صف انسولین

گروه جامعه- کمبود دارو در یک سال گذشته و بعد از تحریم‌ها همچنان به عنوان یکی از نگرانی‌های مردم و به‌خصوص بیماران خاص خودنمایی می‌کند؛ کمبودی که در مواردی از جمله داروی انسولین به افزایش قاچاق و سهمیه‌بندی هم منجر شده است.
گرچه به گفته مسوولان وزارت بهداشت ۹۷ درصد داروهای مصرفی بیماران در کشور تولید می‌شود اما اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به همان سه درصد داروی وارداتی و اختلاف قیمت آن با بازار آزاد کافی است که این داروهای گران‌قیمت که بیشتر مورد نیاز بیماران خاص است را راهی بازار قاچاق در داخل و حتی خارج کند.
یک نمونه این داروها قلم انسولین است که با توجه به جمعیت حداقل پنچ میلیونی بیماران مبتلا به دیابت در ایران حجم زیادی از آن در کشور مورد نیاز است؛ دارویی که تولید داخل ندارد و به‌طور عمده از دو شرکت فرانسوی و دانمارکی وارد می‌شود.
محمدرضا شانه‌ساز، رییس سازمان غذا و دارو در این مورد گفته است: قاچاق دارو از کشور به علت قیمت پایین آن در ایران و افت ارزش ریال نسبت به ارز کشورهای همسایه به مراتب نسبت به قبل بیشتر شده است و قاچاقچیان با سوءاستفاده از این فرصت با خروج دارو سودهای سرشاری کسب می‌کنند.
وی افزود: با توجه به تفاوت قیمت دارو و تفاوت ارزش پول کشورمان با کشورهای همسایه از جمله کشورهای منطقه خلیج فارس، قاچاق دارو از ایران به این کشورها خیلی بیشتر از قبل شده است.
افزایش قاچاق انسولین
شانه‌ساز اضافه کرد: قاچاقچیان از این فرصت برای کسب سود حداکثری استفاده و به طرق مختلف داروهای موجود در بازار کشور را خارج می‌کنند. قاچاق چمدانی هم وجود دارد و هم مسافران خارجی که به ایران می‌آیند و هم ایرانیانی که به کشورهای همسایه سفر می‌کنند، همه می‌دانند که یکی از اقلام پرسود برای انتقال و فروش آن در خارج از کشور دارو است که بازار مصرف هم دارد.
شانه‌ساز افزود: البته خیلی از این افراد به قصد فروش و قاچاق، این داروها را از کشور خارج نمی‌کنند و ممکن است اقوام آنان در کشورهای همسایه به این داروها نیاز داشته باشند، مثلا بیماران دیابت به انسولین نیاز دارند و چون مثلا تفاوت قیمت یک دوز انسولین بین ایران و کشورهای همسایه حدود ۲۴۰ هزار تومان است و بیماران دیابت نیز همیشه به این دارو نیاز دارند، مسافران و افرادی که از ایران به خارج سفر می‌کنند، مقداری انسولین یا داروهای دیگر را هم با خود می‌برند.
به همین علت بود که سازمان غذا و دارو از حدود یک ماه گذشته توزیع انسولین را در داروخانه‌ها محدود کرد و دیگر این داروی حیاتی برای بیماران دیابت در همه داروخانه‌ها توزیع نمی‌شود بلکه در داروخانه‌های منتخب وزارت بهداشت توزیع می‌شود.
کیانوش جهانپور، سخنگوی سازمان غذا و دارو در این مورد گفت: اقدام وزارت بهداشت توزیع‌ کنترل‌شده انسولین است و ویژه یک شهر مثل مشهد هم نیست بلکه در کل کشور اجرا می‌شود. این اقدام سهمیه‌بندی انسولین نیست بلکه توزیع کنترل شده این دارو است.
سخنگوی سازمان غذا و دارو اضافه کرد: دارویی که ارز دولتی می‌گیرد و وارد می‌شود باید به مصرف‌کننده ایرانی برسد. نباید این داروها از زنجیره دارویی کشور نشت کنند و قاچاق شوند و در کشورهای همجوار به قیمت چند برابر فروخته شوند.
جهانپور تاکید کرد: توزیع کنترل‌شده دارو راهی برای مبارزه با قاچاق است نه محدودیت دارویی. اقلام دارویی متعددی داریم که در چرخه کنترل توزیع دارو توزیع می‌شوند و این مساله فقط مختص انسولین نیست.
وی گفت: فرآیند این‌گونه است که بیماران خاص مانند بیماران دیابتی در سامانه‌های مشخص ثبت‌نام می‌کنند. اطلاعات آنها ثبت می‌شود تا افراد مشخصا نیاز واقعی دارویی خود را دریافت کنند. بنابراین این قبیل داروها نمی‌توانند آزاد فروخته شوند. این به معنای توزیع کنترل شده است و سهمیه‌بندی مصداق این اقدام وزارت بهداشت نیست.
کوروش فرزین، معاون کل سازمان بیمه سلامت نیز در این مورد گفت: بیماران دیابتی براساس راهنما‌های بالینی و تجویز پزشک، قلم‌های انسولین خود را دریافت می‌کنند و این موضوع که دادن انسولین به بیماران دیابتی سهمیه‌بندی شده کاملا نادرست است.
معاون کل سازمان بیمه سلامت تصریح کرد: البته در شرایط فعلی این طور نیست که هرقدر پزشک، قلم انسولین برای بیماران دیابتی تجویز کند سازمان بیمه از آن حمایت می‌کند، زیرا ممکن است پزشکی سهمیه ۲ تا ۳ ماه بیمار را تجویز کند و این مساله باعث می‌شود سایر بیماران بدون قلم انسولین بمانند و بیمه سلامت براساس دستورالعمل و راهنما‌های بالینی عمل می‌کند.
فقط صف درست می‌کنند
علیرضا استقامتی، فوق‌تخصص غدد و رییس هیات‌مدیره انجمن دیابت گابریک در این مورد به خبرنگار «جهان‌صنعت» گفت: تصمیم وزارت بهداشت برای محدودیت در توزیع داروی انسولین در داروخانه‌های منتخب تصمیم درستی نیست و دسترسی بیماران را به این داروی حیاتی سخت می‌کند. وی افزود: انسولین باید در راحت‌ترین وجه در دسترس بیماران باشد. حدود پنج میلیون بیمار دیابت در کشور داریم که زندگی حدود ۱۰ درصد آنها به تزریق روزانه و گاهی سه یا چهار بار در روز انسولین بستگی دارد.
استقامتی گفت: اگر قرار باشد توزیع انسولین در داروخانه‌های منتخب باشد و ایجاد صف کند به طوری که بیماران یا نزدیکان آنها مجبور باشند از صبح تا ظهر برای دریافت انسولین در صف این داروخانه‌ها بمانند مشکلات زیادی برای این بیماران ایجاد می‌شود.
وی افزود: بسیاری از بیماران دیابت در کشور مسن هستند و نمی‌توانند در صف این دارو بمانند یا حتی بسیاری از آنها کسی را ندارند که برایشان این دارو را تهیه کند. باید روند معمول تهیه انسولین در همه داروخانه ادامه پیدا کند و برای ما این سوال مطرح است که چرا وزارت بهداشت دسترسی به انسولین را برای این بیماران سخت کرده است.
این فوق‌تخصص غدد گفت: افزایش قاچاق انسولین توجیه مناسبی برای این تصمیم نیست و مساله‌ای نیست که یکی دو هفته اخیر شروع شده باشد. وزارت بهداشت آمار و تعداد همه بیماران دیابتی را که باید انسولین بگیرند دارد و به راحتی می‌تواند در سامانه داروخانه‌ها اسامی این بیماران و میزان نیاز آنها را ثبت کند تا بتوانند در هر داروخانه‌ای که نزدیک آنهاست این داروی حیاتی را تهیه کنند و به این ترتیب امکان قاچاق این دارو نیز منتقی می‌شود.
پرسه قاچاقچیان
استقامتی افزود: ممکن است، قاچاق انسولین وجود داشته باشد، این مساله را رد نمی‌کنم اما راه‌حل آن ایجاد محدودیت برای دسترسی بیماران نیست به خصوص اینکه قاچاقچیان کارشان را بلد هستند و به راحتی با داروخانه‌های منتخب ارتباط پیدا می‌کنند و می‌توانند اطراف این داروخانه‌ها بایستند و به شناسایی و شکار بیماران برای خرید انسولین آنها بپردازند.
وی گفت: وزارت بهداشت به جای ایجاد این محدودیت‌ها باید نظارت خود را بر داروخانه‌ها بیشتر کند. متاسفانه در کشور ما مسوولان استاد صف درست کردن هستند و ظاهرا با این کار برای عده‌ای اشتغال ایجاد می‌کنند.
انسولین سود ندارد
سیدعلی فاطمی، نایب‌رییس انجمن داروسازان ایران نیز در این مورد به خبرنگار «جهان‌صنعت» گفت: وزارت بهداشت با توجه به کمبود دارو و شاید به علت افزایش قاچاق توزیع برخی داروها از جمله انسولین را به داروخانه‌های دولتی و برخی داروخانه‌های منتخب شبانه‌روزی محدود کرده است و این تصمیم عادلانه نیست و مورد اعتراض داروخانه‌داران است.
وی افزود: البته داروهایی مانند انسولین برای داروخانه‌ها چندان سودآور نیست. سود این دارو برای داروخانه حدود شش تا هفت درصد است ضمن اینکه ۹۰ درصد قیمت این دارو را بیمه‌ها با تاخیر هفت تا هشت ماهه پرداخت می‌کند و عملا توزیع این دارو برای داروخانه زیان‌ده است.
نایب‌رییس انجمن داروسازان ایران گفت: با این حال بسیاری از داروخانه‌ها توان مالی دارند و مایلند انسولین را توزیع کنند تا این دارو در دسترس بیماران باشد اما مشکل اینجاست که قیمت‌گذاری دارو توسط وزارت بهداشت غیرکارشناسی و نادرست است و همین مساله باعث زیان داروخانه‌ها و مشکلات فعلی در توزیع دارو شده است.
وی افزود: وزارت بهداشت به جای اصلاح قیمت‌گذاری دارو و حذف رانت ناشی از ارز دارو به سمت محدودیت در توزیع دارو رفته است که اقدامی غیرعادلانه است و موجب تبعیض بین داروخانه‌ها و کاهش دسترسی مردم به این داروها از جمله انسولین می‌شود.
فاطمی گفت: تخصیص ارز دولتی به داروهای خارجی، ارزان بودن این داروها در کشور و نسبت به قیمت کشورهای همسایه و ایجاد فاصله قیمتی دارو در بازار بدترین شکل مدیریت دارویی کشور است که موجب افزایش قاچاق و منابع کشور شده است و اشتباه دوم وزارت بهداشت این است است که برای جبران اشتباه اول تصمیمات اشتباه دیگری مانند ایجاد محدودیت برای بیماران می‌گیرد.
وی افزود: این تصمیم در بلندمدت جوابگو نیست و به مرور موجب نارضایتی بیشتر بیماران می‌شود. وزارت بهداشت نه فقط در مورد انسولین بلکه در مورد داروهای تعداد بیشتری از بیماران خاص این تصمیم را گرفته است که مورد اعتراض داروخانه‌ها و بیماران است.
فاطمی ادامه داد: انجمن داروسازان ایران معتقد است که توزیع دارو در کشور باید عادلانه باشد و نباید موضوعی به عنوان داروخانه منتخب و غیرمنتخب داشته باشیم. قیمت دارو باید واقعی باشد و یارانه دارو مستقیم در اختیار بیماران قرار بگیرد و رانتی وجود نداشته باشد.