استقرار دولت سیزدهم این اولین باری است که یک مسوول از زمین خوردن پروژه مسکنی دولت سخن می‌گوید. به تازگی رییس کمیسیون عمران اظهار داشت: عوامل متعددی باعث شده که امروز قانون جهش تولید مسکن که رییس‌جمهوری درباره اجرای آن (ساخت یک میلیون مسکن در سال) قول داده بود و می‌توانست تحولی در بازار مسکن ایجاد کند، به زمین بخورد و شاهد آن هستیم که این قانون و طرح در حال زمین خوردن است و اگر با این روند به جلو برویم در اجرای آن به نتیجه نمی‌رسیم.
محمدرضا رضایی‌کوچی درباره وضعیت بازار مسکن و سیاست‌های دولت برای کنترل بازار اجاره‌ اظهار داشت: در شرایط معقول بازار باید خود را تنظیم کند و تعادل بین عرضه و تقاضا شکل بگیرد به این معنا که نسبت به میزان متقاضی عرضه مسکن وجود داشته باشد تا بازار تنظیم شود و به سمت تولید مسکن برود.
او با بیان اینکه دولت‌ها می‌دانند که اگر در بازار مسکن مداخله نداشته باشند و به تولید مسکن کمک نکنند، فاصله بین عرضه و تقاضا افزایش می‌یابد، گفت: دولت‌ها همواره متوجه افزایش فاصله بین عرضه و تقاضا هستند و اساسا این فاصله بین عرضه و تقاضا باعث افزایش قیمت مسکن می‌شود که به دنبال آن اجاره‌بها هم رشد پیدا می‌کند. از این رو دولت‌ها هرازگاهی به صورت مُسکنی حرکتی در بازار انجام می‌دهد برای مثال در دولت آقای احمدی‌نژاد مسکن مهر به اجرا رسید در ابتدای دولت آقای روحانی مسکن اجتماعی مطرح شد که در انتهای دولت طرح اقدام ملی مسکن به اجرا رسید.
رییس کمیسیون عمران مجلس تاکید کرد: همین افزایش فاصله بین عرضه و تقاضا باعث افزایش قیمت‌ها در بازار مسکن و به دنبال آن اجاره‌بها می‌شود از این‌رو راهکار اصلی این است که در بلندمدت باید بازار را به سمت تولید مسکن ببریم و تولید را افزایش دهیم. همچنین واحدهایی که ساخته شدند باید در بازار مسکن عرضه شوند.
او با اشاره به وجود خانه‌های خالی و عدم عرضه آنها در بازار مسکن و اجاره گفت: در حال حاضر بازار مسکن به کالایی برای تجارت و سرمایه‌گذاری تبدیل شده و یک کانون سرمایه‌گذاری در ایران محسوب می‌شود و باید اقداماتی انجام شود که واحدهای خالی وارد بازار شوند. رضایی‌کوچی افزود: امروز بیش از دو میلیون خانه خالی وجود دارد که وارد بازار مسکن نشده‌اند از این رو مجلس قانون مالیات بر خانه‌های خالی را وضع کرد. در ابتدا قانون مالیات بر خانه‌های خالی که در مجلس تصویب شد نقش بازدارندگی نداشت و این‌گونه نبود که مالک به دلیل مالیات سنگین ترجیح دهد، آن واحد را وارد بازار کند از این‌رو یک بار دیگر نرخ مالیات بر خانه‌های خالی تغییر کرد و افزایش یافت اما باز هم رشد قیمت مسکن بیشتر از نرخ مالیات مصوب شد و به همین دلیل مالکان همچنان ترجیح می‌دهند واحدهای خود را وارد بازار نکنند.
رییس کمیسیون عمران مجلس درباره عوامل موثر در عدم اجرای مالیات بر خانه‌های خالی اظهار داشت: معتقدم در این موضوع تعارض منافع وجود دارد و کسانی که مسوول شناسایی خانه‌های خالی هستند خودشان تمایلی برای اجرای این قانون ندارند و به هر دلیلی انگیزه‌ای وجود ندارد وگرنه شناسایی خانه‌های خالی و اجرای قانون کار سختی نیست و امکان ثبت خانه‌های شناسایی شده در سامانه مورد نظر هم وجود دارد اما در حالی که از دولت‌های گذشته تا به امروز درگیر شناسایی خانه‌های خالی بودند و با گذشت بیش از ۲ سال از شروع شناسایی خانه‌های خالی، در حال حاضر کمتر از ۵۰۰هزار واحد خانه خالی برای مالیات‌ستانی شناسایی شده‌اند و قبض مالیاتی برای این واحدها ارسال شده است.
او تاکید کرد: در حالی که دو سال از آغاز اجرای این قانون گذشته اما حداکثر یک چهارم یعنی حدود ۲۵ درصد خانه‌های خالی برای مالیات‌ستانی مشخص شده‌اند و به این معنا است که به هر دلیل اراده جدی برای اجرای این قانون و شناسایی خانه‌های خالی وجود ندارد.
رضایی‌کوچی گفت: در این شرایط افزایش قیمت مسکن هم باعث رشد اجاره‌بها می‌شود چراکه اجاره‌بها تابعی از بهای ملک است و بهای ملک هم تابعی از اقتصاد کلان کشور است و به دنبال افزایش قیمت مصالح ساختمانی و افزایش دستمزد‌ها قیمت تمام‌شده مسکن هم طبیعی است که افزایش یابد.
او با بیان اینکه راهکار بهبود شرایط افزایش تولید مسکن است و علی رغم وجود قانون مترقی جهش تولید مسکن اما مسکنی ساخته نمی‌شود، در گفت‌‌و‌گو با ایلنا اظهار داشت: مجلس روی تنظیم و تدوین قانون جهش تولید مسکن وقت بسیاری گذاشته و قانون خوبی برای حوزه مسکن به تصویب رسانده اما دولت آن را به اجرا در نیاورده است. رییس کمیسیون عمران مجلس افزود: علی‌رغم اینکه مولفه‌های لازم را در قانون جهش تولید مسکن به کار بردیم و یک قانون مترقی به تصویب رسیده که ظرفیت خوبی در آن دیده شده اما به دلیل هماهنگ نبودن دستگاه‌های اجرایی قانون به اجرا نرسیده ‌است. وزارت نفت در بخش احداث زیرساخت‌ها مانند گازرسانی، وزارت نیرو در بخش ارائه خدمات، وزارت اقتصاد و بانک‌ها در بخش ارائه تسهیلات و تخصیص اعتبارات همکاری نمی‌کنند و اساسا در وزارت راه‌و‌شهرسازی هم اراده‌ای برای اجرای این قانون وجود ندارد.
رضایی‌کوچی تاکید کرد: عوامل متعددی باعث شده که امروز قانون جهش تولید مسکن که رییس‌جمهوری درباره اجرای آن (ساخت یک میلیون مسکن در سال ) قول داده بود و می‌توانست تحولی در بازار مسکن ایجاد کند، به زمین بخورد و شاهد آن هستیم که این قانون و طرح در حال زمین خوردن است و اگر با این روند به جلو برویم در اجرای آن به نتیجه نمی‌رسیم.
او تاکید کرد: قرار بر این بود که منابع مسکن از جمله اعتبارات ۳۰ هزار میلیارد تومانی در بودجه، مالیات بر خانه‌های خالی، اقساط ۴۰ هزار میلیارد تومانی برگشت داده شده از مسکن مهر در صندوق توسعه مسکن تجمیع شود اما امروز صندوق مسکن یک ریال منابع هم ندارد. در این شرایط وزارت اقتصاد هم می‌گوید اختصاص ۲۰ درصد تسهیلات بانکی به بخش مسکن کاهش یابد و به کمتر از ۱۵ درصد برسد و بانک‌ها هم تسهیلات ۳۶۰ هزار میلیارد تومانی را پرداخت نکردند.
رییس کمیسیون عمران مجلس گفت: به نظر می‌رسد مدیران و مسوولان از آنجایی که خودشان خانه دارند، درد مستاجران را نمی‌فهمند و حس نمی‌کنند و نمی‌توانند وضعیت مستاجران را تجربه کنند.