صادرات یک میلیارد دلاری از دست رفت!

صدا‌وسیما- جهانگیر مجیدی دبیر انجمن صنعت چرم کشور گفت: از ۱۸ میلیون کشتار گوسفندی که سالانه در کشور انجام می‌شود، به راحتی می‌توان ۴ میلیون دست لباس تولید کرد و ۸۰۰ میلیون دلار تا یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار صادرات داشت، ولی خام‌فروشی می‌کنیم.
مجیدی افزود: انجمن صنایع چرم ایران متشکل از ۲۲۰ عضو از تولیدکنندگان تبریز ، تهران و مشهد است، اما بیشتر کارخانه‌های تولیدی، به خاطر ناقص بودن زنجیره ارزش، مشکلات ارزی و تحریم‌ها، با ۳۰ درصد ظرفیت فعالیت می‌کنند.
وی گفت: در ایران به لحاظ جمعیت قابل توجه دام سبک و سنگین، مزیت نسبی برای رونق و رقابت‌پذیری صنعت چرم وجود دارد به شرط اینکه دولت و بانک مرکزی حمایت کند.
دبیر انجمن صنعت چرم کشور گفت: با توجه به اینکه مواد اولیه صنعت چرم در کشور موجود است باید شرایط نسبی را به مزیت رقابتی تبدیل کرد، اما چون زنجیره ارزش در داخل تکمیل نیست مواد اولیه ما به صورت خام یا سالامبور به کشور‌های متقاضی مثل هند، پاکستان، ترکیه، ایتالیا صادر می‌شود و با مواد اولیه ما، صنعت و اشتغال آنها رونق می‌گیرد و محصول نهایی را با چند برابر قیمت به ما می‌فروشند.
مجیدی ادامه داد: زنجیره ارزش زمانی تکمیل می‌شود که پوست به درستی استحصال و به چرم تبدیل شود و صنعتگران بتوانند چرم تولید‌شده را به محصول نهایی یعنی پوشاک، کیف، کفش و کمربند تبدیل کنند.
دبیر انجمن صنعت چرم کشور افزود: اگر ۲۰ خط فرآوری چرم سبک در کشور ایجاد شود می‌توان پوست ۱۵ میلیون کشتار سالانه را استحصال کرد و به جای اینکه پوست خام را صادر کنیم آن را به حلقه بعدی یعنی تکمیل زنجیره ارزش و تولید پوشاک تبدیل کرد.
مجیدی با اشاره به اینکه در ایران به غیر ‌از چند استان که سردسیر هستند، پوشیدن لباس چرمی خیلی کاربرد ندارد، گفت: با سرمایه‌گذاری حدود ۴۰ میلیون دلاری برای ایجاد ۲۰ خط فرآوری چرم، می‌توان پوست مورد نیاز برای تهیه چرم را استحصال و آن را به پوشاک تبدیل و به کشور‌های سردسیر صادر کرد و در مدت کوتاهی (دو تا سه سال)‌سرمایه‌گذاری که در این زمینه شده است را به کشور بازگرداند؛ ضمن اینکه سالانه ۸۰۰ میلیون دلار تا یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار از صادارت پوشاک چرمی می‌توان درآمد ارزی داشت.
وی افزود: از ۱۵ میلیون کشتاری که سالانه انجام می‌شود می‌توان ۴ میلیون دست لباس (۲۰۰ دلار) تولید کرد که با صادرات محصول نهایی ارزآوری قابل‌توجهی می‌شود.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه باید سیاستی اتخاذ شود که پوست دام‌ها سالم و باکیفیت باشد، افزود: اگر فرآیند زنجیره ارزش این صنعت از دامداری، کشتار، استحصال پوست، چرم‌سازی و پوشاک و محصول نهایی علمی و اصولی انجام شود این صنعت ارزش‌افزوده بالایی دارد و به اقتصاد کشور کمک می‌کند.
وی اضافه کرد: در نخستین حلقه (تبدیل پوست خام به سالامبور) برای هر ۱۰۰۰ جلد پوست گوسفند، ۷ نفر اشتغال و ۱۳ درصد ارزش‌افزوده، در دومین حلقه (تبدیل سالامبور به وت‌بلو)‌، ۴ نفر اشتغال و ۱۰ درصد ارزش‌افزوده، حلقه سوم (وت‌بلو به کراست) ۱۲ نفر اشتغال و ۴۰ درصد ارزش‌افزوده و در مرحله تکمیل زنجیره (کراست به چرم) ۱۰ نفر اشتغال و ۳۷ درصد ارزش‌افزوده،‌ افزایش می‌یابد. بنابراین برای هر ۱۰۰۰ جلد پوست، ۳۰ نفر اشتغال با ۱۰۰درصد ارزش‌افزوده خواهیم داشت.
مجیدی گفت: هیچ صنعتی در کشور وجود ندارد که ارزش‌افزوده ۱۰۰‌درصدی داشته باشد، فقط اراده ملی می‌خواهد صنعت پوشاک چرمی رونق بگیرد.
وی گفت: هم‌اکنون منابع ارزی کشور، به دلیل مسائل بین‌المللی و کاهش صادارت نفت، کم شده است، بنابراین یک اراده‌ ملی می‌خواهد تا مزیت‌هایی که در کشور وجود دارند را به تولید انبوه، به رقابت‌پذیر بودن تبدیل کند.
مجیدی افزود: برای راه‌اندازی صفر تا صد یک کارخانه تقریبا به ۲ میلیون یورو سرمایه‌گذاری نیاز است.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه بعضی از کالا‌ها مثل پوست اگر در گمرک دپو شود فاسد می‌شود، گفت: هم‌اکنون زمان‌بر بودن صدور مجوز برای واردات پوست سنگین (پوست گاوی) یکی از معضلاتی است که تولید را با مشکل مواجه کرده است گاهی اوقات ۳ تا ۴ ماه پوست وارداتی در گمرک به دلیل کاغذ‌بازی‌های اداری معطل می‌شود که در نهایت پوست از حیز انتفاع خارج شده و دیگر قابل استفاده نمی‌شود.
مجیدی افزود: حدود ۱۰ سال پیش دولت طبق مصوبه‌ای، سازمان محیط‌زیست را ملزم به ایجاد فضایی برای دفن پسماند صنعت چرم کرد اما تاکنون این مصوبه اجرایی نشده است و صنعت چرم جای مشخصی برای دفن پسماند ندارد.
وی با اشاره به اینکه در همه جای دنیا، از صنعت چرم به عنوان صنعت سبز یاد می‌شود، گفت: سالانه ۱۷ تا ۱۸ میلیون پوست از دام جداسازی می‌شود، اگر پسماند آن مدیریت نشود حتما به محیط‌زیست آسیب می‌رساند. متاسفانه سازمان‌های مربوطه تکلیف خود را در زمینه دفن پسماند چرم انجام نمی‌دهند و صنعت چرم را به خاطر تولید پسماند، جریمه سنگین می‌کنند.
دبیر انجمن صنعت چرم کشور تکمیل نشدن زنجیره ارزش را مهم‌ترین چالش صنعت چرم برشمرد و افزود: با تکمیل زنجیره ارزش، اشتغال، صنعت و تولید هم توسعه خواهد یافت.
مجیدی دیوان‌سالاری و بوروکراسی اداری را مشکل دیگر این صنعت نام برد و گفت: اگر به تشکل‌هایی که شناخته‌شده و نماینده صنعتگران و تولیدکنندگانی که میلیارد‌ها تومان سرمایه‌گذاری کردند اختیارات داده شود، تولید رونق می‌گیرد، زیرا کاغذ‌بازی اداری و زمان‌بر بودن صدور مجوز‌ها و معطلی در ترخیص مواد اولیه از گمرک، به صنعت و تولید لطمه می‌زند.
وی افزود: در بیشتر کشور‌های توسعه‌یافته، دولت ۲‌درصد تولید را به آموزش اختصاص می‌دهد، زیرا معتقد است نیروی انسانی تامین‌کننده و تعیین‌کننده‌ترین فاکتور در تولید صنعتی و کیفیت آن است. متاسفانه در کشور ما برای ارتقای مهارت، درست هزینه نمی‌شود.
این کارشناس اقتصادی معضل بعدی صنعت کشور را پایین بودن حجم تولید بیان کرد و گفت: اگر حجم تولید واحد‌های تولیدی کشور پایین باشد قدرت رقابت‌پذیری در سطح جهان را نخواهیم داشت؛ بنابراین باید با آموزش و مهارت، حجم تولید واحد‌های تولیدی ارتقا یابد تا قدرت رقابت‌پذیری و صادرات داشته باشیم.
مجیدی با اشاره به اینکه هم‌اکنون ظرفیت خوبی از لحاظ تامین نیاز مواد مورد نیاز صنعت کفش و کیف وجود دارد، افزود: ۱۲ هزار واحد تولیدی کفش در کشور فعالیت می‌کنند، اما در هر واحد تولیدی به صورت میانگین ۲۰ جفت کفش تولید می‌شود که اگر این واحد‌ها و کارگاه‌های تولیدی با افراد ماهر و متخصص و ماشین‌آلات پیشرفته و به روز مجهز کنیم حجم تولیدات را می‌توان به ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون جفت کفش در سال افزایش داد.
وی ادامه داد: برای اینکه بتوانیم حجم تولید را افزایش دهیم و در زمینه صادرات حرفی برای گفتن داشته باشیم باید زنجیره ارزش تکمیل شود. صنعت چرم ظرفیت تامین نیاز صنعت کفش، کیف، کمربند و پوشاک را دارد، اما تا زمانی که نگاه منطقی به این صنعت با ارزش‌افزوه بالا نشود هیچ اتفاقی در این زمینه نمی‌افتد.
این کارشناس اقتصادی درخصوص صنعت ماشین‌سازی صنعت چرم گفت: در گذشته صنعتگران چرم دستگاه پاشش رنگ را از کشور‌هایی مثل ایتالیا و آلمان که قدمت ۲۰۰ ساله دارند، وارد می‌کردند، اما هم‌اکنون این دستگاه توسط متخصص داخلی تولید‌شده و قابل رقابت با نمونه خارجی آن است.
مجیدی افزود: دو کشور هندوستان و پاکستان به لحاظ بالا بودن جمعیت گوسفندی و به ویژه بز، تولید چرم بالایی دارد و جزو نخستین‌های تولیدات پوشاک چرمی محسوب می‌شوند، اما به لحاظ شرایط آب‌و‌هوایی، استفاده از پوشاک چرمی برای مردم این دو کشور خیلی کاربرد ندارد، بنابراین به علت مزیت جمعیت دامی به تجارت جهانی وصل شده و تولیدات را صادر می‌کنند. در کشور ایران هم ظرفیت و مزیت نسبی برای تولید پوشاک چرم و کفش وجود دارد و جز برخی استان‌های سردسیر، استفاده از پوشاک چرم خیلی کاربرد ندارد. ما نیز می‌توانیم این مزیت را رقابت‌پذیر کنیم و با تولید و صادرات آن به کشور‌های هدف، ارزی‌آوری خوبی برای کشور داشته باشیم.
مجیدی گفت: خوشبختانه در چند سال اخیر، چند تولیدکننده در زمینه تولید چرم شتر مرغ ورود کرده‌اند، اگر درست فراوری و به محصول نهایی تبدیل شود، ارزش‌افزوده بالایی دارد؛ زیرا یکی از گران‌ترین چرم‌های جهان محسوب می‌شود.
وی افزود: با توجه به اینکه ایران رتبه چهارم جمعیت دامی و یک درصد جمعیت جهان را دارد انتظار می‌رود یک درصد از پوشاک چرمی دنیا از آن ایران باشد، بنابراین باید شرایط و زمینه‌ها مساعد باشد تا یک درصد ارزش‌افزوده جهان را کسب کنیم.
مجیدی با اشاره به اینکه بازار داخلی توسط تولیدکنندگان داخلی تامین می‌شود، گفت: سالانه ۳۰ تا ۴۵ میلیون دلار از صادرات ۱۵ میلیون جلد سالامبور ارز‌آوری می‌شود.
این کارشناس صنعت افزود: صادر کردن منابع نفتی که خدادادی است هنر نیست، هنر آن است که پوست را فرآوری و به پوشاک یک میلیارد دلاری تبدیل کرد.