صنعت مرگ

گروه جامعه- آلودگی هوا در یک ماه گذشته به یکی از مهم‌ترین مشکلات مردم در کلانشهرها تبدیل شده است، میزان مرگ‌ومیر افزایش یافته و وضعیت به مرز خطرناک رسیده است.
آلودگی هوا در روزهای گذشته به نزدیکی مرز شاخص ۲۰۰ یعنی بسیار ناسالم رسید و حتی روز دوشنبه در برخی مناطق جنوبی تهران مانند پیروزی، شادآباد و منطقه ۲۰ از شاخص ۲۰۰ هم عبور کرد و رنگ شاخص آلودگی از قرمز به بنفش تبدیل شد و فقط یک رنگ دیگر باقی مانده است؛ قهوه‌ای که با عدد بالای ۳۰۰ وضعیت بحرانی است.
به این ترتیب تهران و حداقل پنج کلانشهر دیگر شامل کرج، اصفهان، مشهد و تبریز به مرز بحران رسیده‌اند. آمارهای وزارت بهداشت می‌گوید: سالانه ۳۳ هزار نفر بر اثر آلوئگی هوا می‌میرند یعنی روزانه حدود ۱۰۰ نفر و مراجعات بیماران به اورژانس در روزهای آلوده حداقل ۱۰ درصد بیشتر می‌شود؛ افرادی که به علت سکته، حمله قلبی یا تنفسی به بخش آی‌سی‌یو منتقل می‌شوند و مرگ را انتظار می‌کشند.
آلودگی هوای تهران صدای همه را درآورده است. محسن هاشمی، رییس شورای شهر تهران وضعیت هوای تهران را «افتضاح» اعلام کرد و گفت: این موضوع نیاز به تصمیم ویژه حاکمیتی دارد و تنها یک دستگاه در رفع آن سهیم نیست.وی افزود: من تذکراتی در این زمینه داده‌ام. بخش حاکمیتی، دولت، شورای شهر و همه در موضوع آلودگی هوا دخیل هستند.
هاشمی بیان کرد: منشأ آلودگی هوا مصرف سوخت بالا در پایتخت و نوع سوخت است که پدیده اینورژن یا وارونگی دما بر آن دامن می‌زند. باید تصمیم ویژه در این زمینه بگیرند و موضوع بیشتر حاکمیتی است.
وی تصریح کرد: در برخی از کشورها به طور مثال برای سیستم گرمایشی مصرف سوخت و گاز را حذف کرده و برق را جایگزین آن کرده‌اند و اگر چنین مساله‌ای در کشور ما بخواهد اجرایی شود به تصمیم حاکمیتی نیاز دارد.
رییس شورای شهر بیان کرد: حمایت از حمل‌ونقل عمومی حائز اهمیت بوده و شهرداری و شورای شهر برنامه‌های خود را در این راستا اجرا می‌کنند ولی باید توجه داشت که دستگاه‌های زیادی دخیل هستند؛ از تصمیم برای بودجه و اعتبار گرفته تا موضوعات دیگر.
هاشمی گفت: شهرداری تهران از خدا می‌خواهد که ۹ هزار اتوبوس و سه هزار واگن در پایتخت داشته باشیم ولی این موضوع تصمیمات حاکمیتی را می‌طلبد. رییس شورای شهر تهران گفت: از ۱۱ سال پیش باید از محل هدفمندی یارانه‌ها بودجه‌ای برای نوسازی ناوگان حمل‌و‌نقل می‌دادند اما یک ریال هم به شهرداری‌ها برای توسعه حمل‌ونقل عمومی اختصاص نیافته است و الان هم که سوخت گران شده هیچ میزانی به این مساله اختصاص نداده‌اند و شهرداری‌ها از قبل ۴۰ هزار میلیارد تومان طلبکار هستند.
آلودگی در مرحله خطرناک
پیروز حناچی، شهردار تهران نیز گفت: تمرکزگرایی در تهران به حدی است که آلودگی هوا در این شهر به نقاط خطرناکی رسیده و شب دوشنبه این آلودگی از عدد خطرناک ۲۰۰ پی‌پی‌ام نیز عبور کرد.
وی گفت: امروز افزایش جمعیت در شهرهای اطراف تهران بسیار بالاتر از محدوده داخل پایتخت است و همین موضوع حمل‌و‌نقل را در تهران به عنوان یک معضل و چالش جدی مطرح می‌کند؛ چالش‌هایی که تا قبل از این وجود داشت و پس از افزایش قیمت بنزین شدیدتر نیز شد.
وی ادامه داد: در هفته‌هایی که از افزایش قیمت بنزین گذشته بین ۱۲ تا ۱۳ درصد به بار حمل‌و‌نقل عمومی در مترو اضافه شده است. هر چند ما در خطوط ۶ و ۷ مترو افتتاح‌هایی داشتیم و تلاش‌مان این است که در هر یک یا دو ماه یک ایستگاه جدید به مترو تهران اضافه شود اما فشارها بر این حوزه بالاست.شهرداری تهران البته در یک ماه گذشته برنامه جامع کاهش آلودگی هوا را به منظور نوسازی ناوگان حمل‌و‌نقل عمومی شامل ناوگان اتوبوسرانی، تاکسیرانی و مترو اعلام کرد.
مسوولان شهرداری در این برنامه مفصل اعلام کردند که اجرای این برنامه ملی به حداقل ۱۷ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد؛ بودجه‌ای که دولتمردان سال‌هاست از تامین آن سر باز می‌زنند در حالی که به گفته مسوولان وزارت بهداشت فقط مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا در ۲۵ استان سالانه ۷/۵ میلیارد دلار هزینه بر دوش دولت و ملت می‌گذارد.
مقصر اصلی کیست
عباس شاهسونی در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» گفت: مقصر اصلی، وزارت صنعت، معدن و تجارت است که برای سلامت مردم اولویت قائل نیست و در شرایط تحریم با تولید خودروهای بی‌کیفیت و موتورسیکلت‌های دوزمانه آلاینده موجب افزایش مرگ‌ومیر مردم در هوای آلوده می‌شود و هیچ اقدامی برای تولید و تامین موتورسیکلت‌های برقی و خودروهای استاندارد انجام نمی‌دهد.
رییس اداره سلامت هوای وزارت بهداشت ادامه داد: تحریم‌ها هم مزید بر علت شده است اما علت اصلی مساله آلودگی هوا اجرا نشدن قانون هوای پاک است. ماده هشت این قانون، تردد خودروهای فرسوده و حمل‌و‌نقل مسافر با این خودروها و حتی صدور بیمه‌نامه برای این خودروها را ممنوع کرده است.
وی گفت: همچنین در این قانون الزام نصب فیلتردوده در کامیون‌ها و اتوبوس‌ها و برقی کردن موتورسکلیت‌ها آماده است اما هیچ کدام از این قوانین اجرا نشده و عمده مشکل هم با وزارت صنعت است که این قانون را اجرا نکرده و همچنان تولید خودروهای بی‌کیفیت در خودروسازی‌های داخلی را شاهد هستیم و هیچ اقدامی برای بهبود کیفیت تاکنون انجام نداده‌اند.
شاهسون ادامه داد: از مسوولان وزارت صنعت و خودروسازان پاسخ می‌خواهیم و تا صحبتی می‌شود حرف تحریم را پیش می‌کشند و فقط فروش خودشان را مورد توجه دارند. وزارت صنعت، معدن و تجارت هم هیچ اقدامی برای اصلاح کیفیت خودرو انجام نمی‌دهد و فقط موضوع اشتغال را پیش می‌کشند. قرار بود تولید و فروش خودروهای یورو ۴ محدود شود اما همچنان این خودروها در حال پیش‌فروش برای سال آینده هستند.
خسارت ۷/۵ میلیاردی
آلودگی هوا
رییس اداره سلامت هوا و اقلیم وزارت بهداشت گفت: اشتغال در صنعت خودرو زمانی که سلامت مردم به خطر می‌افتد چه ارزشی دارد. بررسی بیماری‌های ناشی از آلودگی هوا در ۲۵ استان نشان داد که سالانه این بیماری‌ها ۷/۵ میلیارد دلار برای کشور هزینه دارد، تازه هزینه‌های جانبی بسیار زیاد دیگری هم هست، تعطیل شدن مدارس و دانشگاه‌ها چقدر برای دولت هزینه دارد آیا ادامه فعالیت صنعت خودرو در ایران با این هزینه‌های سنگین توجیه دارد.
وی در این‌باره گفت: تعطیل‌های ناشی از آلودگی هوا براساس قانون هوای پاک و نظر دولت انجام می‌شود در صورتی که شاخص آلودگی هوا به ۳۰۰ یعنی وضعیت بسیار خطرناک برسد. براساس این قانون با نظر شخص رییس‌جمهوری یا معاون اول وی امکان تعطیلی همه فعالیت‌ها از جمله ادارات و بانک‌ها وجود دارد البته حتی در این شرایط باید سامانه‌های امدادی مثل اورژانس، آتش‌نشانی و مراکز درمانی باز باشند و موضوع تخلیه شهر در این شرایط هم در قانون نیامده است.
وی گفت: البته تا حالا هرگز به شاخص آلودگی بالای ۲۵۰ و ۳۰۰ نرسیده‌ایم و در شرایطی مانند روز دوشنبه که شاخص آلودگی به بالای ۲۰۰ رسید باید محدودیت‌های تردد بیشتری مانند ممنوعیت تردد خودروهای شخصی و تعطیلی دانشگاه‌ها، مدارس، کاهش ساعت کاری ادارات اعمال شود که البته آن هم نظر موافق دولت را نیاز دارد.
رییس اداره سلامت هوای وزارت بهداشت گفت: مهم‌ترین علت آلودگی هوای تهران تردد خودروهای فرسوده، غیراستاندارد و آلاینده است. خودروهای شخصی، کامیون‌ها، اتوبوس‌ها، مینی‌بوس‌ها و موتورسیکلت‌های دوزمانه غیراستاندارد بنزینی مسوول اصلی آلودگی هوای تهران هستند.
وی افزود: با توجه به اعلام سازمان محیط‌زیست و استاندارد به نظر می‌رسید کیفیت بنزین نسبت به سال گذشته فرقی نکرده است اما تردد خودروهای فرسوده ادامه دارد و کیفیت خودروهای تولیدی در کشور همچنان پایین و غیر‌قابل قبول و غیراستاندارد است.
صنایع گوگردی عامل بوی بد
شاهسونی گفت: در روزهای گذشته در کنار آلودگی هوا و افزایش آلاینده‌های خودروها و صنایع شاهد استشمام بوی بدی در تهران هم بودیم که در این روزها با توجه به پایداری هوا بیشتر هم شده است. علت این پدیده نیز به نظر نمی‌رسد که دفن زباله در آرادکوه باشد زیرا دفن زباله در این منطقه سال‌هاست که وجود دارد و بوی بدی استشمام نشده است.
وی افزود: سه دانشگاه علوم پزشکی تهران، شهیدبهشتی و ایران در کنار سایر دستگاه‌ها برای پیدا کردن منشأ این بو در حال فعالیت هستند و طی روزهای آینده نتیجه بررسی‌ها اعلام می‌شود اما با توجه به اینکه بوی استشمام شده بوی گوگرد است احتمالا منشأ این بو صنایع گوگردی در جنوب تهران است، جاهایی مثل پالایشگاه نفت یا صنایعی مانند ذوب مس که احتمال تولید ترکیبات گوگردی در آنها بیشتر است.
رییس اداره سلامت هوا و اقلیم وزارت بهداشت اضافه کرد: انتشار ترکیبات گوگردی در سال‌های گذشته در استان خوزستان در یکی از شهرهایی که پالایشگاه دارد هم گزارش شده است. البته این موضوع باید پس از بررسی دقیق‌تر اعلام شود و هنوز به طور قطعی منشأ بوی بد تهران اعلام نشده است.
حناچی شهردار تهران نیز درباره منشأ بوی بد تهران گفته است: این بو ارتباط مستقیمی با وارونگی هوا دارد، چرا که در این زمان که هوا آلوده‌تر می‌شود در هوای تهران میزان گاز SO2 بالا می‌رود و این بوی بد با توجه به پدیده وارونگی هوا تشدید می‌شود. البته مطالعات درباره این اتفاق آغاز شده و تا زمان تکمیل نشدن آن نمی‌توان در این باره اظهارنظر دقیقی داشت.
تغییر سوخت در صنایع شهرری
جلسه بررسی علت بوی بد تهران روز سه‌شنبه در استانداری برگزار شد و انوشیروان محسنی‌بندپی، استاندار تهران بعد از این جلسه گفت: در این جلسه سه نوع گاز تشخیص داده شده که به ترتیب SO2 و SH2 و با احتمال کمتری آمونیاک بوده، البته متهم اصلی هنوز مشخص نشده است.
وی افزود: در این جلسه مقرر شد سیمان شهرستان ری از سوخت گاز استفاده کند و استفاده از مازوت (نفت کوره) را متوقف کند. همچنین حفاظت محیط‌زیست استان تهران نیز باید تمامی صنایع در حول و حوش جنوب تهران را مورد سنجش قرار دهد و خروجی آلاینده‌های آنها را پس از سنجش ظرف مدت یک ماه در گزارشی به این جلسه ارائه کند.
استاندار تهران تاکید کرد: کارگروه علمی نیز عوامل ۲۰ گانه منشأ بو را در گزارشی ظرف ۱۰ روز آینده باید ارائه دهد. همچنین شهرداری تهران مکلف به خرید دستگاه‌های سنجش آلاینده‌های گاز شده است.
شاهسونی، رییس اداره سلامت هوا وزارت بهداشت نیز گفت: به نظر می‌رسد هم موضوع آلودگی هوای تهران و هم انتشار بوی بد به فعالیت صنایع مرتبط باشد. در مورد آلودگی هوا مقصر اصلی خودروسازان و صنایع خودرو کشور هستند و در مورد بوی بد نیز احتمالا برخی صنایع در جنوب تهران نقش دارند و در هر صورت متهم و پاسخگوی اصلی این دو مساله مهم وزارت صنعت، معدن و تجارت است که نظارت کافی ندارد و قوانین را اجرا نمی‌کند.