ضربه وزارت صمت به صادرات فولاد

«جهان‌صنعت»- کل صادرات محصولات فولادی کشور در ۹ ماهه نخست سال جاری ۲ میلیون و ۵۲۴ هزار تن بوده، رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل، تنها ۲ درصد افزایش داشته است. مساله مهم این است که این اعداد و ارقام با توجه به پتانسیل تولید کشور بسیار ناچیز هستند و انتظارات بیش از اینها بود.
کارشناسان باور دارند نقش ضعیف وزارت صمت در قالب افزایش عوارض صادراتی آن هم با ارقامی باورنکردنی باعث شد صادرات فولاد رشد قابل انتظار را نداشته باشد. درحالی که قبل از حمله روسیه به اوکراین صادرکنندگان شرایط بهتری داشتند و قیمت‌ها هم افزایشی بود؛ اما بعد از حمله روسیه و پس از آن با اعمال سیاست وضع تعرفه سنگین از سوی وزارتخانه شاهد آن شدیم که صادرات با محدودیت‌های جدی روبه‌رو شد.
اما حالا تغییراتی که به تازگی در سیاست‌ها اعمال شده، باعث رشد ۲ درصدی شده است. تغییراتی که به کاهش عرضه در بورس کالا و بازگذاشتن دست بازرگانان برای صادرات مرتبط است. موضوعی که به باور کارشناسان اگر زودتر از اینها اتفاق می‌افتاد عدد ۲ درصد را به ۱۵ درصد می‌رساند!
اشتباه به چه قیمتی!
در این خصوص عضو هیات‌مدیره انجمن تولید‌کنندگان فولاد ایران به «جهان صنعت» گفت: ابتدای سال جاری اشتباه بزرگی از وزارت صمت سر زد که ضربه شدیدی را به فعالان معدنی وارد کرد. به این صورت که مسوولان یک‌شبه تصمیم گرفتند تعرفه سنگینی در مقابل صادرات محصولات فولادی وضع کنند.
رضا شهرستانی تصریح کرد: درحالی که بعد از جنگ روسیه و اوکراین قیمت‌ها افزایشی شدند اما وضع تعرفه سنگین از سوی وزارتخانه صادرات محصولات فولادی را مختل کرد. در نتیجه فعالان این عرصه نتوانستند دست به صادرات بزنند و در نهایت شاهد بودیم که بازارها را به روسیه واگذار کردیم.
شهرستانی تاکید کرد: از آنجا که بازار محدود بوده و ما هم تحریم هستیم؛ درنتیجه کسانی که تحریم‌ها را دور می‌زدند در این عرصه فعالیت داشتند اما با سیاست دولت همه چیز حذف شد و دیگر نتوانستیم دست به فعالیت بزنیم.
سیاست مثبت دولت
عضو هیات‌مدیره انجمن تولید‌کنندگان فولاد ایران با اشاره به اتفاقات مثبتی که در چند ماه اخیر در این حوزه رخ داده، گفت: تا همین دو ماه پیش صادرات محصولات فولادی به میزان ۱۵ درصد نسبت به سال قبل عقب مانده بود اما دو اتفاق مثبت رخ داد که بر توسعه صادرات تاثیر شگرفی گذاشت. نخست، کاهش عرضه در بورس کالا و مورد دوم بازگذاشتن دست بازرگانان برای صادرات بود. او تصریح کرد: در دو ماه اخیر وزارت صمت تغییر سیاست داد و درنتیجه شاهد این شدیم که عقب‌ماندگی‌ها جبران و ۲ درصد رشد ایجاد شد.
او درباره این پرسش که اگر چنین سیاستی از ابتدای سال عملیاتی می‌شد و وزارت صمت این تدابیر را زودتر می‌اندیشید، شاهد چه تغییراتی بودیم، خاطرنشان کرد: اگر عوارض صادراتی افزایشی نمی‌شد امروز ۲۰ درصد شاهد رشد بودیم و نه ۲ درصد!
راهکار چیست؟
شهرستانی درباره این پرسش که چه باید کرد تا شاهد توسعه اقتصادی در حوزه فولاد باشیم، گفت: باید کل سیاست‌ها تغییر کند، به این صورت که تولید‌کننده حق انتخاب داشته باشد تا بتواند اگر تمایل دارد در داخل کشور از طریق بورس محصول خود را به فروش برساند تا عرضه و تقاضا صورت گیرد یا بتواند به هر مقداری که بخواهد صادر کند. در این بین مساله مهم این است که هر کسی حق انتخاب داشته باشد و دیگر چیزی دستوری نباشد.
او با اشاره به اینکه شاهد خواهیم بود که تعادلی بین صادرات و فروش در داخل کشور صورت بگیرد،‌ ادامه داد: با افزایش عرضه، قیمت‌ها هم افزایشی می‌شود. همچنین اگر در داخل نیاز نباشد، قیمت‌ها کاهشی شده و تمایل به صادرات بیشتر می‌شود.
عضو هیات‌مدیره انجمن تولید‌کنندگان فولاد ایران همچنین پیش‌بینی کرد: تا انتهای سال جاری تولید محصولات فولادی (‌در بازه زمانی یک ساله) به بیش از ۳۰میلیون تن خواهد رسید. همچنین به نظر می‌رسد تا ۱۵ میلیون تن هم بتوانیم دست به صادرات بزنیم.
ارزبری هر تن فولاد به ۶۰ دلار
کاهش یافت
در این خصوص همچنین دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد به تازگی گفته است: ارزبری فولادسازی کشور از ۱۴۰ دلار در هر تن در سال‌های گذشته، اکنون به ۶۰ تا ۷۰ دلار رسیده است.
سیدرسول خلیفه‌سلطانی بیان ‌داشت: آنچه در رسیدن به این رقم و کاهش ارزبری‌ها تاثیر داشته، بهبود استفاده از تجهیزات و قطعات و همچنین مواد اولیه و داخلی‌سازی آنهاست.
وی گفت: فولادسازی کشورمان در نسل یک و ۲ (شیوه کوره بلند در متالورژی استخراج و تبدیل ماده معدنی به شمش) و همچنین نسل سوم (فولادسازی از آهن‌اسفنجی) است که به‌ویژه در فولادسازی نسل سه جزو کشورهای پیشتاز جهان هستیم.
پیش‌بینی ارزآوری ۷ میلیارد دلاری
همچنین مدیر اقتصادی و توسعه سرمایه‌گذاری ایمیدرو با اشاره به شرایط مطلوب صادرات فولاد گفته است: صنایع فولاد در چند ماه اخیر ماهانه به‌طور متوسط یک میلیون تن به ارزش بیش از ۵۰۰ میلیون دلار صادرات داشته است.
امیر صباغ افزود: در تلاشیم امسال بتوانیم از ۱۰ میلیون تن صادرات فولاد عبور کنیم تا ارزآوری ۶ تا ۷ میلیارد دلاری نصیب کشور شود.
وی گفت: تولید فولاد کشور از ابتدای سال تاکنون ۲۸ میلیون تن بوده است که در مقایسه با سال گذشته بیش از هشت درصد رشد داشته است. صباغ با بیان اینکه ایران جزو ۱۰ کشور برتر تولید فولاد در جهان است، ادامه‌ داد: امسال قیمت جهانی فولاد مناسب بود و فولادسازان کشور با بهره‌گیری از این فرصت، در تولید و صادرات رشد خوبی داشتند.
مدیر اقتصادی و توسعه سرمایه‌گذاری ایمیدرو با اشاره به اینکه روسیه از بزرگ‌ترین صادرکنندگان فولاد به اروپا بود که با تحریم این کشور، محصولات فولادی این کشور به خاورمیانه و آسیای شرقی راه یافت، بیان ‌داشت: با این حال شرکت‌های ایرانی توانستند به خوبی با روسیه رقابت کنند و سهم بازار خود را در منطقه و آسیا حفظ کنند.
صباغ خاطرنشان ‌کرد: با توجه به وضعیت مناسب فولاد برآورد می‌شود سال آینده نیز شرایط مطلوبی داشته باشیم.
وی به محدودیت‌های صنعت فولاد از جمله رکود جهانی و گسترش کرونا در چین اشاره کرد و گفت: به نظر می‌رسد سال آینده مشکل چین رفع شود و شاهد ارتقای بازار جهانی فولاد باشیم و فولادسازان ما از این شرایط استفاده خواهند کرد.
صباغ درباره سیاستگذاری جدید بانک مرکزی درخصوص تعیین ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی نیمایی نیز گفت: اکنون قیمت‌های فولاد در بازار کشور مثل بورس کالا براساس رقابتی که وجود دارد، بالاتر از نرخ نیمایی است و این موجب می‌شود قیمت بازار داخل از صادرات گران‌‌تر باشد، بنابراین صادرات فاقد توجیه است.
وی افزود: البته این موضوع موقت است و با وصل شدن گاز طبیعی، رشد تولید باعث عرضه مازاد، کاهش قیمت داخلی و صادرات مجدد اقتصادی می‌شود.
جزئیات صادرات و واردات فولاد
اما براساس آمارها، از میان محصولات فولادی، سهم صادرات مقاطع طویل فولادی، ۲ میلیون و ۲۰۸ هزار تن بوده و صادرات این مقاطع در ۹ ماهه نخست سال جاری، ۹ درصد افزایش یافته است. صادرات میلگرد که بیشترین سهم را از میان صادرات کل محصولات فولادی دارد، در ۹ ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۸ درصد افزایش یافته و به یک میلیون و ۹۰۷ هزار تن رسیده است. صادرات مقاطع تخت فولادی نیز با کاهش ۳۰ درصدی به ۳۱۶ هزار تن رسیده است. همچنین گفتنی است در ۹ ماهه نخست امسال صادرات آهن اسفنجی ۶۳۰ هزار تن بوده است که کاهش ۲۸ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال قبل نشان می‌دهد.
در ۹ ماهه نخست امسال، کل واردات فولاد ایران (فولاد میانی و محصولات فولادی) ۶۶۷ هزار تن بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۱۳ درصدی را نشان می‌دهد.
بخش اعظم واردات فولاد ایران مربوط به مقاطع تخت فولادی است که در ۹ ماهه نخست امسال، ۵۵۱ هزار تن از این مقاطع وارد کشور شده است. واردات مقاطع تخت فولادی کشور در ۹ ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۶ درصدی داشته است. با این وجود باید گفت که به یُمن افزایش تولید فولاد کشور، واردات فولاد کشور در مجموع عدد بزرگی محسوب نمی‌شود.