صندلی ریاست مجمع تشخیص به چه کسی می رسد

گروه سیاسی – هاشمی همان مردی است که به اعتراف دوست و دشمن انسانی بزرگ بود و تاثیرگذار و در میان رجال سیاسی دوران جمهوری اسلامی شاید نتوان به تعداد انگشتان یک دست کسانی را پیدا کرد که به اندازه او در سیاست و سرنوشت ایران تاثیر داشته‌اند. هاشمی مثال بارز یک سیاستمدار کارآزموده، خردورز و توسعه‌گرا بود. او در تمام دوران حیات سیاسی خود از افراط و زیاده‌روی دوری گزید. حتی در مواقعی که برخی سیاسیون بدترین نسبت‌ها را نثار او کردند برای آنها سلامت و عافیت آرزو کرد. در دوران سخت و سرنوشت‌ساز جنگ تحمیلی، فرماندهی او بر جبهه‌ها بسیار تعیین‌کننده بود و آنگاه که نیاز به تصمیمی دردناک برای پایان دادن به جنگ بود، دچار اشتباه نشد و مردانه قدم پیش نهاد.‌ هاشمی‌رفسنجانی در سخت‌ترین روزها بهترین و امین ترین مشاور و کمک برای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و مقام معظم رهبری بود.
آنقدر که در بین تمام روز‌ها و سال‌های گذشته تنها دوران ریاست جمهوری او به دوران سازندگی معروف شد. او آنقدر مدبر و آزاده بود که سال‌ها پیش نیاز ایران را به عنوان مهد انقلاب اسلامی به خوبی تشخیص داد تا جایی که خردورزی در سیاست با نام‌ هاشمی‌رفسنجانی در این سرزمین قرین شد. علی اکبر هاشمی رفسنجانی طی سال‌ها با تمام فراز‌‌ونشیب‌ها و در غوغای روزهای سخت زمانه آرام، استوار و خردمند باقی ماند و تدبیری کرد که دموکراسی ایران بتواند پا برجا بماند و امکان رشد و بالندگی بیابد. رفتار سیاسی اکبر‌ هاشمی‌رفسنجانی پیچیده بود و پر رمز و راز. فهم و درک واکنش‌های او مشکل بود و تحلیل‌ آن دیریاب. همچنان که در دوره‌های مبارزه تا انقلاب و سپس ثبات و قدرت و آنگاه نقادی و گوشه‌گیری به بار نشسته بود، ریشه‌ رفتارهای سیاسی‌اش در هم تنیده و در پس‌زمینه‌ای چندگانه جای گرفته بود او در اوج نگرانی و نقادی، لباس حمایت و وفاداری پوشید و سیاست را آنگونه ‌دید که دیگران توان دیدن آن را نداشتند. این نماد سیاست‌ورزی سنتی ایران، با گذشت دهه‌ها و نقش‌ها و بازی‌ها و روزنوشته‌ها ناگشودنی باقی ماند و رفت. این چنین بود که پس از او، دنیای سیاست‌ورزی در ایران دگرگون می‌شود؛ نه از جهت نظام رسمی قدرت، بلکه در نانظام‌ها و خرده‌نظام‌ها و لایه‌های بینابینی و در بین اقشار مختلف مردم و چنین به نظر می‌رسد که به زودی دنیای اقتصاد هم درطول تحولات سیاسی دچار تحول می‌شود و شاهد تغییراتی خواهد بود. چرا که در سال‌های اخیر، رفسنجانی به عنوان رهبر ایدئولوژیک جناح نسبتا معتدل کشور شناخته می‌شود. مضاعف بر این، وی قادر بود تا نظرات رسمی نهادهای سیاسی در ایران را بی‌مانند به کس دیگری به نقد بکشد‌ چرا‌که وی به ایجاد نظام جمهوری اسلامی به عنوان یکی از موسسان آن کمک کرده است. رهبران معتدل ایران، بدون شک برای پرکردن خلاء ناشی از فوت وی،‌ با چالش روبه‌رو خواهند شد.
علاوه بر اینها‌ هاشمی یک جایگاه رفیع ملی نیز داشت و آن، جایگاه ‌ریش سفیدی و بزرگی بود به ویژه در شرایطی که برخی از فعالان سیاسی با محدودیت‌های متعددی مواجه بودند او می‌توانست شرایط را برای تسهیل امور تامین کند. اما آنچه مسلم است این است که سیاست ایران سیاستی پابرجا و محکم است که هرچند هیچ جای خالی را در جایگاه‌های مختلف بر نمی‌تابد نمی‌تواند آنچه پس از‌ هاشمی بر او می‌گذرد را هم ندیده بگیرد.اکنون سیاست ایران در جبهه‌ میانه‌روی واعتدال درختی است سترگ که به خوبی پا گرفته و کم کم میوه‌ عدالت و اعتدال را به ثمر خواهد نشاند.
بر خلاف تصورات بسیاری که فکر می‌کنند پس از او این درخت متزلزل خواهد شد شواهد و قرائن و سوابق دور‌اندیشانه اکبر هاشمی‌رفسنجانی نشان می‌دهد او در عرصه سیاست و برنامه‌ریزی آنقدرهوشمندانه بوده که یکی از میوه‌های این درخت به زودی در سبد رای حسن روحانی قرار خواهد گرفت. همانطور که رد صلاحیت‌ هاشمی‌رفسنجانی هشداری بود برای اقشار مختلف اجتماع تا اتحاد خود را بازیابند و جایگاه خود را دریابند رحلت وی هم تلنگری خواهد بود که حقیقت جریان اصلاحات و میانه‌روی را بیشتر به هویت واقعی خویش نزدیک و به اهداف دموکراتیک خود پایبند کند.
درپی همین تفکر است که رجال و فعالان سیاسی اصلاح‌طلب اظهار می‌کنند:‌ هاشمی پرچمدار اعتدال، عقلانیت، مردم‌گرایی بود. نباید به هر قیمتی گذاشت این پرچم به زمین بیفتد. حالا که نیست باید همه ما دست به دست هم دهیم تا عقلانیت و امید جای خالی او را پر کند و البته که جای تدبیر‌های آقای‌ هاشمی را باید دست جمعی گرفت، این ملتی که‌ هاشمی پرورانده می‌تواند باز هم بدون‌ هاشمی آرمان‌هایش را محقق کند‌ اما این وحدت و تفکر باید از همین روزها که گمانه‌زنی‌ها برای پر کردن جایگاه‌ها و سمت‌های مختلف هاشمی شروع شده، بتواند تغییرات را به خوبی رصد کرده و به طور هوشمندانه جای خالی‌ هاشمی‌رفسنجانی را با تفکر او پرکند.نخستین جای خالی وی یعنی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام طبق قانون اساسی با انتصاب فردی از سوی رهبر معظم انقلاب پر خواهد شد که چگونگی پر شدن آن به عنوان آخرین جایگاه حقوقی‌ هاشمی‌رفسنجانی، می‌تواند موجب ایجاد رویدادهای تازه‌ای باشد که به احتمال فراوان، با اخبار منتشره شده از اظهارنظرهای ریاست قبلی و بقیه اعضای مجمع و همین‌طور اخبار عدم حضور برخی از شخصیت‌هایی که با وجود رفسنجانی علاقه‌ای به حضور یا شرکت فعالانه در جلسات مجمع نداشتند، متفاوت خواهد بود و اکثر شخصیت‌هایی که احتمال دارد بعد از او به عنوان رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام توسط رهبر معظم انقلاب انتخاب شوند، کار سختی برای حفظ اعتدال سیاسی نمادینی که‌ هاشمی با توجه به شخصیت خود در این جایگاه به وجود آورده بود، در پیش دارند. از بین گزینه‌های احتمالی جانشینی او در ریاست مجمع تشخیص مصلت نظام، باید به آیت‌الله سید محمود‌ هاشمی شاهرودی اشاره کرد. همچنین یکی دیگر از گزینه‌های احتمالی ریاست بر مجمع تشخیص مصلحت نظام، بعد از مرحوم‌ هاشمی‌رفسنجانی، غلامعلی حداد عادل است. گزینه بعدی می‌تواند علی‌اکبر ناطق نوری باشد . دومین جای خالی، کرسی آیت‌الله هاشمی در مجلس خبرگان رهبری است.
طبق ماده «۷۹» آیین‌نامه اجرایی قانون انتخابات مجلس خبرگان، باید در استان تهران انتخابات میاندوره‌ای برگزار شود تا نماینده جایگزین ایشان انتخاب شود. قطعا مردم به احترام مردی که بیشترین رای را در انتخابات خبرگان آورد، شخصی را جایگزین او خواهند کرد که در مسیر مصلحانه‌ هاشمی گام بردارد، فردی مانند سید حسن خمینی یا نظیر او.با توجه به آنچه گذشت باید گفت هر چند کسی نمی‌تواند به لحاظ تاریخی و شخصیتی، جایگزین آیت‌الله اکبر هاشمی‌رفسنجانی شود ولی آتیه‌اندیشی حکم می‌کند نزدیک‌ترین شخص به لحاظ منش و تفکر، راه او را ادامه دهد و اصحاب اصلاح و اعتدال نیز با او همراه شوند چه آنکه طی مسیر پرسنگلاخ و ناهموار پیش رو، بدون داشتن مرجعی که همه به او اعتماد کنند و در موارد اختلاف، به خاطر مصالح ملی نظر او را مقدم بر خویش دارند، اگر ناممکن نباشد، بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود.