صادرات ۴۵ میلیارد دلاری تا پایان سال

گروه بازرگانی- ایران به دلیل مزیت‌ها و پتانسیل‌هایی که در حوزه لجستیک دارد، توانایی تبدیل شدن به یکی از مراکز مهم تجارت در منطقه و حتی دنیا را داراست، اما با وجود قرار گرفتن کشور ما در منطقه خاورمیانه و در مسیر پنج کریدور اصلی ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی، تاکنون توسعه لجستیک در کشور به‌طور جدی مورد توجه قرار نگرفته است. این در حالی است که نقش لجستیک در توسعه تجارت و رشد اقتصادی نقشی انکارناپذیر است به طوری که بنگاه‌ها با بهره‌گیری از فعالیت‌ها و خدمات لجستیکی کارآمد، نه‌تنها می‌توانند در گسترش بازار محصولات خود در سطح ملی به‌صورت موفق عمل کنند، بلکه از این توانایی نیز برخوردار هستند که توان رقابت‌پذیری و تجارت خود را در سطح بین‌المللی افزایش دهند. اما نه تنها این اتفاق نیفتاده بلکه حتی در مواقعی حمل و انتقال کالاهای اساسی از بنادر کشور به سطح شهرها نیز به دلیل نبود سیستم منسجم و نظام لجستیکی مشخص، با بی‌نظمی‌هایی مواجه شده است. چه برسد به اینکه ضعف موجود در حوزه حمل‌و‌نقل و لجستیک به خصوص در حوزه صادرات کالاهای کشاورزی بارها باعث از دست رفتن فرصت‌های طلایی ایران در حوزه تجارت شده است.
در این خصوص رییس سازمان توسعه تجارت ایران معتقد است که مشکلات لجستیکی فعلی ناشی از حمایت‌های صرف از چند شرکت داخلی است. به گفته علیرضا پیمان‌پاک، متاسفانه طی سنوات گذشته دولت‌ها برای حمایت صرف از چند شرکت داخلی در حوزه لجستیک، شرایطی را فراهم کردند که نتیجه آن زیان‌دهی هزاران واحد تولیدی بود. این در حالی است ما در دوره جدید علاوه بر استفاده از پتانسیل شرکت‌های داخلی، برای تامین نیاز لجستیک کشور در جایی که خلاء داشته باشیم از واردات بهره خواهیم برد. معاون وزیر صمت همچنین در نشستی خبری که دیروز برگزار شد، در مورد آخرین وضعیت صادرات اعلام کرد: طبق آخرین آمار، صادرات کشور از ۴۰ میلیارد دلار عبور کرده و تا پایان سال به ۴۵ میلیارد دلار خواهد رسید. وی همچنین درباره تجارت مشترک ایران و روسیه اظهار کرد: تا پیش از این سهم ایران از بازار روسیه بسیار محدود بود، اما اخیرا در حوزه صیفی‌جات، کالاهای ایرانی سهم بیشتری را از بازار این کشور در اختیار گرفته‌اند و ما می‌توانیم در یک برنامه چهارساله با افزایش ۱۵ برابری سهم صادرات ایران به روسیه را به حدود ۵/۷ میلیارد دلار برسانیم. وی همچنین با اشاره به چالش‌های اخیر در حوزه صادرات محصولات کشاورزی اعلام کرد: باید برای صادرات تولید شود نه اینکه مازاد مصرف را به سمت صادرات هدایت کنیم.
خلاء لجستیکی را با واردات پر می‌کنیم
معاون وزیر صمت در رابطه با معضلات حوزه حمل‌و‌نقل لجستیک گفت: مشکلاتی که امروز در حوزه لجستیک و حمل‌و‌نقل داریم ناشی از حمایت صرف از چند شرکت داخلی است اما ما در دوره جدید هم به تولید داخل و هم به واردات توجه خواهیم داشت.
علیرضا پیمان‌پاک در خصوص آخرین وضعیت خطوط منظم دریایی اظهار کرد: خطوط منظم دریایی در شمال کشور راه افتاد که قرار شد آن بخش از کسری کالا در کشتی به عنوان یارانه از سوی سازمان توسعه تجارت پرداخت شود. پرداخت این یارانه در هفته‌های نخست که کشتی‌ها با کسری کالا مواجه بودند، انجام شد اما در حال حاضر یارانه‌ای پرداخت نمی‌شود چراکه کشتی‌ها با ظرفیت پر حرکت می‌کنند.
رییس سازمان توسعه تجارت ایران افزود: یکی از مهم‌ترین تاثیراتی که راه‌اندازی خطوط منظم دریایی داشت، در زمان اختلاف با کشور آذربایجان بود. در آن زمان کانتینرها بیش از یک هفته معطل می‌شدند و هزینه هر کانتینر بین ۶ تا ۷ هزار دلار بود اما پس از راه‌اندازی خطوط منظم دریایی، هزینه کانتینرها به ۲۰۰۰ دلار برگشت. در حال حاضر نیز روال برقرار شده و کشتی‌ها نیز کسری کالا ندارند.
وی ادامه داد: متاسفانه طی سنوات گذشته دولت‌ها برای حمایت صرف از چند شرکت داخلی در حوزه لجستیک، شرایطی را فراهم کردند که نتیجه آن زیان‌دهی هزاران واحد تولیدی بود.
پیمان‌پاک افزود: حمایت صرف از شرکت‌های داخلی در حوزه لجستیک علاوه بر اینکه واحدهای تولیدی را دچار مشکل کرد، کشور را در حوزه کانتینر، لوکوموتیو، کشتی‌، کشتی‌های رورو، واگن‌های یخچال‌دار، کِشنده‌ها، کانتینرهای یخچال‌دار و به طور کلی در حوزه لجستیک با کمبود مواجه کرد. معاون وزیر صمت اظهار کرد: ما در دوره جدید علاوه بر استفاده از پتانسیل شرکت‌های داخلی، برای تامین نیاز لجستیک کشور در جایی که خلاء داشته باشیم از واردات بهره خواهیم برد.
هدف‌گذاری صادرات ۵/۷ میلیارد دلاری به روسیه
معاون وزیر صمت همچنین در ادامه مطرح کرد: دولت به توسعه روابط تجاری با کشورهای مستقل مانند روسیه و اوراسیا تمایل دارد. در این راستا در سفر رییسی به روسیه نیز هدف‌گذاری صادرات ۵/۷ میلیارد دلاری را داشتیم .
پیمان‌پاک در مورد برگشت خوردن برخی از محصولات کشاورزی ایران اظهار کرد: وقتی در تامین فلفل دلمه‌ای روسیه سهم ویژه‌ای به دست می‌گیریم باید برخی مسائل مانند ریجستری رعایت شود. استانداردهای روسیه با همه جای دنیا فرق دارد. ۴۴ منطقه با مجموعه‌های داخلی مکاتبه کردند ولی پاسخی برای ریجستری و تطابق استاندارد نگرفتند. کشورهای دیگر هم در مورد اوراسیا به این مشکل برخورد می‌کنند. هیات‌های مختلف برای رفع این مشکل ریجستری وارد شدند.
وی افزود: ما همین مشکل را با چین داشتیم اما با کمک بخش خصوصی همه محصولات ریجستر شدند و اکنون هیچ مشکلی نداریم. اگر این مشکل حل نمی‌شد، نمی‌توان گفت که کیفیت دچار اشکال است بلکه تطابق استاندارد باید انجام می‌شد. البته اگر بخواهیم جهش صادراتی داشته باشیم باید کیفیت را ارتقا دهیم و همه نهادها و ارگان‌ها باید بین‌المللی شوند. باید برای صادرات تولید شود نه اینکه مازاد مصرف را به سمت صادرات هدایت کنیم. این نوع برگشت محصولات روال است که در همه جای دنیا اتفاق می‌افتد. برای ایران هم شاید تنها در مورد دو سه تا محصول این اتفاق رخ دهد. روزی بیش از ۲۰۰ کانتینر از مرز آستارا به اوراسیا می‌رود. وقتی گفته می‌شود که ۱۰ تن محصول برگشت خورده یعنی نصف یک کانتینر برگشت خورده است که نسبت زیادی نیست. به هر حال هر خبری می‌تواند برجسته شود اما این روند کارشناسی نیست.
معاون وزیر صمت بیان کرد:‌ دولت به توسعه روابط تجاری با کشورهای مستقل مانند روسیه و اوراسیا تمایل دارد و حتی در مورد کشورهای اتحادیه اروپا بحث‌هایی شده در سفر رییسی به روسیه هدف‌گذاری صادرات ۵/۷ میلیارد دلاری را داشتیم. روسیه در سال ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیارد دلار واردات دارد که از این میان هشت میلیارد دلار واردات کشاورزی، یک و نیم میلیارد دلار محصولات دریایی و در گزینه‌های دیگر مانند کاشی و سرامیک پتروشیمی و… نیز هستند. سهم ما همواره از این بازار کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار بوده است. اما با توجه به اینکه سبد وارداتی روسیه با محصولات صادراتی ما همخوانی دارد رسیدن به این هدف سهل‌الوصول است اما نیاز به زیرساخت دارد.
وی اضافه کرد: یکی از این زیرساخت‌‌ها توسعه بازار است که مواردی مانند حضور مقامات، هیات‌های تجاری، رایزنان بازرگانی همکاری با اتاق‌های مشترک و… می‌تواند در این جهت کمک‌کننده باشد. ما به جد به دنبال تجارت آزاد با اوراسیا هستیم. برخی اقلام نیز ترجیحی شده‌اند. زیرساخت‌های لجستیک و… نیز باید بررسی شوند.
پیمان شانگهای امنیتی سیاسی است
وی در پاسخ به سوال دیگری در مورد اینکه پوتین ایران را عضو ناظر پیمان شانگهای معرفی کرد در حالی که دولت اعلام کرده بود ما عضو دائم این پیمان هستیم، گفت: پیمان شانگهای یک موضوع خاص امنیتی سیاسی است و می‌توان از این فرصت برای فعال‌سازی روابط تجاری استفاده کرد. اطلاعات دیگر در مورد نحوه عضویت ایران در این پیمان را از وزارت امور خارجه پیگیری کنید.
معاون وزیر صمت در پاسخ به سوال دیگری در مورد آخرین آمار بازگشت ارز صادراتی به کشور گفت: بانک مرکزی باید اطلاعات مربوطه را اعلام کند اما طی سه ماه گذشته میزان بازگشت ارز صادراتی ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش داشته که این مساله نیز ناشی از تنوع‌بخشی به مسیر برگشت ارز حاصل از صادرات است.
وی ادامه داد: کارگروه مشترکی با بانک مرکزی داریم که در آنجا سیاست‌های تجاری را با ارزی هماهنگ می‌کنیم. واردات در برابر صادرات برای کلیه کالاها غیر از پتروشیمی، فولاد و سیمان مصوب شده است. همچنین واردات در برابر صادرات غیر نیز انجام و گروه‌های کالایی انتخاب شده‌اند که این هفته نمونه‌هایی از این گروه‌های کالایی اعلام خواهند شد. ما معتقدیم اگر روش‌های رفع تعهد ارزی را متنوع و جذاب کنیم، فرآیند بازگشت ارز حاصل از صادرات بهبود خواهد یافت. پیمان‌پاک در مورد نحوه استفاده از رمزارزها در حوزه تجارت اظهار کرد: سامانه‌ای را طراحی کردیم که در حال برقراری ارتباط این سامانه با سامانه جامع تجارت هستیم و باگ‌سنجی‌ها نیز انجام شده است.
معاون وزیر صمت افزود: رمزارز فرصتی است تا صادرکننده اعتبار را به راحتی منتقل کند و بانک مرکزی نیز در این خصوص با ما هماهنگ است. هم‌اکنون در سامانه جامع تجارت در حال پیاده‌سازی هستیم و قرار شد بخشی از رمزارزهایی که در داخل کشور ماین می‌شوند هم مورد استفاده قرار گیرند.
۶۲۰ پرونده تهاتری انجام شده است
وی در خصوص وضعیت تهاتر نیز گفت: تاکنون ۶۲۰ پرونده تهاتری شامل کالاهایی همچون پسته، محصولات پتروشیمی، معدنی، تجهیزات، ماشین‌آلات و… انجام شده که ۶۵ درصد از این پرونده‌ها مربوط به بخش خصوصی می‌شود. به طور کلی می‌توان گفت که در حال حاضر فرآیند تهاتر تسهیل شده است.
پیمان‌پاک در مورد صادرات خدمات فنی مهندسی اظهار کرد: طی ۹ ماهه سال جاری ۸/۱ میلیارد دلار صادرات خدمات فنی مهندسی داشتیم در حالی که سال گذشته تنها حدود ۷۰۰ میلیون دلار صادرات در این بخش داشتیم. البته هنوز به اهداف مد نظر نرسیده‌ایم اما همین مقدار هم پیشرفت قابل‌توجهی بوده است.
معاون وزیر صمت گفت: در حال حاضر با جنوب شرق آسیا، آفریقا و شمال آفریقا مذاکراتی را در حوزه زیرساخت‌ها، ریل، راهسازی، نیروگاه و… انجام داده‌ایم و اگر برخی از مجموعه‌ها همچون صندوق توسعه ملی، برخی از منابع را در اختیار ما بگذارند جهش قابل‌توجهی را در این بخش خواهیم داشت و طبق پیش‌بینی انجمن خدمات فنی مهندسی می‌توانیم ۲۰ میلیارد دلار پروژه فنی و مهندسی در کشورهای دیگر بگیریم.
مجوز شش مرکز تجاری صادر شده است
وی همچنین در خصوص تاسیس مراکز تجاری گفت: طی چهار ماه گذشته مجوز شش مرکز تجاری در چین، دوبی، آذربایجان-ارمنستان، ترکیه، پاکستان و سوریه صادر شده که مراکز تجاری چین و دوبی به صورت هوشمند در مجموعه صادرات و واردات فعال خواهند شد و در چین از امکاناتی همچون بلاک‌چین استفاده خواهیم کرد.
پیمان‌پاک در مورد وضعیت رابطه با کشور عربستان گفت: دولت و وزارت امور خارجه به دنبال بهبود روابط با عربستان هستند که این بهبود روابط می‌تواند به توسعه اقتصادی هم کمک کند. کمیسیون مشترک عربستان به وزارت صمت منتقل شده و برنامه‌ریزی‌ها برای بهبود روابط در حال انجام است. البته کمیسیون مشترک برای عمان هم تشکیل شده و طی دو، سه هفته آینده در مسقط جلسه این کمیسیون برگزار خواهد شد. همچنین کمیسیون مشترک ازبکستان تشکیل شده است.
معاون وزیر صمت درباره ارتباط با افغانستان اظهار کرد: ما با نمایندگان افغانستان که عنوان وزیر هم داشتند، نشست‌هایی داشتیم و صحبت‌های مختلفی در مورد رفع مشکلات صادرات و واردات کالا انجام شد. البته هنوز در افغانستان متولیان سوار کار نشده‌اند اما مشکلات در حال رفع شدن است. مذاکرات ما با وزرای طالبان در مورد تبادل و توازن تجارت بود.
وی ادامه داد: وزیر صمت ۱۹ بهمن ماه سفری به امارات و ۲۰ و ۲۱ بهمن ماه سفری به عمان جهت برگزاری نشست‌های مختلف تجاری خواهد داشت. همچنین وزیر صمت اردیبهشت سال آینده سفری به آمریکای لاتین خواهد داشت. برگزاری سفرهای این‌چنینی در کشورهای دیگر همچون ارمنستان و صربستان نیز در دستور کار است.
عبور صادرات از ۴۰ میلیارد دلار
پیمان‌پاک در مورد آخرین وضعیت صادرات نیز گفت: وزیر وعده افزایش پنج میلیارد دلاری صادرات نسبت به پارسال را داده بود که طبق آخرین آمار، صادرات ما از ۴۰ میلیارد دلار عبور کرده و تا پایان سال به ۴۵ میلیارد دلار خواهد رسید. معاون وزیر صمت در مورد سفر رییس‌جمهور به روسیه نیز گفت: در سفر رییس‌جمهور به روسیه، ریل‌گذاری‌ها برای توسعه صادرات انجام شد. هدف‌گذاری ما صادرات ۵/۷ میلیارد دلاری به روسیه تا سال ۱۴۰۴ است.
وی افزود: واردات روسیه سالانه بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیارد دلار است که سهم ما از این بازار همیشه کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار بوده که البته امسال این رقم به ۷۵۰ میلیون دلار خواهد رسید. ایران در تک‌تک محصولات وارداتی روسیه ظرفیت دارد و فقط باید زیرساخت‌ها را تعریف و تسهیل کنیم.
پیمان‌پاک با بیان اینکه مشکلات درباره رابطه تجاری با روسیه، احصا و راهکارها به دو بخش بلندمدت و کوتاه‌مدت تقسیم شده است، گفت: در جلساتی که رییس‌جمهور در روسیه داشت، مسائلی همچون تعدد بانک‌ها برای بهبود روال تجاری، استفاده از سیستم‌های جایگزین بانک و… مورد بررسی قرار گرفت.
وزیر نفت دولت قبل اعتقادی به همکاری با روسیه نداشت
وی تصریح کرد: باید مزیت نسبی در روسیه را تبدیل به مزیت رقابتی کنیم که این اراده در دولت سیزدهم وجود دارد. در دولت قبلی وزیر نفت اعتقادی به همکاری با روسیه نداشت اما در حال حاضر این اراده شکل گرفته و وزیر نفت ما در سفر اخیر در روسیه حاضر بود.
معاون وزیر صمت در مورد جام‌جهانی قطر نیز گفت: عمان و قطر جزو اولویت‌های ما در توسعه صادرات هستند. نماینده‌ای را جهت رایزنی با قطر تعیین کرده‌ایم. پیمان‌پاک در مورد صادرات خودرو گفت: با ارمنستان مذاکرات جدی جهت صادرات خودرو انجام شده، خطوط تولید خودرو در آذربایجان فعال است و در شمال آفریقا نیز در حال مذاکره هستیم. کشورهای آمریکای لاتین و ونزوئلا نیز خواهان تاسیس خط تولید خودرو در کشور خود هستند.
وی گفت: علت توقف صادرات خودرو به سوریه نیز به دلیل ترس دولت این کشور از خروج ارز است که ما در حال مذاکره با دولت سوریه جهت رفع نگرانی‌ها هستیم.