صلح‌جویی روسیه یا تلاش آمریکا؟

قرار است امروز پیش‌نویس توافق میان آمریکا و اوکراین تصویب شود

ایلیا حسامی- پس از اولین تماس رسمی دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده آمریکا با همتای روس خود یعنی ولادیمیر پوتین، از زمان شروع جنگ اوکراین، الان بیشتر از هر وقت دیگری می‌توان گفت که ممکن است جهان شاهد صلح میان کی‌یف و مسکو باشد. ترامپ دراین‌باره گفت: «بله، او این موضوع را می‌پذیرد. پوتین به دنبال جنگ جهانی نیست.»
ترامپ همچنین درباره حضور نیروهای آمریکایی به منظور حمایت از اروپایی‌ها صحبت کرد و گفت: «از این طرح حمایت خواهیم کرد. هرچند اروپا به حمایت آمریکا نیاز ندارد. پس از تمام شدن جنگ، روسیه کاری نکرده و مشکلی پیش نخواهد آمد.»
دونالد ترامپ، در همین راستا اعلام کرد که ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه با حضور صلح‌بان‌های اروپایی در اوکراین موافقت کرده و این طرح را پذیرفته است. رییس‌جمهور آمریکا که با امانوئل ماکرون، همتای فرانسوی خود دیدار داشت در این دیدار تاکید کرد و گفت: «عدم دستیابی به یک توافق پایدار در اوکراین، می‌تواند آغازگر جنگ جهانی سوم باشد اما ما چنین اجازه‌ای نمی‌دهیم.»
وی همچنین اعلام کرد که مذاکرات با روسیه به خوبی پیش رفته و ممکن است به زودی به یک راه‌حل برای اوکراین برسند.
صلح نزدیک است
در همین راستا، امانوئل ماکرون، رییس‌جمهور فرانسه درباره ورود ترامپ به مساله اوکراین و احتمال صلح در هفته‌های آتی نیز صحبت کرد. ماکرون از دونالد ترامپ بابت اقدامات مثبت او برای پایان دادن به جنگ اوکراین تمجید کرد اما به او هشدار داد که در مذاکرات مراقب باشد.
ماکرون همزمان با دیدارش با ترامپ در مصاحبه‌ای که با شبکه فاکس‌نیوز داشت دراین‌باره گفت: «ما خواهان صلح هستیم. به نظرم ابتکار رییس‌جمهور ترامپ بسیار مثبت بوده است اما من یک پیام برای او دارم؛ او باید در این مسیر مراقب باشد چون ما به یک راه‌حل اساسی برای اوکراین نیاز داریم. به نظر من ورود او قواعد بازی را عوض کرد. ترامپ از ظرفیت بازدارندگی ایالات متحده برای تعامل مجدد با روسیه برخوردار است. ما به یک آتش‌بس قابل تایید و مذاکرات جامع نیاز داریم.»
ماکرون همچنین در گفت‌وگویی که با برت بایر، مجری سیاسی ارشد فاکس نیوز داشت گفت: «امکان برقراری آتش‌بس میان روسیه و اوکراین در هفته‌های آینده وجود دارد.»
ماکرون در سومین سالگرد حمله روسیه به اوکراین با رییس‌جمهور ایالات متحده در کاخ سفید دیدار کرد و گفت که دو کشور باید با یکدیگر همکاری کنند تا تضمین‌های امنیتی پایداری را برای آینده تعیین کنند. وی در ادامه نیز افزود که اگر این آتش‌بس رعایت نشود، بهترین مدرک خواهد بود که روسیه در این زمینه جدی نیست.
در حالی که ماکرون با ترامپ در کاخ سفید دیدار داشت، رهبران برخی کشورهای متحد اوکراین نظیر سوئد، استونی، کانادا، دانمارک و فنلاند روز دوشنبه با ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین در کی‌یف دیدار کردند و حمایت خود از اوکراین در برابر روسیه را به او اعلام کردند. پس از این دیدار در کی‌یف، زلنسکی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «همه ما برای صلح تلاش می‌کنیم و می‌خواهیم آن را قابل‌اعتماد و پایدار داشته باشیم.
همه می‌توانند مشارکت کنند
گفتنی است که بامداد سه‌شنبه ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه در یک گفت‌وگوی تلفنی گفت: «نه‌تنها کشورهای اروپایی، بلکه دیگر کشورها هم حق دارند و می‌توانند در مذاکرات حل بحران اوکراین شرکت کنند.»
پوتین در این مصاحبه گفت که زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین از دیدگاه نیروهای مسلح و مردم اوکراین به چهره‌ای سمی تبدیل شده است و هیچ‌شانسی برای پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی را ندارد.
پوتین از عملکرد ترامپ درباره قبال این موضوع سخن گفت و آن را منطقی و به نفع اوکراین توصیف کرد.
پوتین در ادامه پیشنهاد اکتشاف و بهره‌برداری مشارکت از معادن فلزات کمیاب روسیه با آمریکا و عرضه آلمینیوم روسی را به بازار داخلی آمریکا مطرح کرد و گفت: روسیه آماده است سالانه دومیلیون تن آلمینیوم به بازار آمریکا صادر کند.
پوتین در رابطه با معادن فلزات کمیاب نیز گفت: «در مقایسه با اوکراین، ما منابع معدنی بیشتری از این نوع را داریم.»
اوکراین به دنبال اتحادی جدید
پس از مطرح شدن اخبار صلح اوکراین و شانس پایین کی‌یف برای عضویت در ناتو، روز دوشنبه خبرگزاری تاس بیان کرد که زلنسکی اعتقاد دارد اوکراین مجبور است اتحاد نظامی خودش را ایجاد کند. چرا ناتو تمایلی برای اعطای عضویت به اوکراین ندارد.
این خبرگزاری به نقل از زلنسکی نوشت: «اگر درهای ناتو به روی ما بسته شود، گزینه‌ای جز ایجاد ناتو در اوکراین نداریم. ما مجبوریم بودجه تامین کنیم، سلاح‌های خود را تامین کنیم و نیروی مسلحی داشته باشیم که ضامن صلح ما باشد.»
البته زلنسکی خود نیز بیان کرد که اوکراین به تنهایی قادر به ایجاد چنین اتحادی نیست و باید با متحدان خود مذاکراه کند و از آنها بخواهد که به عضو این ائتلاف شوند.
باید گفت اظهارات زلنسکی پس از مطرح شدن صحبت‌های لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه بود که در مذاکرات ریاض گفت: «پیوستن ناتو تهدیدی مستقیم برای روسیه خواهد بود.» حال باید دید که آیا زلنسکی شخصا حاضر به مذاکره با پوتین می‌شود یا مثل گذشته جنگ را به صلح ترجیح می‌دهد؟
جزئیات پیش‌نویس توافق آمریکا و اوکراین
در چنین شرایطی روز گذشته خبرگزاری یورونیوز در خبری اختصاصی اعلام کرده ایالات متحده این هفته طرحی را برای عقد توافق دوجانبه به اوکراین پیشنهاد داده تا امنیت این کشور را در قبال داشتن سهمی مشترک از منابع این کشور از طریق «صندوق سرمایه‌گذاری بازسازی پس از جنگ» تضمین کند. براساس این سند، توافقنامه دوجانبه و توافقنامه مربوط به این صندوق «عناصر جدایی‌ناپذیر برای تنظیم توافقنامه‌های دوجانبه و چندجانبه آتی و همچنین گام‌های مشخص برای برقراری صلح پایدار» در این کشور محسوب می‌شوند.
در این پیش‌نویس آمده است که ایالات متحده «100درصد» سود مالی صندوق را حفظ خواهد کرد و آن را به طور مشترک با اوکراین «با هدف پیشبرد ارزش‌های اقتصادی مرتبط با اوکراین، نه‌تنها در موضوع منابع معدنی و منابع نفت و گاز بلکه در موضوع زیرساخت‌ها و بنادر» نیز مدیریت خواهد کرد.
قرار است این صندوق در دوره بازسازی و بازگشت اوکراین به رقم تولید ناخالص داخلی پایان سال ۲۰۲۱ میلادی فعالیت کند. دولت اوکراین نیز باید تا ۵۰‌درصد از درآمد را پس از کسر هزینه‌های عملیاتی به این صندوق واریز کند اما در رابطه با هر سرزمینی که در حال حاضر توسط روسیه اشغال شده و ممکن است از اشغال خارج شود، سهم دولت اوکراین به ۶۶‌درصد افزایش می‌یابد.
براساس این سند، کمک‌های اوکراین به صندوق «تا زمانی که مشارکت‌ها به مجموع ۵۰۰‌میلیارد دلار برسد» ادامه خواهد یافت. در این سند همچنین آمده است که توافقنامه صندوق «به طور جداگانه» به این موضوع خواهد پرداخت که دولت اوکراین علاوه‌براین دوبرابر مبلغی که ایالات متحده پس از عقد توافق به اوکراین ارائه می‌دهد، به صندوق کمک کند. برای این منظور، ایالات متحده قصد دارد یک تعهد مالی بلندمدت برای توسعه «یک اوکراین باثبات و از نظر اقتصادی مرفه» ارائه دهد. تاریخ این پیش‌نویس که به رویت یورونیوز رسیده ۲۱ فوریه ۲۰۲۵ میلادی است. یک منبع آگاه با این پیش‌نویس گفت که قرار است این سند روز چهارشنبه ۲۶ فوریه «بدون هیچ تغییری» تصویب شود.