ضد و نقیض‌های واگذاری سرخابی‌ها

گروه بورس – چالش در واگذاری سهام سرخابی‌ها در حالی ادامه دارد که ماه‌هاست از مصوبه جدید هیات‌وزیران برای واگذاری استقلال و پرسپولیس می‌گذرد، اما ظاهرا هنوز مسوولان امر در این مورد به اتفاق نظر نرسیده‌اند، چراکه اطلاعات متفاوت و بعضا متناقضی از نحوه واگذاری این دو باشگاه اعلام می‌شود. این در حالی است که کارشناسان بازار سرمایه معتقدند به دلیل بدهی‌های بالا، این دو باشگاه زیان‌ده هستند که موضوع زیان‌ده بودن می‌تواند برای عرضه آنها در بازار سرمایه یک مانع بزرگ باشد.
کارشناسان با انتقاد از سیاست دولت در واگذاری سهام باشگاه استقلال و پرسپولیس معتقدند در هر جایی که دولت ورود کرده، جز بدهی برای باشگاه‌ها نتیجه‌ای نداشته. این در حالی است که واگذاری سهام این دو باشگاه نمی‌تواند تاثیر مثبتی را بر فرآیند کلی شاخص بورس بگذارد. این در شرایطی است که عرضه سهام این دو باشگاه در بازار فرابورس با توجه به ملزومات و پیش‌نیازها و نیز شرایط پذیرش آنها در این بازار از جمله ارائه گزارشات و صورت‌های مالی شفاف، بسیار سخت و دور از انتظار است و تجربه واگذاری این دو باشگاه از طریق مزایده نیز نشان می‌دهد نمی‌توان امیدی به واگذاری سرخابی‌ها با استفاده از این روش داشت. کارشناسان با تاکید بر لزوم تغییر روش واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس، از «پیمان مدیریت» و «اجاره به شرط تملیک» به عنوان روش‌های جایگزین فرابورس و مزایده، با توجه شرایط اقتصادی و فراهم نبودن زیر‌ساخت‌های درآمدزایی باشگاه‌ها یاد کردند.
واگذاری سرخابی‌ها در سال ۹۸ اتفاق نمی‌افتد
طی چند سال گذشته مقامات دولتی بارها بر این نکته تاکید و به آنها افتخار کرده‌اند که با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید وضعیت مالی و دخل و خرج دو باشگاه استقلال و پرسپولیس سروسامان گرفته است و از سال ۹۳ تا‌کنون نیز دولت قصد آن کرده تا سرخابی‌ها را واگذار کند. این رویای شیرین در حالی از سال گذشته نیز توسط سلطانی‌فر، وزیر ورزش و جوانان بارها و بارها تکرار شده که به تازگی وزیر ورزش باز هم گفته مطابق قانون بودجه سال ۹۸ باید دو باشگاه استقلال و پرسپولیس تا شهریورماه امسال به فرابورس بروند و تمامی برنامه‌ها و تمهیدات لازم در این مورد پیش‌بینی شده و در حال اقدام است. در مقابل اما رییس سازمان خصوصی‌سازی معتقد است مقدمات واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس هنوز فراهم نشده است و مشغول آماده‌سازی این دو باشگاه برای واگذاری هستیم. طبق اظهارات میرعلی‌اشرف عبدالله ‌پوری‌حسینی با روند کنونی و شرایط دو باشگاه فوتبالی استقلال و پرسپولیس و عدم اصلاح ساختارها و صورت‌های مالی این دو باشگاه، بعید است تا شهریور و حتی تا پایان سال ۹۸ بتوان این دو باشگاه را از طریق فرابورس واگذار کرد. بر این اساس باید گفت با توجه به اختلاف‌نظر و نگاهی که از زبان مقامات دولتی در زمینه واگذاری استقلال و پرسپولیس شنیده می‌شود، شاید نباید دستکم تا ۱۴۰۰ منتظر خصوصی‌سازی سرخابی‌ها باشیم.
ورود دولت مساوی است با بدهی برای باشگاه‌ها
در همین ارتباط کیوان شیخی کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با «جهان صنعت» در خصوص واگذاری سهام سرخابی‌ها گفت: به دلیل بدهی‌های بالا، این دو باشگاه زیان‌ده هستند که موضوع زیان‌ده بودن می‌تواند برای عرضه آنها در بازار سرمایه یک مانع بزرگ باشد. از این رو این واگذاری نمی‌تواند تاثیر مثبتی بر شاخص سهام بگذارد.
این کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه فوتبال در حال حاضر یک صنعت و فعالیت اقتصادی است، گفت: صنعت فوتبال در تولید ناخالص ملی، درآمد سرانه ملی و همچنین ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی نقش بالایی دارد.
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه افزود: فوتبال جدای از اقتصاد نیست و باید تلاش کنیم تا باشگاه‌های ورزشی به بخش خصوصی که مردم، هواداران و پیشکسوتان هستند، واگذار شود. ضمن اینکه تجربه دنیا نشان داده است که دولت باید ناظر باشد و بخش خصوصی مالکیت و مدیریت باشگاه‌ها را در اختیار بگیرد.
شیخی‌ با بیان اینکه در هر جایی که دولت ورود کرده، جز بدهی برای باشگاه‌ها نتیجه‌ای نداشته است، اضافه کرد: وزارت ورزش و جوانان به عنوان متولی وزرش کشور وظیفه دارد ورزش و فوتبال را ساماندهی کرده و شخص وزیر ورزش هم عزم جدی برای واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس دارد.
این کارشناس بازار سرمایه یادآور شد: این در شرایطی است که عرضه سهام این دو باشگاه در بازار فرابورس با توجه به ملزومات و پیش‌نیازها و نیز شرایط پذیرش آنها در این بازار از جمله ارائه گزارشات و صورت‌های مالی شفاف، بسیار سخت و دور از انتظار است و تجربه واگذاری این دو باشگاه از طریق مزایده نیز نشان می‌دهد نمی‌توان امیدی به واگذاری سرخابی‌ها با استفاده از این روش داشت.
لزوم تغییر روش واگذاری سرخابی‌ها
از سوی‌ دیگر مهدی حاجی‌وند کارشناس بازار در گفت‌و‌گو با «جهان صنعت» با تاکید بر لزوم بازنگری در روند سهام سرخابی‌ها اظهارداشت: موضوع واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس در حالی سال گذشته توسط دولت و از طریق مزایده مطرح شد که نمایندگان مجلس در جریان بررسی بودجه سال ۹۸ کل کشور، وزارت ورزش و جوانان را مکلف کرده بودند حداکثر تا پایان شهریور سال ۹۸ شرایط پذیرش دو باشگاه در بازار پایه فراهم فراهم شود. اما اکنون رییس سازمان خصوصی‌سازی از تعویق در اجرای این سیاست خبر داده است.
وی در ادامه افزود: بر این اساس در زمینه واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس و در مجموع باشگاه‌های ورزشی در کشور باید به دو دغدغه اشاره کرد؛ نخست موضوعات مربوط به شیوه واگذاری است و نکته دیگر اهلیت خریداران و سهم پیشکسوتان و هواداران از این واگذاری‌ها.
وی گفت: در خصوص روش واگذاری این دو باشگاه باید گفت در دنیا روش‌های مختلفی برای واگذاری بنگاه‌ها و شرکت‌های دولتی مورد استفاده قرار می‌گیرد که از جمله این موارد که در راستای واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس (با توجه به شرایط اقتصادی و ورزش کشور) پیشنهاد می‌شود روش «پیمان مدیریت» و «اجاره به شرط تملیک» است. نکته جالب در این زمینه هم این است که در اصل ۴۴ قانون اساسی نیز این دو روش به عنوان روش‌های واگذاری در ایران مورد تاکید قرار گرفته‌اند که تا‌کنون از آنها برای واگذاری بنگاه‌ها استفاده نشده است.
این کارشناس اقتصاد ورزش گفت: یکی از دغدغه‌های اصلی دولت در واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس، سرانجام آنها پس از واگذاری و امکان عدم موفقیت در واگذاری‌شان است.‌ بر این اساس با استفاده از روش پیمان مدیریت، هم واگذاری باشگاه‌ها اتفاق می‌افتد و هم اینکه در هر مرحله از واگذاری این امکان فراهم است که دولت مدیریت باشگاه را نیز در دست بگیرد.وی اضافه کرد: نکته مهم دیگر در زمینه مزایای این روش از واگذاری (با توجه به شرایط فعلی باشگاه‌ها) این است که چون صورت‌های مالی و گزارشات باشگاه‌های استقلال و پرسپولیس و همچنین میزان بدهی و دارایی آنها مشخص نیست، بنابراین دغدغه‌ای در زمینه قیمت‌گذاری سهام و ارزان و یا گرانفروشی این باشگاه‌ها و احیانا عدم تمایل بخش خصوصی در خرید سهام آنها وجود ندارد، چرا که انتقال مالکیتی در این نوع از واگذاری صورت نمی‌گیرد.
حاجی‌وند در ادامه با بیان اینکه قرارداد اجاره به شرط تملیک هم از جمله روش‌هایی است که برای واگذاری این دو باشگاه پیشنهاد می‌شود، گفت: به موجب این روش مورد معامله به مدت مشخصی اجاره داده می‌شود و در آن شرط می‌شود که مالکیت مورد معامله در پایان مدت اجاره (در صورت انجام تمامی شروط عقد و پرداخت همه اقساط مال‌الاجاره توسط مستاجر) به نام او انتقال یابد.
این مدرس دانشگاه افزود: در این روش امکان فسخ قرارداد واگذاری در صورت عدم اجرای تعهدات توسط خریدار وجود دارد. ضمن اینکه دولت دغدغه‌ای در زمینه عدم توانایی خریدار در خصوص اداره باشگاه ندارد و در هر مرحله از زمان اجاره می‌تواند قرارداد اجاره را فسخ کرده و مدیریت باشگاه را خود در دست بگیرد.